Uzasadnienie
I
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę S.H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od grudnia 1999 r. do marca 2005 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2006 r. ZUS utrzymał w mocy swą uprzednią decyzję. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, określone w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s., nie zostały też spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wnioskodawca posiada bowiem majątek rzeczowy, jego potrzeby bytowe i mieszkaniowe są zaspakajane, opłaca należności alimentacyjne oraz spłaca zadłużenia na rachunku bankowym. Nadto S.H. nie posiada zaległości podatkowych, nie deklaruje także posiadania zobowiązań kredytowych lub innych zobowiązań wobec osób trzecich, ani konieczności korzystania z pomocy społecznej.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w motywach orzeczenia powołał treść przepisów będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji zwracając uwagę, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stwarza dla organu orzekającego możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły, iż nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego, bowiem jest on właścicielem działek oraz samochodu osobowego, a organ nie prowadził jeszcze postępowania egzekucyjnego. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kontem zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Sąd podzielił stanowisko organów, które biorąc pod uwagę możliwość spłaty zadłużenia i jej wpływ na sytuację dłużnika i jego rodziny, mają na względzie nie tylko aktualną kondycję finansową, lecz także jego realne, przyszłe możliwości zarobkowe oraz fakt, że spłata zadłużenia może być dokonywana ratalnie.
Sąd stwierdził, że organ powołując się na udzieloną skarżącemu pomoc de minimis zasadnie wskazywał na operatywność skarżącego, która w przypadku powodzenia podjętej działalności gospodarczej może polepszyć jego sytuację materialną i pozwoli na spłatę zadłużenia ZUS. W konkluzji Sąd stwierdził, że wnioski organów, iż stan majątkowy skarżącego nie jest taki, aby prowadził do pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przy jakiejkolwiek spłacie istniejącego zadłużenia są logiczne i zgodne z zasadą swobodnej oceny dowodów. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów i uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
II
W skardze kasacyjnej S.H. zaskarżył powyższy wyrok, domagając się jego uchylenia i uchylenia decyzji organów obu instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1) błąd w ustaleniach faktycznych, co miało wpływ na treść wydanego wyroku;
- 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 28 ust. 3a i b u.s.u.s.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przytoczył argumentację przedstawianą w postępowaniu przed organami i Sądem I instancji, dotyczącą jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Podniósł, że uzasadnienie decyzji ZUS jest sprzeczne wewnętrznie. Zaległości finansowe obciążające jego budżet sięgają już kilkunastu tysięcy zł. Z powyższych powodów korzysta z pomocy rodziny i pożyczek od osób fizycznych, gdyż nie ma zdolności kredytowej. Zdaniem skarżącego, Sąd jedynie powielił argumenty organu, powierzchownie odniósł się do przedstawionych przez skarżącego argumentów stwierdzając, że rozstrzygnięcie organu jest zgodne z prawem, podczas, gdy sytuacja strony uzasadnia umorzenie zaległości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną ZUS wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że skarżący nie precyzuje, na czym polega naruszenie prawa materialnego oraz które przepisy postępowania Sąd naruszył, a w przypadku nieuwzględnienia powyższych wniosków o oddalenie skargi kasacyjnej, jako bezzasadnej.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Podstawy skargi kasacyjnej określa art. 174 p.p.s.a. W myśl tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1 przywołanego przepisu), jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2 art. 174 p.p.s.a.). Błędna wykładnia, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. to mylne rozumienie określonej normy prawnej, a niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
Konstruując skargę kasacyjną należy jej zarzuty odnieść do zaskarżonego orzeczenia, wskazując przepisy prawa materialnego bądź procesowego, które naruszył wojewódzki sąd administracyjny stosując je niewłaściwie lub też błędnie wykładając, a nadto, w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na drugiej z podstaw wymienionych w art. 174 p.p.s.a., należy wykazać wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy sądowoadmnistracyjnej. Naruszenie prawa może polegać także na zaniechaniu zastosowania przepisu, który w określonym stanie faktycznym powinien być zastosowany. W takim wypadku w skardze kasacyjnej należy wskazać pominięty przepis i uzasadnić, dlaczego winien on lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia. Prawidłowe sporządzenie skargi kasacyjnej ma decydujące znaczenie dla wyniku postępowania kasacyjnego, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Związanie Sądu granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia i ogranicza się wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego.
Przenosząc te unormowania prawne na grunt rozpatrywanej sprawy od razu należy zauważyć, iż w punkcie 1 skargi kasacyjnej kasator zarzucając Sądowi I instancji "błąd w ustaleniach faktycznych, co miało wpływ na treść wydanego wyroku" nie przywołał żadnego przepisu, któremu uchybiłby Sąd. Taka konstrukcja zarzutu nie odpowiada wymaganiom art. 176 p.p.s.a., a jego wadliwe sformułowanie sprawia, że zarzut ten uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W punkcie drugim skargi kasacyjnej strona skarżąca zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, nie wskazuje formy jego naruszenia. Nadto zupełnie niezrozumiały jest zarzut odnoszący się do art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Przepis ten zawiera bowiem delegację dla ministra właściwego do spraw zabezpieczeń do wydania aktu wykonawczego. Z kolei drugi z przywołanych w omawianym punkcie skargi kasacyjnej przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzanie pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej należy domniemywać, iż naruszenia tego przepisu strona skarżąca upatruje w tym, że "przedstawiona specyficzna i losowa sytuacja strony uzasadnia umorzenie zaległości bez istotnego uszczerbku dla Budżetu Państwa".
Uszło jednak uwadze kasatora to, na co wyraźnie zwrócił uwagę Sąd w pisemnych motywach wyroku, że decyzje oparte na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że prawo wyboru rozstrzygnięcia ustawodawca pozostawił właściwemu organowi. Oceniając dokonany przez organ wybór Sąd I instancji stwierdził, że wyciągnięte przez organ wnioski są logiczne i nie wykraczają poza ramy prawem przewidziane, szczególnie zasadę swobodnej oceny dowodów. Strona skarżąca poprzez zaniechanie postawienia prawidłowo skonstruowanych zarzutów, nie zakwestionowała tej oceny Sądu I instancji. W tej sytuacji, postawienie zarzutu naruszenia tylko art. 28 ust. 3a u.s.u.s, czyni ten zarzut nieskutecznym. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że nawet przy spełnieniu określonych przesłanek właściwy organ nie był zobligowany do wydania decyzji o treści żądanej przez stronę.
Brak usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej skutkować musiał jej oddaleniem w oparciu o art. 184 p.p.s.a.