Uzasadnienie
FIXERUZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2344/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę H. R.-Ch. (skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] września 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 2 marca 2012 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w R. przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych w lokalu S. B. znajdującym się w Cz.-L. przy ul. F. [...]. W trakcie kontroli stwierdzono gotowy do gry automat o nazwie MULTIGAMINATOR b/n. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu ustalono, że gry na ww. urządzeniu spełniają definicję gier na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych i urządzane są w lokalu, który nie jest kasynem gry.
Decyzją z [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R., wymierzył Halinie R.-Ch., karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie MULTIGAMINATOR b/n, poza kasynem gry.
Decyzją z [...] września 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że poza sporem było określenie osoby urządzającej gry na spornych automatach, co wynikało zarówno z protokołu kontroli, jak i umowy najmu, która stanowi, że przedmiotem jest wynajęcie przez najmującego M.-M. Sp. z o.o. części lokalu przez wynajmującą (skarżącą) do której wstawiono urządzenia do gier. Bezspornym, według organu odwoławczego, był również fakt nieposiadania przez H. R.-Ch. określonej w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165; dalej u.g.h.) koncesji na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach.
Kolejnym istotnym elementem niezbędnym dla wymierzenia kary pieniężnej przez organ było ustalenie, czy sporne urządzenia spełniają wymogi automatów w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Powołano się na przeprowadzony eksperyment, w trakcie którego funkcjonariusze ustalili przebieg gry na urządzeniu szczegółowo opisany w zaskarżonej decyzji.
Następnie organ stwierdził, że dokumentacja zebrana w trakcie przeprowadzonej kontroli jednoznacznie potwierdza, że wynik każdej gry na urządzeniu MULTIGAMINATOR b/n, jest losowy i niezależny od umiejętności grającego, a więc gry mają charakter losowy.
WSA w G. oddalił skargę na powyższą decyzję.
Sąd I instancji powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, i stwierdził, że jest nią związany na mocy art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
WSA uznał, że organy wykazały, że w lokalu S. B. znajdującym się w Czerwionce-L. przy ul. F. [...] zlokalizowany był automat o nazwie: MULTIGAMINATOR b/n. Automat był gotowy do gier o charakterze komercyjnym i losowym, co potwierdził przeprowadzony eksperyment. Ze sporządzonego 10 kwietnia 2012 r. protokołu z przeprowadzonego eksperymentu wynika, że w chwili kontroli w lokalu automat był włączony i gotowy do gry. Osobą urządzającą grę bezspornie jest H. R.-Ch., albowiem ona wynajęła powierzchnię należącego do niej lokalu, celem umieszczenia tam spornego automatu. Skoro zatem za urządzającego gry na automatach poza kasynem w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., uznaje się osobę stwarzającą komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry, tym samym zasadnie organy stwierdziły, że w niniejszej sprawie za urządzającą gry na automatach poza kasynem gry należy uznać H. R.-Ch. – właścicielkę lokalu, w którym umieszczono sporne urządzenie.
Skoro zatem Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący i przekonujący odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, a Sąd I instancji zaprezentowane stanowisko i jego argumentację w całości podziela to skarga nie mogła odnieść skutku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o zmianę uchylenie i przekazanie sprawy WSA w G. do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła:
- I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122 oraz 187 § 1 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800; dalej o.p.) poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organy nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co prowadziło do przyjęcia błędnego ustalenia, że skarżąca jest osobą urządzającą gry na automatach w rozumieniu art. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;
- II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez bardzo lakoniczne uzasadnienie okoliczności faktycznych, które doprowadziły Sąd do wniosku, że spełniona została przesłanka odpowiedzialności skarżącej w postaci urządzania gier na automatach;
- III. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a to art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., a to przez przyjęcie że skarżąca była osobą urządzającą gry albowiem to ona wynajęła powierzchnię należącego do niej lokalu w sytuacji kiedy nie podejmowała ona jakichkolwiek aktywnych działań dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach w znaczeniu art. 2 ust 3 i 5.
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Prawidłowe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej jest o tyle istotne, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że istotą postępowania ze skargi kasacyjnej nie jest ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się ono do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
W pierwszej kolejności NSA odniesie się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako najdalej idącego. Skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu przez niewystarczające uzasadnienie zaskarżonego wyroku i niewyjaśnienie przez Sąd I instancji, jakie okoliczności spowodowały, że skarżąca kasacyjnie została uznana za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Należy wskazać, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie albo gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy sąd nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakiego powodu (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012; także wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13, LEX nr 1572587).
Podniesiony przez skarżącą kasacyjnie zarzut nie mógł zostać uwzględniony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera bowiem wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji w sposób pełny opisał stan faktyczny sprawy, z uwzględnieniem stanowisk stron, zastosowane przepisy, a także wyjaśnił, dlaczego przepisy te miały zastosowanie w niniejszej sprawie. Uzasadnienie wyroku jest pełne i logiczne i pozwala na kontrolę instancyjną stanowiska Sądu I instancji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122 oraz 187 § 1 oraz art. 210 § 4 o.p., NSA stwierdza, że zarzut ten nie poddaje się kontroli, ponieważ został on niewłaściwie skonstruowany. Jak wynika bowiem z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jedynie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może stanowić podstawę kasacyjną. Ponadto, zarzut taki musi zostać uzasadniony, a także skarżąca kasacyjnie powinna wykazać, jaki (realny) wpływ naruszenie miało na rozstrzygnięcie. W skardze kasacyjnej będącej przedmiotem rozpoznania NSA takiego uzasadnienia nie zawarto. Z tego powodu zarzut ten nie poddaje się rozpoznaniu.
Skoro więc skarżąca kasacyjnie nie podważyła stanu faktycznego sprawy, nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie skarżącą kasacyjnie za urządzającą gry.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, kwestia tego, na kogo może być nałożona kara pieniężna określona w tym przepisie była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16. Zgodnie z punktem 2 tej uchwały, przepis art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany urządza gry na automatach. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież – jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. – nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.
Na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. W świetle jednoznacznej treści przywołanego przepisu za istotne fakty podlegające ustaleniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach niezgodnie z ustawą należy uznać – po pierwsze – fakt urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h., a po drugie – to że gra na automatach jest urządzana poza kasynem gry.
Stanowiskiem tym Naczelny Sąd Administracyjny jest związany, na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., a także podziela je w całości.
Należy jednak wskazać, że pojęcie "urządzającego gry" nie zostało zdefiniowane w u.g.h. Jak wynika orzecznictwa, za urządzanie gier hazardowych uznawany jest ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2255/16, z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 5527/17). W sprawach podmiotów, którym nie można wprost przypisać cechy urządzającego gry na automacie, organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny dokładnie wyjaśnić ich udział w tego rodzaju przedsięwzięciu. W celu ustalenia odpowiedzialności takiego podmiotu istotne jest udowodnienie, że wykonywał on konkretne czynności pozwalające na przypisanie mu cechy urządzającego gry na automatach.
W ocenie NSA, Sąd I instancji zasadnie przyjął za organami, że skarżąca kasacyjnie mogła zostać uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 p.p.s.a., podpisała bowiem umowę, w której zobowiązał się do wynajęcia powierzchni w celu wstawienia automatów do gier. Automaty, znajdujące się w lokalu skarżącej kasacyjnie, były włączone. Wobec tego udział skarżącej kasacyjnie w urządzaniu gier polegał na udostępnianiu automatów nieograniczonej grupie osób do korzystania. O tym, że skarżąca kasacyjnie powinna mieć świadomość, że automaty działały niezgodnie z u.g.h., świadczy fakt, że w jej lokalu znajdował się wcześniej legalnie eksploatowane automaty spółki G. G. z W.. Skarżąca kasacyjnie powinna więc wiedzieć, jakimi cechami charakteryzuje się legalnie działający automat, jak jest oznakowany itp. Skarżąca kasacyjnie nie zbadał, czy automat MULTIGAMINATOR, znajdujący się w jego lokalu w dacie kontroli, spełnia te warunki. Powyższe w powiązaniu z faktem udostępniania automatu pozwala na stwierdzenie, że skarżąca kasacyjnie zasadnie została uznana za urządzającą gry na automatach, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie stawek za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.). NSA uwzględnił okoliczność, że pełnomocnik organu, który nie występował przed Sądem I instancji, stawił się na rozprawie i wniósł o zasądzenie kosztów.