Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2006 r., [...], Dyrektor [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpoznaniu wniosku F. C. o ustalenie prawa do świadczeń, orzekł, iż wnioskodawcy nie przysługuje prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), ponieważ nie posiada on uprawnień do renty przewidzianej w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.).
Orzekając na skutek odwołania strony, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi F.C. na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 163/07 - oddalił skargę. Sąd I instancji podtrzymał stanowisko organów orzekających w sprawie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, gdyż nie jest osobą represjonowaną w rozumieniu art. 5 ust 22 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który w tej sprawie odsyła do definicji zawartej w art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że z przedłożonego w trakcie postępowania zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. wynika, że skarżący wprawdzie pełnił zastępczą służbę wojskową od [...] stycznia 1953 r. do [...] listopada 1954 r., a w okresie od [...] lutego 1953 r. do [...] listopada 1954 r. był przymusowo zatrudniony w batalionach budowlanych, lecz z tego tytułu nie został zaliczony do żadnej grupy inwalidów i nie pobiera w związku z tym renty kombatanckiej, lecz od dnia 1 stycznia 1991 r. otrzymuje emeryturę na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnych pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyby skarżący otrzymywał rentę przewidzianą w ustawie o kombatantach, to wówczas przysługiwałoby mu bezpłatne zaopatrzenie w leki, na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
F.C. zaskarżył skargą kasacyjną powyższy wyrok. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Opierając skargę kasacyjną na podstawie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego wynikłe z błędnej jego wykładni i niewłaściwego zastosowania, w szczególności art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 5 ust. 22 tejże ustawy poprzez przyjęcie, iż skarżący nie jest osobą represjonowaną w rozumieniu tej ustawy. Konsekwencją takiej oceny Sądu była obraza art. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz pominięcie preambuły ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach (Dz. U. Nr 60 z 2001 r., poz. 622) przy dokonywaniu wykładni pojęcia represjonowany, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi.
W ocenie kasatora niedopuszczalne jest różnicowanie prawne osób represjonowanych w rozumieniu powyższych ustaw. Nie ma uzasadnionych podstaw do różnicowania ich uprawnień jako osób represjonowanych, skoro ustawodawca w żadnej z ustaw nie korzysta z gradacji i nie wyodrębnia różnych kategorii osób represjonowanych, posługuje się jednym określeniem bliżej niesprecyzowanym. Skarżący podkreślił, że był poddawany szczególnemu rodzajowi represji z przyczyn politycznych, a zatem jest osobą represjonowaną. Jego zdaniem bezpośrednie zastosowanie przez Sąd I instancji art. 8 Konstytucji RP, a w szczególności jego ust. 2, pozwoliłoby na uniknięcie zarzutu obrazy prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do punktu 1 tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast w myśl punktu 2 podstawą skargi kasacyjnej może być także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie podważa ustaleń stanu faktycznego, co skutkować musi uznaniem, że został on ustalony w sposób prawidłowy.
Skarżący stawiając zarzut naruszenia art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 5 ust. 22 tejże ustawy wskazał, iż doszło do jego błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska i uznaje powyższy zarzut za bezzasadny.
Stosownie do art. 46 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy inwalidom wojennym oraz osobom represjonowanym, ich małżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osobach represjonowanych, uprawnionym do renty rodzinnej, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz, dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i następuje po okazaniu odpowiedniego dokumentu potwierdzającego uprawnienia osoby. Uprawnienie wynikające z art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych odnosi się do inwalidów wojennych oraz osób represjonowanych w rozumieniu art. 5 ust. 22 ustawy
Definicja "osoby represjonowanej" z art. 5 ust. 22 ustawy obejmuje swoim zakresem podmiotowym osoby, o których mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach, tj. osoby, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w miejscach określonych w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach.
Skarżący F.C. był niewątpliwie osobą represjonowaną z uwagi na przymusową pracę w batalionach budowlanych, co zostało potwierdzone w zaświadczeniu Wojskowej Komendy Uzupełnień w B., lecz nie można przyjąć, iż jest on uprawniony do bezpłatnego zaopatrzenia w leki na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Nabycie tego rodzaju uprawnienia wiąże się ściśle z posiadaniem uprawnień do renty, wynikających z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, od 1 stycznia 1991 r. skarżący jest uprawniony do emerytury przyznanej mu na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) jako pracownik, z tytułu zatrudnienia. Przyznanie uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, o które wnioskował skarżący, byłoby możliwe jedynie w sytuacji gdyby skarżącemu przysługiwały świadczenia pieniężne z tytułu ustawy o kombatantach, tj. jeśli skarżący zostałby zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w miejscach represji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska skarżącego, iż Sąd I instancji orzekając w sprawie pominął wykładnię pojęcia represjonowany. Z preambuły ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r., Nr 60, poz. 622 ze zm.) jasno wynika, że zatrudnienie w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 stanowiło szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych, zaś żołnierzom przymusowo zatrudnianym przysługuje świadczenie pieniężne w wysokości ustalonej na podstawie przepisów tejże ustawy, przy uwzględnieniu długości okresu przymusowego zatrudnienia, oraz ryczałt energetyczny. Organ emerytalno-rentowy przyznaje i wypłaca powyższe świadczenia na podstawie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej.
Powyższe uprawnienia nie wiążą się jednak w żadnym stopniu z inwalidztwem wojennym lub wojskowym, tak jak w przypadku uzyskania uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, które jest skorelowane z uprawnieniami do pobierania renty przyznanej wskutek powstania niezdolności do pracy związanej z pobytem w miejscach o których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można też mówić o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, skoro uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki nie wynikają bezpośrednio z przepisów Konstytucji RP, a przepisy ustaw mających w sprawie zastosowanie stawiają jednakowe warunki dla uzyskania dochodzonych przez skarżącego świadczeń, a mianowicie uzależniają je od uzyskania renty przewidzianej w omawianej wyżej ustawie o kombatantach.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 1 wyroku, na mocy art. 184 p.p.s.a Sąd odstąpił od obciążenia skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a, z uwagi na jego trudną sytuację materialną.
aw