Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 40/18, działając na podstawie art. 62 ust. 1 zd. drugie z zw. z art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 217; dalej u.z.r.p.), pozostawił bez rozpatrzenia skargę kasacyjną [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 386/17 w sprawie ze skargi [...] na informację Zarządu Województwa L. z dnia 28 kwietnia 2017 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu.
Przyczyną pozostawienia skargi kasacyjnej bez rozpatrzenia było jej wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, a nie bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Następnie w piśmie z dnia 9 lutego 2018 r. skarżąca spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu strona podniosła, że skarga kasacyjna została złożona zgodnie z pouczeniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Tym samym uchybienie terminu wynikało z wprowadza w błąd, co do właściwego trybu wniesienia środka zaskarżenia przez Sąd I instancji.
Skarżąca podkreśliła, że do uchybienia terminu doszło na skutek zastosowania się do pouczenia zawartego w ustnym uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Pouczenie to nie wzbudziło wątpliwości, bowiem interpretacja przepisów art. 62 ust 1 oraz art. 64 u.z.r.p. w związku z art. 177 § 1 p.p.s.a. prowadzi do wniosku o jedynie możliwości zastosowania przepisu art. 62 ust 1 u.z.r.p. lub art. 177 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 62 ust. 1 zdanie pierwsze u.z.p.r. wnioskodawca lub właściwa instytucja pośrednicząca lub zarządzająca może wnieść skargę kasacyjną, wraz z kompletną dokumentacją, bezpośrednio do NSA w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tej przyczyny w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca prawidłowo złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozpoznając wniosek strony, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania terminu.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wykazała obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły jej wniesienie skargi kasacyjnej z zachowaniem wyznaczonego terminu.
Skarżąca podała jako przyczynę uchybienia terminu błąd polegający na wadliwym pouczeniu w ustnym uzasadnieniu wyroku przez Sąd I instancji co do trybu i terminu złożenia skargi kasacyjnej.
W literaturze, co prawda, przyjmuje się, że brak prawidłowego pouczenia strony może stanowić o braku zawinienia w dochowaniu terminu (zob. Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A, Niezgódka - Madek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 380). Jednakże, co należy mieć na uwadze, w niniejszej sprawie na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej strona działała przez profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić należy, że osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, zatem strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Oznacza to, iż przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wadliwe bądź niedostateczne pouczenie strony co do terminu i sposobu dokonania czynności procesowej może usprawiedliwiać niedotrzymanie terminu przez stronę. W okolicznościach sprawy nie można jednak przyjąć, że do przekroczenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącego doszło bez jego winy. Jednakże powyższe odnosi się do strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika. W sprawie pełnomocnikiem skarżącego był adwokat, który winien znać przepisy ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 i wskazany tam tryb wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji. W myśl art. 22 ust. 8 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności, do wnoszenia protestu i postępowania wszczętego na skutek jego wniesienia przepisy art. 53 ust. 2 i 3, art. 56 ust. 2 oraz art. 57-67 u.z.r.p. stosuje się odpowiednio.
Zgodnie zaś z art. 64 u.z.r.p., w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Z kolei w art. 62 ust. 1 u.z.r.p. ustawodawca przewidział, że wnioskodawca może wnieść skargę kasacyjną, wraz z kompletną dokumentacją, bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tak więc w świetle przytoczonych przepisów skargę kasacyjną w sprawach, o których mowa w ustawie o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności, wnosi się bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaś art. 177 § 1 p.p.s.a. nie ma zastosowania.
W sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 października 2017 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 22 listopada 2017 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 6 grudnia 2017 r. Tymczasem skarga kasacyjna został nadana w dniu 21 grudnia 2017 r. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Wobec tego za datę wniesienia skargi kasacyjnej uznać należy dzień przekazania jej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, co w niniejszej sprawie nastąpiło dopiero 4 stycznia 2018 r. Czternastodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej został więc przekroczony.
W związku z powyższym uznać należy, że w niniejszej sprawie nie został uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, że pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, czy też radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem (por. wyrok SN z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 903/00, Prok. i Pr. 2003, nr 15, poz. 39 - dodatek). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony staranności tej nie zachował.
Z przedstawionych powodów należało uznać, że skarżący nie wykazał braku zawinienia w dochowaniu terminu. Sam fakt rzekomo wadliwego ustnego pouczenia Sądu I instancji, co do trybu wniesienia skargi kasacyjnej nie stanowi tego rodzaju okoliczności, która uzasadniałaby przywrócenie terminu.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.