Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 4 listopada 2014 r. oddalił skargę D. spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:
w wyniku przeprowadzonej w dniu 26 maja 2013 r. kontroli wjeżdżającego na terytorium Polski na przejściu drogowym w D., pojazdu marki Volvo z przyczepą użytkowanego przez skarżącą spółkę, ustalono po przeprowadzeniu pomiarów masy całkowitej zespołu pojazdów, że jego masa przy pomiarze dynamicznym wnosiła 39.180 kg, przy pomiarze statycznym masa wynosiła 40.440 kg. Oznaczało to przekroczenie dopuszczalnej masy dla tej kategorii drogi i tej kategorii pojazdu (5 osi) o 440 kg. Kierowca pojazdu nie zgłosił żadnych uwag do przeprowadzonych kontroli oraz nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.
Ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2013 r., którą nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.
Objętą skargą decyzją z [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach organ wskazał, że po drodze publicznej prowadzącej do Oddziału Celnego Drogowego w D., zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.), dopuszczony jest ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 tony. Zgodnie z zaś z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), dopuszczalna masa całkowita pojazdu w przypadku zespołu pojazdów mających 5 lub 6 osi, dla trzyosiowego pojazdu samochodowego i dwuosiowej przyczepy nie może przekraczać 40 ton - § 3 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Stwierdzone podczas kontroli przekroczenie masy całkowitej pojazdu przy brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym uzasadniało nałożenie na stronę skarżąca kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V. Organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniały okoliczności i brak było dowodów wskazujących na jednoznaczny wpływ lub zgodę nadawcy towaru na powstanie stwierdzonego naruszenia przepisów. W szczególności masa ładunku wskazanego w liście przewozowym, była zgodna z masą towaru na fakturze z 22 maja 2013 r. i odpowiadała danym zadeklarowanym w dokumentach celnych.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej, w sprawie nie zaszły również podstawy do zastosowania 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. - strona nie udowodniła aby dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Nie było podstaw do uznania, że wina leżała po stronie załadowcy, albowiem spółka zgodziła się na załadunek towaru o wadze 21.600 kg i taką masę przewoziła, co potwierdzały dokumenty przewozowe, handlowe i celne. Zdaniem organu, zachowanie spółki świadczyło o braku dochowania należytej staranności. Wyniki pomiarów rzeczywistej masy kontrolowanego zespołu pojazdów wykazały przekroczenie dopuszczalnej wartości. Organ ponadto zwrócił uwagę, że dopuszczalna masa całkowita dla kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 40.000 kg, zatem przewoźnik powinien znać precyzyjną masę pojazdów, którymi wykonuje przewozy międzynarodowe by podejmować do przewozu ładunki o takiej masie, która nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wartości masy lub nacisków osi pojazdu na drogach.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję wskazał, że skarga spółki kwestionowała decyzję w zakresie w jakim nie zastosowano wobec niej art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., który w przypadkach w nim wskazanych pozwala na niewszczynanie postępowania lub jego umorzenie.
Za niesporne Sąd I instancji uznał, że skontrolowany pojazd członowy, którym skarżąca spółka realizowała przejazd, przekroczył dopuszczalną rzeczywistą masę pojazdu dla tej kategorii drogi i tej kategorii pojazdu (5 osi) o 440 kg. Samochód skarżącej po zważeniu wagą statyczną wskazywał, bowiem masę 40.440 kg. i z tego względu pojazd uznano zasadnie za pojazd nienormatywny.
Niespornym było równie, w ocenie Sądu, że skarżąca powinna posiadać dla przedmiotowego pojazdu zezwolenie kat. V na przejazd pojazdem nienormatywnym, zezwalające na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego: a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi; b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, c) o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, - 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.
Wobec tego, że strona nie posiadała takiego zezwolenia, zasadnie nałożono na nią karę pieniężna, stosownie do art. 140aa ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 1 p.r.d. w kwocie 5.000 zł.
Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., Sąd I instancji uznał, że w samo powoływanie się na umowę o wykonanie transportu zawartą z firmą M. F. L. z L. z dnia 16 maja 2013 r., w której wskazano wagę przewożonego towaru na 20.848 kg, nie świadczyło o dochowaniu przez skarżącą należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Dokumenty przedstawione w trakcie kontroli wskazywały na zupełnie inną wagę przewożonego towaru. Masa ładunku 21.600 kg wskazanego w liście przewozowym, była zgodna z masą towaru na fakturze z 22 maja 2013 r. i odpowiadała danym zadeklarowanym w dokumentach celnych.
W ocenie Sądu porównanie danych liczbowych zawartych w wymienionych dokumentach z danymi z dowodów rejestracyjnych poddanego kontroli zespołu pojazdów pozwoliłoby spółce na podjęcie odpowiedniej decyzji, prowadzącej do nieprzekroczenia dopuszczalnej wartości masy tego pojazdu.
Sąd podzielił stanowisko organu, który uznał, że spółka jako przedsiębiorca profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem przewozów miał obowiązek zachowania należytej staranności przy wykonywaniu swej działalności. Skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności, mogących świadczyć o tym, że dołożyła należytej staranności, aby nie doszło do naruszenia prawa, a okoliczności przez nią wskazywane nie mogły być za takie uznane.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.).
D. spółka z o.o. w S., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:
- I. przepisów prawa materialnego:
- 1. art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie, oddalenie skargi i w efekcie utrzymanie mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] stycznia 2014 r., którą utrzymał on w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2013 r. nakładającą na skarżącą spółkę karę pieniężna 5.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego o numerach rej. [...] bez zezwolenia w kategorii V pomimo, że z materiału dowodowego sprawy w sposób bezsporny wynika, że zlecenie przyjęte przez spółkę dotyczyło przewozu towaru normatywnego, masa całkowita pojazdu nie powinna przekroczyć 40.000 kg oraz że spółka dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała żadnego wpływu na powstanie ewentualnego, zarzuconego przez organ naruszenia oraz spółka nigdy nie wykonywała transportu ponadnormatywnego, zlecenie było do max. 40.000 kg, zaś jeśli pomiar wagi pojazdu dokonany przez organ jest prawidłowy, wina leży po stronie załadowcy, który wbrew umowie załadował większą ilość towaru niż umówiona, na co spółka nie miała wpływu i nie miała technicznych możliwości skontrolowania wagi pojazdu, ani nie miała wpływu na to czy stosowane przez załadowcę wagi były wystarczająco precyzyjne i jeżeli wystąpiły jakieś nieprawidłowości to wystąpiły po stronie załadowcy Z. C. D. [...] ([...])PE R. NL na co skarżąca nie miała wpływu i nie może ponosić za to odpowiedzialności zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. i prawidłowe zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2013 r. w całości i umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d.;
- II. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie oraz brak należytego uzasadnienia i wykazania przez WSA na jakiej podstawie uznał, że nałożenie kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji było prawidłowe i w efekcie utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P., którą utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2013 r. nakładającej na skarżącą karę w wysokości 5.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego o nr rej. [...] bez zezwolenia kategorii V, pomimo, że z materiału dowodowego sprawy w sposób bezsporny wynika, że zlecenie przyjęte przez spółkę dotyczyło towaru normatywnego, masa całkowita pojazdu nie powinna przekroczyć 40.000 kg oraz że skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała żadnego wpływu na powstanie ewentualnego, zarzucanego przez organ naruszenia oraz spółka nigdy nie wykonywała transportu ponadnormatywnego, zlecenie było do max. 40.000 kg, zaś jeśli pomiar wagi pojazdu dokonany przez organ jest prawidłowy, wina leży po stronie załadowcy, który wbrew umowie załadował większą ilość towaru niż umówiona, na co spółka nie miała wpływu i nie miała technicznych możliwości skontrolowania wagi pojazdu ani nie miała wpływu na to czy stosowane przez załadowcę wagi były wystarczająco precyzyjne i jeżeli wystąpiły jakieś nieprawidłowości to wystąpiły po stronie załadowcy Z. C. D. [...] ([...]) PE R. NL na do skarżąca nie miała wpływu i nie może ponosić za to odpowiedzialności podczas gdy w świetle materiału dowodowego sprawy prawidłowe było zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. i uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] stycznia 2014 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2013 r. w całości i umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d.
Naruszenie ww. przepisu prawa procesowego miało istotny wpływ na wyniki sprawy, doprowadziło bowiem do oddalenia skargi spółki przez WSA w L. i w efekcie do utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P., którą utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2013 r. nakładającą na spółkę karę w kwocie 5.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego o nr rej. [...] bez zezwolenia kategorii V. Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazani sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. oraz o zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Dyrektor Izby Celnej w B. P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a., który strona co wynika z jego treści ściśle łączy z argumentacją zarzutu naruszenia prawa materialnego, a który kwestionuje błędne ustalenia poczynione przez WSA w L. ległe u podstaw kontroli zgodności z prawem decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. oraz wytyka skarżonemu kasacyjnie orzeczeniu nienależyte uzasadnienie i wykazanie podstaw na których Sąd oparł zasadność nałożenia na spółkę kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Tak sformułowany zarzut uznać należy za niezasadny.
Powołany jako naruszony art. 134 § 1 p.p.s.a. określa, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Konfrontacja motywów wyroku Sądu I instancji z analizą akt sprawy, w tym przede wszystkim akt administracyjnych, w świetle przywołanej regulacji nie daje jakichkolwiek podstaw do uznania aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. dokonując kontroli rozstrzygnięć organów celnych obu instancji wyszedł poza ramy przedmiotowej sprawy, a tym bardziej aby dokonał ustaleń faktycznych nie znajdujących odzwierciedlenia w zgromadzonym materialne dowodowym bądź dokonał wykładni czy zastosowania przepisów prawa nie mających zastosowania w tej konkretnej sprawie.
Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku również nie pozwala na przyjęcie, co wywodzi skarżąca kasacyjnie spółka, aby było ono obarczone brakami uniemożliwiającymi dokonanie analizy motywów orzeczenia Sądu I instancji, a tym bardziej aby niemożliwym było na jego podstawie ustalenie podstaw jakimi kierował się Sąd I instancji uznając objętą skargą decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. za niewadliwą, co skutkowało oddaleniem skargi.
Sąd I instancji przywołał zarówno przepisy prawa materialnego, których zastosowanie skutkowało nałożeniem kary na stronę jak również w sposób klarowny i jednoznaczny przedstawił wszelkie elementy stanu faktycznego sprawy wpływające na prawidłowość rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej w B. P.. Odniósł się przy tym w sposób szczegółowy do stanowiska strony o wadliwości niezastosowania regulacji zawartej w art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d.
Innymi słowy Sąd I instancji w sposób nie budzący wątpliwości, zawarł w motywach wyroku wszelką argumentację wynikającą ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dokumentacja handlowa i ustalenia przeprowadzonej kontroli wraz w wynikami przeprowadzonych pomiarów – ważenia), która w jego ocenie świadczyła o prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego – ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Na marginesie zauważyć należy, że kwestionowanie uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji powinno opierać się na innej niż powołana przez stronę podstawie prawnej – innym przepisie prawa procesowego.
Również niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.
Skarżąca kasacyjnie podnosząc niewłaściwe zastosowani art. 140 aa ust. 4 pkt 1 lit a) i b) p.r.d. wywodzi, że nie ponosiła ona winy w stwierdzonym przeładowaniu poddanego kontroli pojazdu, które było wynikiem działań innego podmiotu – zagranicznego kontrahenta, na które spółka nie miała wpływu. Wywodzi przy tym jednocześnie, że jako przewoźnik podjęła wszelkie niezbędne działania celem wykonania zgodnego z prawem, normatywnego, przewozu zaś stwierdzone przeładowanie skutkujące nienormatywnością pojazdu wynikało z winy załadowcy.
Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłową, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, uznaje ocenę jakiej dokonał Sąd I instancji kontrolując rozstrzygnięcia tak organu odwoławczego jak i organu I instancji, nakładające na stronę karę za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Możliwość uwolnienia się od kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust.1 p.r.d., określono w ustępie 4 pkt 1 lit a) i b) powołanego przepisu. Nie wszczyna się bowiem postępowania w sprawie nałożenia kary wobec podmiotu wykonującego przejazd zaś wszczęte postępowanie umarza się jeśli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem (a), nie miał wpływu na powstanie naruszenia (b).
Z treści powołanego przepisu wynika, że to na podmiocie wykonującym inkryminowany administracyjnie przejazd spoczywa obowiązek wykazania, iż powstałe naruszenie skutkujące nałożeniem kary, powstało w wyniku niezależnych od niego okoliczności na powstanie których nie miał wpływy, a także że podjął wszelkie niezbędne działania bądź środki zmierzające do wykonania przewozu zgodnie z przepisami prawa i wynikającymi z nich normami i wymogami.
W przedmiotowej sprawie, z ustaleń faktycznych wynikających przede wszystkim ze zgromadzonych przez organy dowodów (dokumentów), wynika że istotnie, jak stwierdziły zarówno organu obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., brak było podstaw do zastosowania przywołanego art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d.
Niekwestionowanym był fakt wynikły z ustaleń poczynionych na podstawie ważenia poddanego kontroli pojazdu, że przekroczona została jego masa całkowita wynosząca 4.440 kg, o 440 kg dla kategorii pojazdów pięcioosiowych.
Okoliczność braku winy przekroczenia masy pojazdu strona starała się wykazać za pośrednictwem umowy z dnia 16 maja 2013 r. z firmą z L. o wykonanie transportu, w której wagę przewożonego towaru ustalono na 20.848 kg. Umowa ta nie może stanowić okoliczności warunkującej zastosowanie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. Wynikającej z niej prawidłowości co do łącznej masy pojazdu umożliwiającej przejazd normatywny przeczą wielkości wagowe wskazane w liście przewozowym oraz fakturze z dnia 22 maja 2013 r. odpowiadające danym zadeklarowanym w dokumentach celnych, gdzie masę ładunku określono na 21.600 kg.
Taki stan powodował, na co zwrócił zasadnie uwagę Sąd I instancji, że skarżąca spółka mogła dokonać prostego porównania danych wynikających z wymienionych dokumentów z informacjami zawartymi w dokumentach rejestracyjnych pojazdu, co pozwoliłoby jej na podjęcie odpowiednich działań zmierzających do właściwego, niewadliwego, skorygowania masy pojazdu.
Zasadnie w tym zakresie i w aspekcie normy art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., Sąd I instancji stwierdził, że to przewoźnik znając parametry wagowe pojazdu powinien podejmować niezbędne działania, w tym odnoszące się do procesu załadunku towaru jak i ustalenia odpowiednich relacji z kontrahentami, aby wykonywany przez niego przewóz nie naruszał odpowiednich dla danej kategorii norm. Zauważyć należy, że znaczne fizyczne oddalenie od kontrahenta czy trudności komunikacyjne lub brak możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli nad procesem załadunku podlegającego przewozowi towaru, nie może wpływać na okoliczność dochowania należytej staranności przez przewoźnika. W takiej sytuacji bowiem przewoźnik, w szczególności zajmujący się profesjonalnie transporterem, powinien przedsięwziąć wszelkie obiektywne starania zmierzające do wykonania zgodnego z przepisami prawa przejazdu, w tym między innymi powinien przeszkolić bądź poinstruować pracowników, w szczególności kierowców, odnośnie dopuszczalnych norm wagowych na wybranych lub ustalonych trasach przejazdu przy uwzględnieniu masy samego pojazdu i mającego nim być przewiezionego ładunku.
Również podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność uznania swojej winy w przeładowaniu pojazdu przez odbiorcę ładunku i jego zobowiązanie się do pokrycia ewentualnej kary pieniężnej, nie przemawia na korzyść skarżącej kasacyjnie. Takie stanowisko odbiorcy wskazuje, bowiem że przekroczenie dopuszczalnych norm odnośnie masy całkowitej pojazdu, którym wykonywany był przewóz, było brane pod uwagę lub co najmniej z taką możliwością się liczono. Świadczy to o niedołożeniu należytej staranności przez skarżąca spółkę jako przewoźnika przy wykonywaniu przejazdu wobec dopuszczenia do sytuacji potencjalnego godzenia się na możliwość przekroczenia dopuszczalnych wartości wagowych przez któregokolwiek z kontrahentów, na rzecz którego wykonywany był przewóz towarów lub który dokonywał załadunku.
Reasumując, słuszne było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zaistniały podstawy do zastosowania w stosunku do skarżącej kasacyjnie strony regulacji zawartej w art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 p.r.d. i odstąpienia od nałożenia na nią kary za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.