Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 1209/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę D. T. na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...]. Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno–Skarbowego w Białymstoku z [...] maja 2017 r. wymierzająca D. T. (dalej też: skarżący) karę pieniężną w wysokości 12 000 złotych z tytułu urządzania gier na automacie Apollo Games Quizomat nr [...] poza kasynem gry, tj. w lokalu [...] w F..
Podstawą wydania decyzji było ustalenie, że sporny automat będący w dyspozycji skarżącego umożliwia prowadzenie gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471, ze zm., dalej również jako ugh), skarżący zaś nie posiada i nie posiadał w dniu zatrzymania urządzenia koncesji na prowadzenie kasyna gry, jak również zezwolenia na urządzanie gier na automatach urządzanych w salonach gier lub automatach o niskich wygranych, w rozumieniu art. 129 ust. 1 ugh. Jako podstawę materialnoprawną wskazano w szczególności art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj.:
- 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 ugh poprzez błędną wykładnię pojęcia "automat do gry" jako obejmującego również urządzenie typu quizomat, korzystanie z którego polega na wykazaniu się przez uczestnika wiedzą powszechną i pozbawione jest elementu losowości, a tym samym cechy definicyjnej "automatu do gry" (zgodnie z art. 2 ust 3 ugh);
- 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na wadliwym uznaniu, że quizomat stanowi w istocie "automat do gier losowych", co miało uzasadniać wymierzenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach do gry poza kasynem, podczas gdy quizomat wyszczególniony w decyzji nie jest automatem losowym i nie były na nim prowadzone gry losowe, zaś skarżący dysponuje opinią podmiotu posiadającego status Jednostki Badającej upoważnionej przez Ministra Finansów potwierdzającej tą okoliczność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: ppsa).
Sąd I instancji za prawidłowe uznał ustalenia organów dokonane w oparciu o protokół z przeprowadzonej kontroli, eksperyment gry testowej na spornym automacie oraz opinii biegłego - Jednostka Badająca Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Białymstoku co do tego, że kontrolowane urządzenie jest automatem do gier losowych w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 ugh.
Sąd I instancji podzielił także ocenę organów w zakresie uznania skarżącego za podmiot urządzający gry na automatach. To skarżący wydzierżawił część powierzchni lokalu, w którym posadowione zostały automaty, dokonał ich wstawienia, zapewnił też ciągłość gry poprzez udostępnienie do publicznego korzystania. Oświadczył, że jest dysponentem urządzeń, które mają być postawione na powierzchni będącej przedmiotem niniejszej umowy dzierżawy. D. T. za każdy miesiąc użytkowania ww. powierzchni płacił na rzecz wydzierżawiającego czynsz dzierżawy w kwocie 500 zł powiększony o podatek od towarów i usług (VAT).
WSA uznał, że będące podstawą zastosowania kary przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh i ust. 2 pkt 2 ugh nie mają charakter przepisów technicznych, wiec brak notyfikacji ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej nie wpływa na możliwość ich stosowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący D. T. zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty na mocy art. 188 ppsa oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych sprawy, jako obejmującą również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh w zw. z art. 14 ust. 1 ugh i niezasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za "urządzanie" gier na automatach;
- 2) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: k.c.) w zw. z art. 693 k.c. poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni - braku wykładni - umowy zawartej pomiędzy A Sp. z o.o. oraz skarżącym wskutek przyjęcia, że z umowy tej wynikają dla Skarżącego prawa i obowiązki wykraczające poza typowe i zwykłe obowiązki wydzierżawiającego, podczas gdy treść umowy nie świadczy o podejmowaniu przez Skarżącego jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier", ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy niż jako umowy dzierżawy powierzchni;
Na podstawie art. 182 § 2 ppsa skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie tej skargi oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA w Białymstoku.
Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego. Oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego wywiera zaś ten skutek, że na etapie rozpoznawania tego środka zaskarżenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym miarodajne są, jako skutecznie nie podważone, bo nie objęte podstawą kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 ppsa, te ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, które stanowiły podstawę subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego. Brak w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego skutkuje zatem przyjęciem za prawidłowe ustalonie stanu faktycznego będącego podstawą wydania zaskarżonego wyroku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Istota tego zarzutu sprowadza się do kwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że organy zasadnie przypisały skarżącemu przymiot urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy przede wszystkim wskazać, że stan prawny rozpatrywanej sprawy kształtują przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), która wprowadziła do art. 89 ust. 1 ugh osobną podstawę do wymierzenia kary posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4). Na gruncie omawianej regulacji w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmował, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie.
Sąd I instancji dokonując wykładni określenia: "urządzający grę" trafnie przyjął, że urządzającym grę jest ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) komuś warunki umożliwiające udział grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry). Nie jest przy tym kwestionowana w skardze kasacyjnej prawidłowość ustalenia, że gry na przedmiotowym urządzeniu były grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 ugh. Sąd I instancji uznając za prawidłowe przypisanie skarżącemu roli urządzającego gry na automatach wskazał na takie okoliczności faktyczne, jak to, że skarżący: wydzierżawił część powierzchni lokalu, do którego wstawił automaty, zapewniając ciągłość gry poprzez udostępnienie do publicznego korzystania. Ustalił też, że skarżący był dysponentem automatów, płacił miesięczny czynsz w wysokości 500 zł powiększony o podatek VAT za wydzierżawione miejsce do umieszczenia automatów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przypisane skarżącemu czynności jednoznacznie stanowią o tym, że Sąd I instancji dokonał właściwej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh w zakresie pojęcia "urządzającego grę" jak i dokonał właściwej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do prawidłowo zinterpretowanej normy prawnej.
Autor skargi kasacyjnej zdaje się nie rozumieć treści zaskarżonego wyroku, gdy twierdzi, że rolą skarżącego było tylko wynajęcie powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania innych czynności dotyczących organizacji gier. Nasuwa się przypuszczenie, że autor skargi kasacyjnej skopiował skargę kasacyjną z innej sprawy, o innym stanie faktycznym. I tak np. na str. 3 uzasadnienie powołuje się na ustalony w umowie dzierżawy powierzchni "procentowy czynsz, który skarżący otrzymywał za dzierżawę powierzchni" podczas gdy w ustalonym stanie faktycznym to skarżący nie otrzymywał, lecz płacił czynsz, i nie czynsz procentowo ustalony, ale ustalony w kwocie 500 zł powiększonej o VAT, co znajduje też potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy fakturach i innych dowodach.
Dalej (str. 4 uzasadnienie) autor skargi kasacyjnej wywodzi, że skarżący zapewniał dostęp do energii elektrycznej, co też nie wynika ani z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, ani z materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że w umowie dzierżawy powierzchni z [...] września 2009 r. skarżący został wpisany w nagłówku i przed podpisem pod umową jako "wydzierżawiający" zaś rzeczywisty wydzierżawiający M. W. jako "Firma", oraz że obowiązki i prawa najemcy i dysponenta urządzeń (automatów) zostały przypisane do "Firmy". Jednak brak w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania w zakresie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego uniemożliwia podważanie ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji. Nietrudno jednak stwierdzić, że ustalenia te, uwzględniające inny materiał dowodowy, jak chociażby przesłuchania świadków, faktury za czynsz, jednoznacznie wskazują na prawidłowość przyjętych przez Sąd I instancji (a wcześniej przez organy) ustaleń faktycznych. Ustaleń tych nie kwestionował też skarżący w skardze do WSA.
Całkowicie chybiony okazał się również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez WSA przepisów Kodeksu cywilnego przy interpretacji postanowień umowy, tj. zarzut naruszenia art. 65 § 1 i 2 w zw. z art. 693 § 1 k.c. Zasady prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy Ordynacji podatkowej, a nie przepisy k.c. Działając zgodnie z tymi przepisami organy, a także kontrolujący ich działalność Sąd I instancji, nie dokonywały klasyfikacji umowy i analizy jej zgodności z przepisami prawa cywilnego, a prawidłowo zwróciły uwagę na te elementy umowy, które są istotne z punktu widzenia norm prawa administracyjnego.
Zatem biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony i niepodważony przez autora skargi kasacyjnej stan faktyczny sprawy oraz przeprowadzoną w sposób prawidłowy wykładnię przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że zostały spełnione przesłanki pociągnięcia adresata zaskarżonej decyzji do odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh i wymierzenie mu w związku z tym kary pieniężnej, a w konsekwencji oddalił skargę.
Wobec powyższego, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 204 pkt 1 ppsa i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).