Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2441/06, odrzucił skargę R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 2 sierpnia 2006 r. pełnomocnik R. K. - K. K. została wezwana do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed sądem administracyjnym oraz podania, która z przesłanek wymienionych w art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej p.p.s.a.), dotyczy jej osoby. Przesyłka zawierająca wezwanie po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona Sądowi w dniu 25 sierpnia 2006 r. W tej sytuacji Sąd uznał wezwanie za doręczone z upływem ostatniego dnia siedmiodniowego terminu liczonego od daty powtórnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, tj. z dniem 24 sierpnia 2006 r. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że na ocenę skuteczności doręczenia wezwania nie miało wpływu wniesienie przez pełnomocnika skarżącego pisma z dnia 29 sierpnia 2006 r., w którym zwrócił się o ponowne doręczenie przesyłki. W opinii Sądu, przesyłka została adresatowi prawidłowo doręczona, przez co ponowne jej wysłanie nie wywołałoby żadnych skutków procesowych.
Pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w związku z art. 73 p.p.s.a. odrzucił skargę.
W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- - art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu wezwania skarżącego do potwierdzenia czynności dokonanych przez pełnomocnika wobec przyjęcia, że pełnomocnik nie dokonał czynności, do których został przez Sąd wezwany w zakreślonym terminie, co skutkowało odrzuceniem skargi,
- - art. 73 w związku z art. 63 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że "domniemanie prawne, na którym Sąd I instancji założył, że pismo dotarło do rąk adresata nie zostało obalone poprzez złożenie pisma z dnia 29 sierpnia 2006 r., co skutkowało odrzuceniem skargi wobec uznania, że strona nie uzupełniła braków formalnych w ciągu 7 dni od daty doręczenia zastępczego",
- - art. 65 § 2 w związku z art. 73 p.p.s.a. a w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) poprzez przyjęcie, że termin dokonania czynności upłynął z dniem 31 sierpnia 2006 r. pomimo, iż strona wniosła w dniu 29 sierpnia 2006 r. pismo z którego jednoznacznie wynikało, że informację o treści wezwania i sygnaturze akt sprawy mogła uzyskać jedynie bezpośrednio w sekretariacie Sądu, a co za tym idzie 7-dniowy termin do dokonania czynności winien był się liczyć od dnia 30 sierpnia 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany jej podstawami (art. 174 p.p.s.a.) i wnioskami (art. 176 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutów związanych z podstawą kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniem przepisów postępowania w stopniu które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 65 § 2 oraz art. 73 p.p.s.a. sprowadzały się do podważenia wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oceny o prawidłowości doręczenia wezwania Sądu z dnia 2 sierpnia 2006 r. oraz przyjęcia na tej podstawie upływu terminu do uzupełnienia braków skargi. Naruszenie art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zdaniem autora skargi kasacyjnej, polegało na pominięciu przez Sąd uprzedniego wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych pisma poprzez podpisanie skargi lub uznanie czynności dokonanych w jego imieniu przez pełnomocnika.
Nie podzielając tych zarzutów, w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, iż stosownie do przepisu art. 67 § 1 p.p.s.a. osobom fizycznym doręczeń należy dokonywać osobiście (bezpośrednio do rąk). Zgodnie z dyspozycją art. 65 § 2 p.p.s.a. do doręczeń pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism w postępowaniu cywilnym. Zastosowanie mają tu przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62 poz. 697 ze zm.), wedle których w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi osobiście poczta zobowiązana jest pozostawić domownikowi lub administracji domu zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki we właściwej pocztowej placówce odbiorczej w terminie siedmiu kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata (§ 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia).
Jeżeli adresat przesyłki nie zgłosi się w terminie 7 kolejnych dni od końca dnia następnego po dniu pozostawieniu zawiadomienia u adresata, to zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia pocztowa placówka oddawcza obowiązana jest powtórnie zawiadomić adresata o możliwości odbioru pisma, w terminie kolejnych 7 dni, licząc od końca dnia następnego po dniu sporządzenia zawiadomienia. Dopiero po powtórnym awizowaniu przesyłki pocztowej i niemożności w ten sposób doręczenia pisma sądowego adresatowi możliwe jest zastosowanie przewidzianej przepisem art. 73 p.p.s.a. fikcji prawnej doręczenia, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. P 13/05, OTK-A 2006/2/20, w którym uznał, iż art. 73 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ustanawia jedynie siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Dwukrotne awizowanie przesyłki, w sposób określony w art. 73 p.p.s.a., uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że doszło ono do rąk adresata, a co za tym idzie, że dokonane w ten sposób doręczenie było skuteczne. Owo domniemanie może być obalone, przy czym zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem (por. np. postanowienia SN z dnia 4 września 1970 r., I PZ 53/70, OSNCP 1971 nr 6, poz. 100 oraz z dnia 12 stycznia 1973 r., I CZ 157/72, OSNCP 1973 nr 12, poz. 215), które należy w całości podzielić, do kwestionowania prawidłowości doręczenia zastępczego właściwa jest instytucja przywrócenia terminu, gdyż obalenie domniemania o doręczeniu pisma w trybie zastępczym nie prowadzi do wniosku, iż doręczenie nie zostało dokonane.
Również Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. P 13/05, jak również w wyroku z dnia 15 października 2002 r., sygn. SK 6/02, dotyczącym analizowanej kwestii w postępowaniu cywilnym, przyjął, iż skuteczne zakwestionowanie przez stronę prawidłowości doręczenia zastępczego dokonuje się procesowo nie przez zakwestionowanie faktu doręczenia, lecz poprzez uchylenie się od ujemnych skutków w zakresie upływu terminu, jakie wynikają dla strony z tego doręczenia, czemu służy wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem Trybunału przywrócenie terminu niweczy subiektywne przekonanie sądu, że doręczenie zastępcze było skuteczne z datą upływu terminu złożenia przesyłki na poczcie lub w innym do tego przeznaczonym miejscu. Przywrócenie terminu zasadza się na obaleniu domniemania opartego na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła - nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie.
Oceniając pod tym kątem zarzuty postawione przez autora skargi kasacyjnej orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazać należy, iż nie mogą one odnieść zamierzonego skutku, albowiem skarżący w sposób nietrafny podejmuje w niniejszej sprawie próbę uchylenia się od negatywnych skutków doręczenia wezwania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do zaakceptowania poglądu, że późniejsze (kolejne) doręczenie przez Sąd na prośbę adresata nieodebranego pisma, jak także zaznajomienie się z treścią pisma w sekretariacie sądu, na co w rozpoznawanej sprawie wskazuje skarżący, nie obala domniemania doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. w terminie wyznaczonym datą, w której upływał termin jego odbioru i wynikających z tego tytułu skutków prawnych.
Nieuzupełnienie przez pełnomocnika skarżącego braków formalnych skargi wskazanych przez Sąd w wezwaniu, w terminie 7 dni od jego doręczenia, prowadziło, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., do odrzucenia skargi. Sąd I instancji w sposób prawidłowy uwzględnił więc okoliczność nieprzesłania do dnia 31 sierpnia 2006 r. przez wezwaną K. K. pełnomocnictwa do reprezentowania w postępowaniu sądowym R. K. z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2006 r., trafnie przy tym przyjął, że złożenie w okresie biegu terminu do uzupełnienia braków skargi wniosku o ponowne doręczenie wezwania nie mogło mieć wpływu na bieg tego terminu.
Wbrew poglądowi autora skargi kasacyjnej nie doszło również do naruszenia przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., polegającego na zaniechaniu wezwania skarżącego do potwierdzenia czynności dokonanych przez pełnomocnika.
Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. na pełnomocniku spoczywa obowiązek złożenia przy pierwszej czynności procesowej pełnomocnictwa. Obowiązek powyższy należy odnosić również do czynności wniesienia skargi, co oznacza, iż w sytuacji, gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy skierować do wnoszącego pismo (skargę) pełnomocnika (art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a.). Pogląd powyższy aprobowany jest w literaturze (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 127), jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podkreślono, iż możliwość zatwierdzenia czynności dokonanych przez stronę dotyczy czynności w toku postępowania i nie dotyczy wniesienia skargi.
Instytucja zatwierdzania czynności dokonanych przez pełnomocnika (art. 44 § 1 p.p.s.a.) nie może być stosowana zamiast lub obok wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa (por. postanowienie z 12 grudnia 2005 r., sygn. I GSK 2703/05, ONSAiWSA 2006/3/77). Stanowiska skarżącego w tym względzie nie uzasadnia także teza powołanego w skardze kasacyjnej wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. I FSK 20/05, gdyż wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym i dotyczył skuteczności czynności procesowych dokonanych przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.