Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3603/15

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 23 lipca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę [...] (dalej: Skarżąca), na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia 31 lipca 2014 r., wydaną w przedmiocie kary pieniężnej, za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, w wysokości 5.000 zł.

Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynikało, że:

W dniu 11 lipca 2013 r., w miejscowości K., na drodze krajowej nr 75, zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki II GSK 3669/17 oraz trzyosiowej naczepy marki

II GSK 3669/17. Pojazdem członowym kierował II GSK 3669/17, który wykonywał przejazd z ładunkiem półtuszy wołowych (ładunek podzielny), w imieniu Skarżącej. Podczas kontroli stwierdzono, że pojazd poruszając się drogą krajową nr 75 przekroczył dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t. W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego organ I instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm: 1. nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego

1. - 10,65 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę)
2. - przekroczenie o 0,65 t, 2. podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Przebieg kontroli utrwalono w protokole z dnia 11 lipca 2013 r.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem, Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia 20 września 2013 r. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych, stwierdzając wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

W trakcie kontroli stwierdzono bowiem, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wynosił 10,65 t i przekraczał dopuszczalną normę o 0,65 t.

Skarżąca, od powyższej decyzji organu wniosła odwołanie, żądając ponownego rozpatrzenia sprawy oraz umorzenia postępowania. Wskazała, że nie powinna ponosić odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, bowiem doszło do niego w skutego samodzielnego, nieodpowiedzialnego i nieprawidłowego działania oraz zaniedbania ze strony kierowcy, wskazując, że przesłała kopię nałożonej na kierowcę kary upomnienia. Podkreśliła ponadto, że zapewniła odpowiednie warunki, aby ładunek nie powodował nienormatywności pojazdu oraz prawidłowe rozmieszczenie ładunku na pojeździe. Podniosła również, iż stwierdzone naruszenie powstało na skutek okoliczności, których przy zachowaniu należytej staranności nie można było przewidzieć.

GITD wydając zaskarżoną decyzję w dniu 31 lipca 2014 r., po rozpoznaniu zarzutów stwierdził, że kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem, a zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego sprawy, w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wyjaśnił również, że odpowiedzialność pracodawcy za swych pracowników wynika z istoty przepisów prawa pracy. Pracownik wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy, więc to pracodawca jest odpowiedzialny za dobór pracowników i jest obciążony ewentualnymi skutkami niewłaściwego ich zachowania. Wskazał także, że z treści obecnie obowiązującego art. 140aa ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 1137 ze zm., dalej: prawo o ruchu drogowym), jednoznacznie wynika, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej na podmiot wykonujący przejazd, a także na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust.

1. Przepis ten nie przewiduje natomiast możliwości nałożenia kary pieniężnej na kierowcę. Bez znaczenia pozostaje więc okoliczność nałożenia kary upomnienia przez pracodawcę. Natomiast organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił kwestię odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, w tym także za działania jego pracowników.

GITD podkreślił, iż strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prawa o ruchu drogowym jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Nie dopatrzył się także przesłanek przemawiających za umorzeniem postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 ustawy prawa o ruchu drogowym. W jego ocenie Skarżąca nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 ustawy wskazanej wyżej ustawy.

GITD wskazał, że obowiązki, które związane były z realizowanym przejazdem, wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników związanych z wykonywanym transportem drogowym. Droga krajowa nr 75 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2012 poz.. 1061, dalej: rozporządzenie z dnia 6 września 2012r.), została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

W ocenie GITD, między zachowaniem strony, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Jeżeli ładunek podzielny przewożony jest w sposób, który powoduje przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, to trudno o bliższy, bezpośredni i jednoznaczny związek przyczynowy między czynnościami przewozowymi, a stanem nienormatywności pojazdu. GITD zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia.

W ocenie GITD, Skarżąca w toku postępowania, nie przedstawiła wystarczających dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Dowodem takim nie jest nałożona przez Skarżącą na kierowcę kara upomnienia, ponieważ pracownik wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy i to pracodawca jest odpowiedzialny za dobór pracowników i może zostać obciążony ewentualnymi skutkami niewłaściwego ich działania.

Zdaniem organu odwoławczego wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, było okolicznością, na którą Skarżąca miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

Na powyższą decyzję GITD Skarżąca wniosła skargę, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że jest decyzją nieważną, ponieważ do stwierdzenia naruszenia doszło w wyniku nieprawidłowego i błędnego działania ze strony kontrolującego inspektora. Podniosła, iż podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowić powinno brak zezwolenia kategorii VII.

Skarżąca wyjaśniła również, że na podstawie art. 140aa ust. 4 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, ustawodawca dał możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za powstałe naruszenia przez podmiot wykonujący przejazd, gdy ten wykaże i udowodni, iż dochował należytej staranności, w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem Skarżącej udowodniła ona, że podjęła niezbędne środki w celu zapobieżenia powstania naruszenia.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 kpa.

W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał argumentację zawartą w decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Sąd I instancji wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie organy ITD obu instancji, wydając decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno wskazanych przez Skarżącą przepisów postępowania administracyjnego jak i prawa materialnego – w szczególności art. 140ab ust. 1 pkt 2 prawa o ruchu drogowym.

Odnosząc się do zarzutów formułowanych przez Skarżącą, Sąd I instancji wskazał, że podczas przejazdu, w czasie którego miało miejsce zatrzymanie i kontrola zespołu pojazdów, doszło na drodze krajowej nr 75, w miejscowości Kurów, na której zgodnie z rozporządzeniem z dnia 6 września 2012r., w załączniku nr 1, określającym wykaz dróg krajowych, obejmujący odcinki dróg krajowych po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, została wskazana droga krajowa nr 75 na odcinku, na którym miała miejsce kontrola.

We wskazanym miejscu, stwierdzono naruszenie przez kontrolowany zespół pojazdów dopuszczalnej dla tej drogi normy nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o blisko 1 t. (po odjęciu 2% od faktycznego wyniku pomiaru), co nie stanowiłoby jednak naruszenia obowiązujących norm, w przypadku poruszania się tego zespołu pojazdów po drogach o dopuszczalnym nacisku do 11,5 t. W związku z tym, Sąd I instancji wskazał, że wybór trasy przejazdu należy wyłącznie do sfery uprawnień przewoźnika, który podejmując decyzję o wyborze trasy, jako profesjonalny podmiot gospodarczy, powinien uwzględnić powszechnie obowiązujące w transporcie drogowym normy, w szczególności w zakresie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu.

W ocenie Sądu I instancji, z uwagi na podniesiony zarzut braku odpowiedzialności przewoźnika wobec dochowania należytej staranności, Skarżąca nie była ograniczona w tym wyborze (na co wskazują okoliczności sprawy), zatem mogła uniknąć naruszenia ww. norm, wybierając drogę przejazdu o wyższej nośności.

Nie uznał przy tym winy kierowcy i wyjaśnił, że odpowiedzialność pracodawcy za swych pracowników wynika z istoty przepisów prawa pracy. Z treści obowiązującego w 2015 r. art. 140aa ust. 3 prawa o ruchu drogowym wynika, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, na podmiot wykonujący przejazd, a także na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności łub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust.

1. 1. Przepis ten nie przewiduje natomiast możliwości nałożenia kary pieniężnej na kierowcę.

Mając na uwadze treść art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b prawa o ruchu drogowym Sąd I instancji wskazał, że z powyższych przepisów wynika reguła, zgodnie z którą, podmiot wykonujący przejazd ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym i że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Wskazał również, że okoliczności uwalniające Skarżącą od odpowiedzialności winna udowodnić Skarżąca, gdyż to ona wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu regulującego tę kwestię.

Ocenił przy tym, że odpowiedzialność przedsiębiorcy przewozowego, w takich sprawach, wyłącza przepis art. 140aa ust. 4 prawa o ruchu drogowym, który jest szczególnym przypadkiem (wyjątkiem od zasady) i zgodnie z prawidłami wykładni przepisów musi być interpretowany w sposób ścisły. Wymaga zatem wykazania w toku postępowania administracyjnego istotnych okoliczności wynikających z hipotezy tego przepisu, których Skarżąca nie wskazała.

Sąd I instancji wskazał również, że kontrolowany przejazd nie mieści się w granicach, o których mowa w art. 64b ust. 1 prawa o ruchu drogowym tj. zezwolenia kategorii II. Sporny przejazd był dokonywany na drodze krajowej, co wyłącza także stosowanie zezwolenia kategorii I, wydawanego dla przejazdów na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich. Przejazdu dokonał pojazd nienormatywny, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych norm (nacisku osi pojazdu), co oznacza, że w przypadku przewozu ładunku podzielnego, jak to miało miejsce w badanej sprawie, zostały spełnione przesłanki z art. 64 ust. 2 prawa o ruchu drogowym. Tak więc kategoria zezwolenia ustalona została jako kategoria IV, gdyż kategoria VII obejmuje inne przypadki przejazdów nie mieszczących się w kategorii zezwoleń od I do VI.

Tym samym nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w nałożeniu kary w kwocie 5 000 zł, a podsumowując stwierdził w przypadku rozpoznawanej sprawy brak wystąpienia przesłanki uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności za powstałe naruszenie norm transportu drogowego, jak również naruszenia przez organy ITD obu instancji, zasad postępowania administracyjnego.

Od wyżej wskazanego wyroku skargę kasacyjną wniosła skarżąca Spółka, zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji GITD oraz poprzedzającej ją decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

1. 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i nie wydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy oraz uchybienie zasadzie rozpatrzenia całego materiału dowodowego a także poprzez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony,
2. 2. art. 7 k.p.a., w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń dotyczących kwestii wag użytych do pomiaru nacisku ponad 10 ton i wagi pojazdu oraz w zakresie braku wykazania podstawy prawnej podjętej decyzji, w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami,
3. 3. art. 75 § 1 k.p.a., poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiarów nacisków osi oraz wagi całkowitej niezgodnie ze wskazaniami producenta oraz niezgodnie ze świadectwem homologacji wag,
4. 4) art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci sprawdzenia wymiarów kontrolowanego pojazdu oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu oraz porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy.

Nadto, Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie to jest:

1. 1. art. 64 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 64 c oraz załącznikiem numer 1 prawa o ruchu drogowym, poprzez przyjęcie, iż Skarżąca powinna posiadać zezwolenie kategorii IV,
2. 2. art. 2 pkt 35a prawa o ruchu drogowym, poprzez przyjęcie, iż pojazd spełniał warunki uznania go za pojazd nienormatywny skoro w postępowaniu nie zostało to udowodnione,
3. 3. art. 140aa ust. 1 – 3 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 prawa o ruchu drogowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie Skarżącej karą w wysokości 5.000 zł za brak zezwolenia kategorii IV oraz przyjęcie, iż pojazd Skarżącej spełniał warunki przyjęcie za pojazd nienormatywny – mimo, że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują na fakt naruszenia przez Skarżącą przepisów w sposób uzasadniający przyjęcie zaistnienia naruszenia i zastosowania kary pieniężnej.

GITD w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniósł o jej oddalenie, podtrzymują argumentacje zawartą w wydanym wyroku oraz podjętej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ze zm. dalej: p.p.s.a)., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.

Nie uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten został nieprawidłowo skonstruowany. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym składanym od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Skarżąca wskazując na naruszenie przepisów postępowania wskazała jedynie na naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast zarzucając w skardze kasacyjnej, naruszenie przepisów postępowania Skarżąca winna wskazać przepisy postępowania sądowego, w powiązaniu z przepisami postępowania administracyjnego których naruszenie dopuścił się Sąd I instancji, bowiem Sąd ten nie stosuje przepisów postępowania administracyjnego. Mimo wadliwej konstrukcji omawianego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jego oceny go, mając na względzie uchwałę NSA z 26 października 2009 r. (I OPS 10/09).

Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika natomiast, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast art. 80 k.p.a. stanowi że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Nadto, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Uzasadniając, że doszło do naruszenia wskazanych przepisów, Skarżąca podniosła, że w sprawie nie dokonano wyczerpujących ustaleń dotyczących wag użytych do pomiaru nacisku ponad 10t. i wagi pojazdu, oraz podstawy prawnej podjętej decyzji. Uznano również jako dowód wyniki użycia wag do pomiarów nacisku osi oraz wagi całkowitej niezgodnie ze wskazaniami producenta, oraz niezgodnie ze świadectwem homologacji wag. Nie podjęto również czynności zmierzających do sprawdzenia wymiarów kontrolowanego pojazdu oraz jego rzeczywistej masy.

Organy nie wykazały także, że pojazd spełnił definicję pojazdu nienormatywnego, a podczas ważenia zastosowano współczynnik korygujący wskazany w zarządzeniu GITD, który nie może być podstawą rozstrzygnięć organu administracji.

W odniesieniu do podniesionego zarzutu dotyczącego wag użytych podczas kontroli do pomiaru nacisku osi napędowej, należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 57 p.r.d., nacisk osi to suma nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Nacisk osi napędowej na drogę jest przenoszony na oba koła znajdujące się po obu stronach pojazdu, które podczas ważenia równomiernie najeżdżają na znajdujące się pod nimi przenośne wagi do pomiarów statycznych. Wówczas nacisk osi napędowej pojazdu na drogę rozkłada się zatem na koła znajdujące się na tej osi. W niniejszej sprawie pomiar w wysokości 10,65 t stanowił zatem sumę nacisków, jaką na drogę wywierały koła znajdujące się na osi napędowej skontrolowanego zespołu pojazdów. Wobec tego żadna z wag użytych do pomiaru nacisku osi pojazdu nie została poddana naciskowi przekraczającemu 10 ton.

Przeprowadzenie pomiaru pojedynczej osi napędowej przy pomocy jednej pary wag SAW 10C, nie budziło wątpliwości Skarżącej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca stwierdziła, że zgodnie ze świadectwem homologacji WE, wagi SAW 10C przeznaczone są do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. W związku z tym nie są jasne powody, którymi kierowała się Skarżąca zarzucając, że błędnie uznano za dowód wyniki pomiaru nacisków osi pojazdu niezgodnie z wskazaniami producenta i świadectwem homologacji.

Skarżąca nie wyjaśniła przy tym, na czym polegała niezgodność z przeznaczeniem wag określonym w świadectwie legalizacyjnym oraz z instrukcją producenta odnośnie pomiaru nacisku pojedynczej osi napędowej.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zarządzenia nr 50/2011 GITD z dnia 16 listopada 2011r., w sprawie zasad prowadzenia kontroli przez Inspektorów ITD (które przewidywało, że uzyskane wyniki ważenia osi pojazdu należy pomniejszyć o 2% i zaokrąglić do 0,1 t w górę), wskazanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 21 kwietnia 2016 r. (II GSK 2881/14), że wspomniane zarządzenie nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego i nie może stanowić podstawy nałożenia na obywatela obowiązku, jednak normy w nim zawarte mogą zostać zastosowane na korzyść kontrolowanego podmiotu.

Zauważyć należy, że praktyka pomniejszenia przez Inspekcję Transportu Drogowego wyników uzyskanych pomiarów nacisków osi jest działaniem leżącym w interesie podmiotu kontrolowanego, ponieważ może skutkować zmniejszeniem wymiaru kary. Natomiast stosownie do art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść Skarżącej. Wobec tego sąd administracyjny nie mógłby zakwestionować wspomnianego ustalenia, gdyż mogłoby to prowadzić do wymierzenia wyższej kary pieniężnej.

Odnosząc się do niedokonania pomiarów kontrolowanego pojazdu oraz jego rzeczywistej masy całkowitej, należy wskazać, że z protokołu kontroli znajdującego się w aktach administracyjnych, na co wskazał w decyzji GITD wynika, iż kontrolowany zespół pojazdów przekraczał dopuszczalne normy tylko w zakresie nacisku pojedynczej osi napędowej. Natomiast nie stwierdzono przekroczenia norm wysokości, długości, szerokości, ani dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów.

Zastrzeżenia Skarżącej odnośnie do możliwości pomiaru przy użyciu wag SAW 10C rzeczywistej masy całkowitej, czy też wymiarów pojazdu tym samym nie mają w sprawie znaczenia. Niezależnie bowiem od wyniku pomiaru tych parametrów zaistniały podstawy do uznania zespołu pojazdów za pojazd nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a prawa o ruchu drogowym i nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej, wobec przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś.

Odnosząc się do zarzutu nie wykazania, że pojazd Skarżącej spełnił definicję pojazdu nienormatywnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 pkt 35a prawa o ruchu drogowym przez "pojazd nienormatywny" należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pojęcie "nacisk osi" oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi (art. 2 pkt 57 prawa o ruch drogowym), natomiast "rzeczywista masa całkowita" to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 prawa o ruchu drogowym).

W świetle definicji pojęcia pojazdu nienormatywnego, zawartej w art. 2 pkt 35a prawa o ruchu drogowym, określenie górnych wartości nacisku osi dopuszczalnych przez ustawodawcę dla danej drogi wymaga sięgnięcia do przepisów o drogach publicznych.

Przepisami o drogach publicznych, do których odsyła art. 2 pkt 35a prawa o ruchu drogowym, są regulacje znajdujące się w ustawie o drogach publicznych.. Zgodnie z art. 41ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 460 ze zm., dalej u.d.p.), po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu Minister właściwy do spraw transportu, ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz: 1. dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, 2. dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego. Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (ust. 3).

Na podstawie wskazanego wyżej art. 41 ust. 2 u.d.p. wydane zostało, rozporządzenie z dnia 6 września 2012 r., w którym ustalony został wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 1, wykaz ten został umieszczony w załączniku nr 1), wykaz dróg wojewódzkich obejmujący odcinki dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 2, załącznik nr 2) oraz wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (§ 3, załącznik nr 3).

W rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane, że droga krajowa nr 75, po której wykonywany był przejazd została ujęta w wykazie dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Pojazd Skarżącej przekroczył dopuszczalny nacisk pojedyńczej osi napędowej na drodze na której był dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 10t., a tym samym spełniał kryteria pojazdu nienormatywnego.

Nie zasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego. Skarżąca nie wyjaśniła na czym polega naruszenie powyższych przepisów, brak bowiem było w tym względzie argumentacji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Jak wskazuje natomiast sformułowanie zarzutów w części wstępnej skargi kasacyjnej, Skarżąca zmierzała, poprzez sformułowanie zarzutów prawa materialnego, do podważenia ustaleń stanu faktycznego. Jak wskazała bowiem naruszenie art. 65 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 64c p.r.d. miało polegać na przyjęciu iż Skarżąca winna posiadać zezwolenie kategorii IV, czy też że naruszenie art. 2 pkt. 35a p.r.d. i art. 140 aa ust.1 do 3 i art. 140 ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. miało polegać na przyjęciu iż pojazd spełniał warunki do uznania go za pojazd nienormatywny.

Należy w związku z tym podkreślić, że zarzutami naruszenia prawa materialnego, nie można podważać dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, albowiem podważenie tego stanu faktycznego może być ewentualnie osiągnięte wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej jakim jest naruszenie przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 13 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 246/04; wyrok NSA z 4 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 291/04).

Dodać również należy, iż zarzut naruszenia art. 140 aa ust. 1 do 3 i art. 140 ab ust. 1 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wobec nie podważenia stanu faktycznego ustalonego w sprawie, okazał się nie uzasadniony.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Skarżącej na rzecz GITD zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego 600,0 zł.