Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 619/11 oddalił skargę K. K. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s), po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku K. K., utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], którą odmówiono stronie umorzenia należności w łącznej kwocie 33.711,97 zł finansowanych przez nią jako płatnika składek.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, że skarżąca, pismem z dnia 10 stycznia 2011 r., wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Jako przyczynę powstania zadłużenia strona wskazała kryzys gospodarczy, który dotknął również jej firmę. Z uwagi na malejący rynek zbytu i brak środków na spłatę wierzycieli, strona zmuszona była zakończyć działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni podała również, że ze względu na zadłużenie wobec Zakładu nie mogła zarejestrować się w urzędzie pracy i obecnie korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego męża, który jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Stan zdrowia i kryzys nie pozwala jej na znalezienie stałego zatrudnienia, stąd podejmuje się ona jedynie drobnych zajęć dorywczych. Mąż strony jest również osobą schorowaną, po operacjach, co uniemożliwia mu podjęcie pracy.
Ponadto strona wskazała, że ona i jej małżonek utrzymują się dzięki pomocy najbliższej rodziny, a mianowicie: mieszkająca z nimi córka ponosi koszty utrzymania mieszkania, natomiast druga córka wspiera ich, kupując podstawowe artykuły żywnościowe. Prowadzone wobec strony postępowania egzekucyjne są bezskuteczne. Wraz z wnioskiem strona przedłożyła szereg dokumentów, celem potwierdzenia podniesionych przez nią okoliczności.
Uzasadniając odmowę umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika, Zakład przywołał treść art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.). Zakład stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła podstawowa przesłanka umożliwiająca umorzenie długu, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., tj. całkowita nieściągalność. Z akt sprawy wynika bowiem, że ciążące na stronie zobowiązania zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Postępowanie to nadal trwa, co oznacza, że do czasu jego zakończenia istnieje potencjalna możliwość uregulowania długu. Okoliczność ta oznacza również, że, uprawniony do oceny sytuacji majątkowej i finansowej strony, organ egzekucyjny nie stwierdził, że jej zobowiązania są niemożliwe do wyegzekwowania z powodu braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź z uwagi na brak możliwości uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec tego Zakład uznał, że brak jest podstaw do umorzenia zobowiązań strony z powodu całkowitej nieściągalności.
Następnie, z uwagi na fakt, że należności dotyczą również składek na ubezpieczenie własne strony, Zakład rozpoznał sprawę pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w rozporządzeniu. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę oraz ustaleń własnych, Zakład stwierdził, że w dniu 22 marca 2010 r. strona została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej i obecnie nie jest nigdzie zatrudniona, a dochody w wysokości ok. 150 zł uzyskuje jedynie sezonowo z pracy dorywczej. Mąż strony jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i oboje utrzymują się dzięki pomocy finansowej rodziny. Strona oszacowała miesięczne wydatki na kwotę ok. 825 zł (tj. 495 zł na opłaty, 50 zł na leczenie strony, 280 zł na leczenie jej męża). Oprócz zadłużenia w Zakładzie strona jest zobowiązana do spłacenia innych należności, w tym: podatkowych (3.606,88 zł); z tytułu zaciągniętych kredytów (170.000 zł); w bankach (łącznie 23.000 zł); na rzecz: Przedsiębiorstwa Przetwórstwa Artykułów Spożywczych "Z." Sp. z o.o. (48.207,92 zł), Z.P.U.H.
Z. S. (11.350,15 zł), Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (120 zł) i [...] Urzędu Wojewódzkiego w S. (200 zł). Strona posiada mieszkanie, jej mąż przeszedł operację lewej ręki oraz choruje przewlekle na zapalenie ucha, zaś ona leczy się na nadciśnienie tętnicze.
Oceniając powyższe okoliczności, Zakład stwierdził, że z uwagi na brak pracy i stałego źródła dochodów strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednakże nie uznał jej za sytuację szczególną, o jakiej mowa w rozporządzeniu. Strona nie przedłożyła bowiem dokumentów, z których wynikałoby, że jest ona osobą niepełnosprawną bądź niezdolną do pracy, co wykluczałoby możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, czy zarobkowania w inny sposób. Nie przedłożyła również żadnych dokumentów, które potwierdzałyby konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W ocenie Zakładu o uznaniu sytuacji skarżącej za szczególną nie stanowił również fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli, albowiem, zgodnie z art. 24 ust. 3 u.s.u.s., należności Zakładu korzystają z wysokiego uprzywilejowania w stosunku do innych wierzycieli i winny być zaspokajane przed tymi zobowiązaniami. Ponadto w sprawie nie zaistniały żadne nadzwyczajne zdarzenia losowe (np. klęski żywiołowe), które powodowałyby konieczność poniesienia dodatkowych wydatków i uzasadniały umorzenie. Zakład zważył również, że strona posiada nieruchomość, z której możliwe jest przymusowe dochodzenie należności w przypadku braku dobrowolnej spłaty. Zakład odniósł się także do przyczyny powstania zadłużenia strony, wskazując, że okoliczność ta nie może stanowić podstawy do umorzenia, gdyż prowadzenie działalności gospodarczej nakłada na przedsiębiorcę określone obowiązki, w tym - zgodnie z przepisami u.s.u.s. - obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych. To płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych i ponosi konsekwencje w razie braku ich realizacji.
Skarżąca pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r., wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona podniosła, że Zakład, odmawiając umorzenia należności, pominął ust. 3 a art. 28.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS decyzją z dnia [...] maja 2011 r. uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. jest prawidłowe, zaś powołane przez stronę okoliczności nie dają podstaw do zmiany tej decyzji. Zasadnie bowiem orzeczono, że brak jest możliwości umorzenia długu strony z uwagi na całkowitą nieściągalność.
Organ podzielił także wyrażone w decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. stanowisko co do oceny sytuacji strony w oparciu o przesłanki wymienione w § 3 rozstrzygnięcia. Zgodził się, że ze względu na brak pracy, brak stałych dochodów i konieczność spłaty długów ma ona trudności z regulowaniem swoich zobowiązań. Jednocześnie jednak uznał, że umorzenie długu strony byłoby obecnie niedostatecznie uzasadnione. O odmowie umorzenia przesądza bowiem posiadanie przez nią zaległości wobec innych niż Zakład wierzycieli oraz jej stan majątkowy. W ocenie organu, decyzja umarzająca w takiej sytuacji oznaczałaby akceptację stanu, w którym kosztem uprzywilejowanych należności z tytułu składek zaspokajane są roszczenia innych wierzycieli, co nie byłoby zgodne z przepisami art. 24 ust. 3, z których wynika pozycja składek ubezpieczeniowych wśród innych należności. Ponadto strona posiada majątek, z którego Zakład może dochodzić przymusowo swoich roszczeń w przypadku braku dobrowolnej spłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę wskazał, iż skarżąca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, zaś prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne nie zostało do tej pory umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Wobec tego, uprawnionym było przyjęcie przez organ, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Zdaniem Sądu I instancji, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Zakład uwzględnił i ocenił wszystkie okoliczności sprawy oraz zasadnie przyjął, że nie istnieją podstawy do wnioskowanego umorzenia, wymienione w § 3 ust. 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Jak bowiem wynikało z treści zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy, we wskazanym zakresie Zakład ustalił, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, to jednak nie dowodziło, że jest to sytuacja szczególna, o jakiej mowa w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Mimo wskazywania przez skarżącą problemów zdrowotnych, nie przedłożyła ona bowiem dokumentów, z których wynikałoby, że jest osobą niepełnosprawną bądź niezdolną do pracy, co wykluczałby możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, czy zarobkowania w inny sposób. Nie przedstawiła również żadnych dokumentów, które potwierdzałyby konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ponadto skarżąca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, z którego możliwe jest przymusowe dochodzenie należności w przypadku braku dobrowolnej spłaty.
Uzasadnione zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było również stanowisko Zakładu, że o istnieniu sytuacji szczególnej nie mógł przesądzać fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli, ponieważ zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (z wyjątkiem należności alimentacyjnych i wynagrodzenia za pracę) przed innymi należnościami, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek.
Konkludując podkreślono, że umorzenie zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec Zakładu. Rozstrzygnięcie organu opierało się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, a wnioski, jakie na jego podstawie wyprowadził, były zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, i nie wykraczały poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponował organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 K.p.a.). Zakład dokonał przy tym prawidłowej wykładni przepisów, na których oparł swoje orzeczenia. Powyższe zaś znalazło swoje odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji, która została należycie uzasadniona, bez pominięcia któregokolwiek elementu, mającego znaczenie dla ostatecznego, niewadliwego załatwienia sprawy.
K. K. zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącej wyznaczonemu z urzędu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zarzucając:
- 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie
- - art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie
- 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 7 kpa poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, art. 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zbadania przez Sąd I instancji legalności dokonanej przez organ administracyjny oceny w zakresie przekroczenia granic uznania administracyjnego
Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym kasator podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (a więc nie w całokształcie sprawy), bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała, należało zatem ograniczyć się do oceny zasadności zawartych w treści skargi kasacyjnej zarzutów, postawionych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Wobec tego, że skargę kasacyjną oparto na obu podstawach określonych art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w pierwszej kolejności należało ustosunkować się do zarzutu błędnej wykładni art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. Ocena prawidłowości przyjętych przy wyrokowaniu ustaleń faktycznych, które rzutują na zastosowanie prawa materialnego, w pierwszym rzędzie wymaga bowiem rozważenia, jakie fakty uznać należało za istotne dla załatwienia sprawy. O tym decydują zaś prawidłowo interpretowane normy prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski – "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" 8.wydanie; Wydawnictwo C.H. Beck; Warszawa 2006 str. 69, teza 2).
W myśl przepisu art. 28 ust. 3a i 3b należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, zaś (ust. 3b) Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b, ZUS może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Ustawodawca wymienia przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Są to m.in.: pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oraz przewlekła choroba zobowiązanego (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Zatem te dwie okoliczności ustawodawca sam wymienił, jako mogące powodować, że dochodzenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Przedstawione powyżej rozumienie powołanych przepisów prawa materialnego pozwala ocenić właściwie zakres koniecznego postępowania dowodowego i dokonanych w nim ustaleń.
W rozpatrywanej sprawie na podstawie materiału dowodowego, organy ustaliły, że skarżąca oraz jej małżonek nie są nigdzie zatrudnieni i oboje utrzymują się z pomocy finansowej rodziny. Ponadto skarżąca oprócz zadłużenia wobec ZUS posiada zadłużenia wobec innych podmiotów w kwocie około 256.485 zł. Jednocześnie podała, jednak iż posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, zaś prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne nie zostało, do chwili orzekania przez Sad I instancji, umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Skarżąca powoływała się także na problemy zdrowotne.
Autor skargi kasacyjnej podnosił, iż skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej a egzekucja z nieruchomości niewątpliwie doprowadzi do sytuacji kiedy zarówno skarżąca jak i jej małżonek nie będą mogli zaspokoić jednej z podstawowych potrzeb życiowych jakim jest posiadanie domu. Kasator wskazywał, iż wykluczenie ustalonej w toku postępowania administracyjnego, trudnej sytuacji skarżącej, jako przyczyny umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. było pozbawione podstaw i zasądzało się na błędnym zrozumieniu treści przepisu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie stanowiska Sądu I instancji, a sformułowane w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego jak również naruszenia przepisów bowiem tak ZUS, jak i Sąd I instancji nie kwestionowały trudnej sytuacji materialnej skarżącej, która aktualnie nie pozawalała jej na spłatę należności z tytułu zaległych składek. Tym niemniej całokształt materiału dowodowego oraz skarga kasacyjna nie wykazała istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wbrew sugestiom autora skargi kasacyjnej – nie można się zgodzić, iż ocena legalności decyzji kończącej postępowanie administracyjne, dokonywana w płaszczyźnie regulacji zawartej w art. 28 ust. 3 a i 3 b i § 3 rozporządzenia wydanego na jej podstawie, winna doprowadzić do podważenia trafności tej decyzji i jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przede wszystkim nie sposób nie podnieść, iż wywody skargi kasacyjnej pomijają istotne elementy rozumowania przedstawionego w decyzji kończącej postępowanie administracyjne (który uwzględnił także Sąd I instancji) – tzn. decyzja umarzająca w świetle materiału dowodowego oznaczałaby akceptację przez organ stanu, kosztem uprzywilejowanych należności z tytułu składek zaspokajane będą roszczenia innych wierzycieli. Ponadto skarżąca mimo wskazywania problemów zdrowotnych, nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby, że jest osobą niepełnosprawną bądź niezdolną do pracy, co wykluczałby możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, czy zarobkowania w inny sposób. Nie przedstawiła również żadnych dokumentów, które potwierdzałyby konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca posiada też majątek w postaci własnościowego mieszkania lokatorskiego, które nota bene mogła zamienić na mniejsze co zaspokajałoby podstawowe potrzeby życiowe w zakresie posiadania mieszkania. Nadto skarżąca winna skorzystać z możliwości spłaty zobowiązania w formie układu ratalnego, co może nastąpić na stosowny wniosek strony w tym zakresie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, iż prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni poszukiwaniu źródeł dochodów, celem zaspokojenia wierzycieli nadto znajdują się w sytuacji, w której niemożliwe jest zaspokojenie wierzytelności z majątku dłużnika. Aspekt ten nie może być pomijany przy analizie "stanu majątkowego" zobowiązanego oraz "możliwości zaspakajania niezbędnych potrzeb życiowych dłużnika i jego rodziny" (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.).
Zdaniem Sądu w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym art. 7 k.p.a. miał wprawdzie zastosowanie, ale nie oznaczało to zwolnienia wnioskującego o umorzenie z obowiązku wykazywania okoliczności z zakresu jego sytuacji i postawy rzutujących na możliwość ubiegania się o skorzystanie z dobrodziejstwa przewidzianego na gruncie konkretnej podstawy materialnoprawnej umarzania należności ZUS (podkreśla to zwłaszcza użyte w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 maja 2003 r. sformułowanie "jeżeli zobowiązany wykaże...").
Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wnioski wysnute przez organ, choć sprzeczne z oczekiwaniami skarżącego, nie wykraczają poza granice zakreślone przez powołane powyżej przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest również podstaw, aby uznać, że naruszenie przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji (art. 7 k.p.a., art. 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.) wyraziło się w braku dostatecznego wyważenia słusznego interesu obywatela i przekroczenia granic uznania administracyjnego. W tym miejscu należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęto brak spełnienia przesłanek wynikających z przepisów prawa materialnego, rozważając przy tym poprawnie sytuacji strony (obywatela).
Podzielić trzeba stanowisko Sądu I instancji, że umarzanie należności ma nieodwracalne i definitywne skutki, pozbawia ZUS możliwości egzekucji należności w przyszłości, w sytuacji gdy sytuacja materialna zobowiązanego uległaby znacznej poprawie, czego nie można wykluczyć. Podnieść trzeba z drugiej strony, iż negatywne załatwienie wniosku o umorzenie należności w niniejszej sprawie nie pozbawia strony możliwości składania dalszych wniosków o umorzenie w zmienionym stanie faktycznym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.