Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 851/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny W. oddalił skargę H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, z następującym uzasadnieniem.
W dniu 18 września 2007 r. przeprowadzona została przez Centrum Sieci Pocztowej Oddział Regionalny we W. kontrola wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy al. M. K. [...] we W. zajmowanym przez H. S. P. posługujący się pieczątką o treści H. S. M. Sp. z o.o. [...] K., ul. B. [...], NIP [...], REGON [...] H. S. P. [...] W., al. M K. [...]. W czasie kontroli zastępca kierownika hotelu oświadczył, iż w każdym pokoju (107 pomieszczeń) jest odbiornik telewizyjny oraz jeden odbiornik w holu hotelu. Stwierdzono, że odbiorniki te są sprawne, posiadają złącza telewizji cyfrowej i są użytkowane od sierpnia 2007 r.
W dniu 27 września 2007 r. organ przeprowadził ponowną kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, w obecności Dyrektora Hotelu w lokalu przy al. M. K. [...] we W. zajmowanym przez H. S. P.. W wyniku tej kontroli potwierdzono informacje, jakie organ uzyskał w trakcie kontroli w dniu 18 września 2007 r. Ponadto dyrektor hotelu oświadczył, że hotel jest w rozruchu, przed uzyskaniem użytkowania, korzystają z niego inwestorzy oraz wykonawcy.
W wyniku sprawdzenia w Centrum Obsługi Finansowej Centralny Ośrodek Rozliczeniowy Wydział Abonamentu RTV - Dział "Kartoteka RTV" we W., czy podmiot kontrolowany wykonał obowiązek rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych organ uzyskał informację, iż w dniu 3 października 2007 r. internetowo została założona przez H. S. P. książeczka radiofoniczna [...] na 108 odbiorników telewizyjnych.
W dniu 17 października 2007 r. Dyrektor Centrum Sieci Pocztowej Oddział Regionalny we W. wydał decyzję, nr [...] (sygn. akt [...]) ustalającą opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników w wysokości 55 080,00 zł. W decyzji tej jako strona wskazany został H. S. P. we W.. Decyzja została przesłana jednocześnie do wiadomości H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K..
W dniu 23 października 2007 r. organ I instancji uzyskał informację z Krajowego Rejestru Sądowego, że podmiot o nazwie H. S. P. nie jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego.
Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury, rozpatrując odwołanie H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Centrum Sieci Pocztowej Oddział Regionalny we W..
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik telewizyjny jest równoznaczna ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tą uiszcza się za każdy odbiornik W przedmiotowej sprawie, zgodnie z oświadczeniem dyrektora placówki w H. S. P. we W. znajdowało się 108 odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ustalenie zdolności do natychmiastowego odbioru jest równoznaczne z tym, iż odbiornik jest używany, a to z kolei oznacza, że posiadacz winien wnieść opłatę abonamentową za jego używanie.
Odnosząc się do podnoszonego przez pełnomocnika faktu, że odbiorniki LCD zostały zakupione przez E-H. Sp. z o.o., organ odwoławczy wskazał, iż jeśli nawet strona nie była właścicielem odbiorników znajdujących się w kontrolowanym budynku, to była ich posiadaczem i użytkownikiem, w związku z czym powinna zarejestrować odbiorniki telewizyjnie i uiszczać opłaty abonamentowe.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 5 ust. 2 pkt 5 ustawy o opłatach abonamentowych, organ odwoławczy podkreślił, że przepis ten dotyczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych przeznaczonych przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie ma jednak miejsca.
Informacje pełnomocnika strony, że H. S. M. Sp. z o.o. nie pozostaje obecnie w żadnym stosunku cywilnoprawnym upoważniającym do korzystania i użytkowania obiektu położonego we W. przy al. K. [...], w tym znajdujących się tam monitorów LCD i powołanie się na art. 51 § 1 k.c. organ II instancji uznał natomiast za nieistotne i niezgodne ze stanem prawnym i faktycznym.
Odnosząc się do kwestii oznaczenia strony w decyzji organu I instancji organ odwoławczy wskazał, iż ustalił, na podstawie danych (NIP, REGON) figurujących na używanych przez stronę pieczątkach, drukach firmowych, a przede wszystkim na podstawie danych z Krajowego Rejestru Sądowego, że H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność hotelową w formie zorganizowanej jednostki nazwanej H. S. P. we W.. H. S. P. we W. nie posiada natomiast odrębnej osobowości prawnej i stanowi jedynie wyodrębnioną część spółki H. S. M. Sp. z o.o z siedzibą w K.. Właścicielem mienia, którym dysponuje H. S. P. we W. jest H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K.. Z tej racji stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest spółka H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K..
W ocenie Ministra Infrastruktury mało precyzyjny sposób oznaczenia strony przez organ pierwszej instancji pozostawał bez wpływu na prawidłowość decyzji, albowiem właściwa strona, tj. H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. nie została pozbawiona możliwości działania przed organem I instancji, ponieważ o postępowaniu tym została powiadomiona, decyzja I instancji została jej doręczona, od której złożyła odwołanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszały prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że decyzja organu I instancji dotknięta jest wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), gdyż skierowana została do podmiotu nie będącego stroną Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w decyzji organu I instancji strona określona została w sposób nieprecyzyjny, gdyż wskazana została jako H. S. P. we W., jednak nie uzasadniało to w ocenie Sądu stwierdzenia, że decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. H. S. P. we W. należy do spółki H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K.. H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K., jako właściwa strona tego postępowania administracyjnego został zawiadomiony przez organ I instancji o wszczęciu postępowania w sprawie, brał czynny udział w tym postępowaniu, została mu doręczona decyzja organu I instancji oraz skorzystał z możliwości wniesienia odwołania od tej decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organ miał w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych.
Przeprowadzone przez organ kontrole w dniach 18 i 27 września 2007 r., w będącym w posiadaniu skarżącej, H. S. P. w we W. wykazały, że w obiekcie tym znajduje się 108 sprawnych odbiorników telewizyjnych, posiadających podłączone od sierpnia 2007 r. złącza telewizji cyfrowej, w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Okoliczności te potwierdziły w protokołach kontroli swoimi podpisami osoby uczestniczące w kontrolach w imieniu strony skarżącej. Osoby te posługiwały się w czasie kontroli pieczątką H. S. M. Sp. z o.o. [...] K., ul. B. [...] NIP [...], REGON [...] H. S. P. [...] W. ul. M. K. [...], co stanowiło zdaniem Sadu pierwszej instancji dowód na to, że kontrolowany obiekt hotelowy był w tym czasie w prawnym władaniu skarżącej. Potwierdzeniem tej okoliczności był także fakt, że w dniu 3 października 2007 r. H. S. P. dopełnił obowiązku rejestracji 108 odbiorników TV.
Sąd wskazał, że w świetle przepisów ustawy o opłatach abonamentowych organ nie miał obowiązku ustalać, kto jest właścicielem obiektu hotelowego oraz znajdujących się w nim odbiorników telewizyjnych oraz na jakiej podstawie znajdują się one we władaniu spółki H. S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K.. Nie musiał też czynić ustaleń na okoliczność, czy budynek hotelowy przy ul. K. [...] we W. został formalnie dopuszczony do użytkowania.
W ocenie Sądu interpretacja treści art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, jakiej dokonał pełnomocnik skarżącej wywodząc, iż odbiorniki telewizyjne znajdujące się w hotelu skarżącej nie podlegały obowiązkowi rejestracji, nie daje się pogodzić z literalnym brzmieniem tego przepisu.
Z literalnego brzmienia przepisu wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że ma on zastosowanie do przedsiębiorców, których przedmiotem działalności gospodarczej jest sprzedaż lub przekazywanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych osobom trzecim do używania na podstawie umów. W takim przypadku to na osobie, która nabywa odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą ciąży obowiązek jego zarejestrowania w placówce operatora publicznego. Czynności w zakresie sprzedaży lub przekazywania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych osobom trzecim do używania na podstawie umów nie należą jednak do przedmiotu działalności gospodarczej skarżącej. Przedmiotem umowy o świadczenie usług hotelarskich nie jest bowiem sprzedaż lub przekazywanie do używania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Odbiorniki telewizyjne będące w posiadaniu skarżącej stanowią element wyposażenia pokoi hotelowych i są wraz z innym sprzętem udostępniane do dyspozycji osób wynajmujących te pokoje. Organ prawidłowo w związku z tym ustalił, że przepis art. art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych nie ma zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
Skargą kasacyjną pełnomocnik H. S. M. Sp. z o.o. w K. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Centrum Sieci Pocztowej Oddział Regionalny we W. z dnia [...] października 2007 r. Wniósł również o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi:
- - na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Centrum Sieci Pocztowej Oddział Regionalny we W. z dnia [...] października 2007 r., gdy tymczasem Sąd pierwszej instancji powinien stwierdzić nieważność przedmiotowych decyzji, jako skierowanych do obiektu (H. S. P. we W.), który nie posiada zdolności prawnej i który nie jest i nie może być stroną, a nadto ze względu na trwałą niewykonalność decyzji;
- - na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest błędną wykładnię art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez przyjęcie, że przepis ten nie znajduje zastosowania do sytuacji, w której znajduje się skarżąca, a w związku z tym niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż skarżąca świadcząc usługi hotelarskie na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy o opłatach abonamentowych posiada odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, które podlegają obowiązkowi rejestracji (a tym samym zwolnienia z obowiązku świadczenia opłaty abonamentowej) albowiem usługi hotelarskie polegają na zawieraniu umów wynajmu pokoi hotelowych osobom trzecim, dochodzi również do przekazania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych stanowiących wyposażenie pokoi, a zatem czynności te na podstawie, których przekazuje się owe odbiorniki osobom trzecim do używania należą do przedmiotu działalności gospodarczej skarżącej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor w zakresie zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego podniósł, iż nie stwierdzając nieważności decyzji administracyjnych mimo zaistnienia podstawy z art. 156§ 1 pkt 4 i 5 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej rozumowanie Sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości oznaczenia strony w decyzji administracyjnej jest błędne gdyż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wprost wskazują, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, która nie posiada zdolności administracyjnoprawnej, a obiekt hotelowy zdolności takiej nie posiada. Spółka H. S. M. z o.o. nie jest właścicielem obiektu, a jedynie prowadzi w nim działalność gospodarczą. Zdaniem autora skargi kasacyjnej decyzje organów administracji obu instancji zostały skierowane do obiektu hotelowego który nie ma podmiotowości prawnej, a zatem zdolności administracyjnoprawnej. Oznacz to w ocenie autora skargi kasacyjnej, iż przedmiotowa decyzja jest niewykonalna i wadliwości tej nie da usunąć zaś Sąd pierwszej instancji nie stwierdzając nieważności decyzji wydanych w sprawie naruszył powołany przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił zasadności stanowiska skarżącej w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uznania, że odbiorniki radiofoniczne oraz telewizyjne, znajdujące się w obiekcie H. S. P. we W., przeznaczone przez H. S. M. Sp. z o.o. wyłącznie do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów o świadczenie usług hotelowych, nie podlegają rejestracji na podstawie art. 5 ust. 2 pkt. 3 ustawy o opłatach abonamentowych.
Przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy stanowi, że obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej to właśnie czynności, których przedmiotem jest przekazanie przez przedsiębiorcę odbiorników osobom trzecim do używania, mają należeć do przedmiotu działalności przedsiębiorcy przekazującego. Na podstawie umowy najmu pokoju, gościowi hotelowemu (osobie trzeciej) zostaje przekazany do używania przez umówiony okres czasu pokój wraz z całym wyposażeniem, w tym także odbiornikami RTV.
W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji przyjmując, że skoro skarżąca według zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzi działalność hotelarską, a nie działalność sklasyfikowaną jako sprzedaż czy przekazywanie osobom trzecim odbiorników RTV na podstawie umów (najmu, leasingu) nie jest objęta dyspozycją art. 5 ust. 2 pkt. 3 cytowanej ustawy o opłatach abonamentowych naruszył ten przepis dokonując jego błędnej i zawężającej wykładni poprzez niezastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego sprawy, jak również w wyniku błędnej wykładni nieprawidłowo zastosował przepisy art. 5 ust. 3 w zw. z art. 5 ust 1 ustawy o opłatach abonamentowych, od których wspomniany art. 5 ust. 2 pkt 3 tej ustawy stanowi odstępstwo.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie wobec braku podstaw prawnych i faktycznych do jej uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach wymaga ustosunkowania się w pierwszym rzędzie do zarzutów wskazanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Dopiero w sytuacji gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia nie zostanie skutecznie podważony można przejść do oceny zasadności zarzutów dotyczących naruszenia praz materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. bowiem jak słusznie zarzuca autor skargi kasacyjnej decyzja organu pierwszej instancji skierowana została do podmiotu nie będącego strona postępowania.
Organ pierwszej instancji nałożył na H. S. P. we W. obowiązek uiszczenia opłaty za niezarejestrowane odbiorniki telewizyjne w kwocie 55.080,00 zł.
Organ drugiej instancji utrzymał tak zredagowaną decyzje w mocy, aczkolwiek w uzasadnieniu decyzji stanął na stanowisku, iż strona postępowania jest H. S. M. Sp. z o.o. w K., do której należy H. S. P. we W..
Z powyższego wynika, że organ drugiej instancji pomimo tego rodzaju ustalenia utrzymał w mocy decyzje skierowaną do osoby nie będącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
Nie można zgodzić się z poglądem Sądu pierwszej instancji, iż organ pierwszej instancji jedynie niewłaściwe i "nieprecyzyjnie" określił stronę postępowania. Jako stronę postępowania wskazano H. S. P. we W., na którą nałożono obowiązek zapłaty opłaty i któremu doręczono decyzję. Faktem jest, że doręczono ją również H. S. M. Spółce z o.o. w K., jednak tylko dlatego, że zamieszczona została w rozdzielniku doręczenia decyzji ("do wiadomości") bez określenia jej statusu prawnego, np. strony.
Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji nie nałożono opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników na H. S. M. Sp. z o.o. w K., a na jego jednostkę organizacyjną H. S. P. we W. i taką też utrzymał w mocy organ drugiej instancji.
Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do podmiotu nie będącego stroną postępowania co oznacza, że dotknięta była wadą nieważności, a tym samym organ drugiej instancji nie mógł utrzymać jej w mocy. Oddalenie skargi w tych okolicznościach sprawia, iż zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest zasadny.
W tej sytuacji przedwczesne jest zajmowanie stanowiska w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a) albowiem uniemożliwiają to względy proceduralne wymagające w pierwszym rzędzie ustalenia właściwej strony postępowania administracyjnego a następnie ewentualnego nałożenia przedmiotowego obowiązku zapłaty.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Brak przesłanek określonych w art. 188 p.p.s.a. wobec zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania uniemożliwia uwzględnienie wniosku autora skargi kasacyjnej w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku i stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a.