Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2168/08 oddalił skargę P.-S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Towarzystwo Przyjaciół K., dalej Towarzystwo, pismem z dnia 23 października 2007 r. wystąpiło do Marszałka Województwa Dolnośląskiego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzjami dokonującymi zmiany koncesji na wydobywanie surowca skaleniowego ze złoża "K." – z dnia 18 grudnia 2006 r. nr 21/2006 i z dnia 12 marca 2007 r. nr 3/2007. Jednocześnie Towarzystwo na podstawie art. 31 k.p.a. i art. 33 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska zgłosiło swój udział w tym postępowaniu. Wniosek złożyła i podpisała K. B.-K..
Marszałek Województwa Dolnośląskiego decyzją z dnia 15 kwietnia 2008 r. nr 9/2008, powołując się na art. 104 k.p.a. w związku z art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 12 marca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że ze statutu stowarzyszenia wynika, iż kadencja jego organów wynosi 2 lata i że zakończyła się z dniem 29 października 2006 r., gdyż wybór statutowych władz nastąpił w czasie Walnego Zebrania członków Towarzystwa w dniu 29 października 2004 r. Dopiero w dniu 18 grudnia 2007 r. dokonano wyboru statutowych władz Towarzystwa w dotychczasowym składzie. W tych okolicznościach organ I instancji stwierdził, że K. B.-K. w dniu 23 października 2007 r., nie była Prezesem Towarzystwa, a więc nie miała legitymacji do występowania w jego imieniu przed władzami i urzędami.
Po rozpoznaniu odwołania Minister Środowiska decyzją z dnia 27 sierpnia 2008 r., nr [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. F. z dnia 15 stycznia 2008 r. (WR IX Ns Rej[...]) wynika, iż skład zarządu Towarzystwa Przyjaciół K. nie uległ zmianie w okresie od dnia 29 kwietnia 2005 r. do dnia 15 stycznia 2008 r., a więc K. B.-K. wchodząc w skład jego zarządu była uprawniona do podpisania podania o wznowienie postępowania. Jednocześnie Minister Środowiska polecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie legitymacji wnioskodawcy, spełniania przesłanek wznowienia i terminu złożenia wniosku.
Na decyzję Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2008 r. P.-S. Sp. z o.o. w Krakowie złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając jej naruszenie 1) art. 138 § 2 k.p.a., art. 149 § 3 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podzielił stanowisko organu, iż w dacie wydania decyzji przez Marszałka Województwa Dolnośląskiego, tj. w dniu 15 kwietnia 2008 r. w świetle postanowienia Sądu Rejonowego dla W. – F. we W. z dnia 15 stycznia 2008 r. Towarzystwo działało poprzez powołane w statucie organy, a to w wyniku wyboru władz Towarzystwa na nową dwuletnią kadencję w czasie Walnego Zebrania członków w dniu 18 grudnia 2007 r. Skład osobowy zarządu i komisji rewizyjnej na kadencję 2007–2009 nie uległ zmianie i zgodnie z § 16 statutu ust. 3 oświadczenie woli w imieniu Towarzystwa mogło być składane przez Prezesa Zarządu, tj. przez K. B.-K..
Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności Sąd I instancji stwierdził, że organ I instancji odmawiając wznowienia postępowania naruszył art. 149 § 3 k.p.a., gdyż błędnie przyjął wniosek o wznowienie postępowania za niedopuszczalny z mocy samego prawa. Z tego względu, zdaniem Sądu I instancji, zakwestionowane rozstrzygnięcie organu II instancji było prawidłowe.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. spółka P-S zarzuciła naruszenie:
- – art. 149 § 3 k.p.a. przez przyjęcie, że nie zachodziły podstawy do odmowy wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych,
- – art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., skutkiem czego nie wyjaśniono, którym z dowodów i z jakich względów odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej,
- – art. 138 § 2 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, skutkiem czego przekazano do ponownego rozpoznania sprawę, celem zbadania legitymacji wnioskodawcy, mimo iż podanie o wznowienie postępowania obarczone było nieusuwalnym brakiem formalnym,
- – art.17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) poprzez niezastosowanie tegoż przepisu i przyjęcie za prawdziwych danych wpisanych do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych, zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej – pomimo obalenia tego domniemania przez Skarżącego, przedłożonymi dowodami z dokumentów,
- – art. 30 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkiem czego przyjęto, iż K. B.-K. była osobą uprawnioną do złożenia podania o wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka P.-S. podniosła, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez K. B.-K., która w dacie składania tego podania nie miała prawnej legitymacji do reprezentowania stowarzyszenia. Ustalenie, iż w tej dacie Towarzystwo Przyjaciół K. nie miało statutowego organu uprawnionego do działania w jego imieniu, stanowiło nieusuwalny brak formalny skutkujący wydaniem przez organ I instancji decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Skarżąca podkreśliła, że Sąd I instancji nie odniósł się do kwestii legitymacji osoby wnoszącej podanie o wznowienie postępowania w dacie wniesienia tego podania, co jest okolicznością mającą kluczowe znaczenie w sprawie. Zdaniem skarżącej wybór członków Zarządu Towarzystwa dokonany 18 grudnia 2007 r. nie może przesądzać o prawnej legitymacji K. B.-K. do reprezentowania stowarzyszenia przed tą właśnie datą, w szczególności w okresie od dnia 29 października 2006 r., tj. od dnia upływu 2-letniej kadencji, na którą została wybrana podczas Walnego Zebrania Członków odbywającego się w dniu 29 października 2004 r. Wpis do rejestru członków Zarządu Towarzystwa Przyjaciół K. powołanych na okres dwóch lat w dniu 29 października 2004 r. i ich figurowanie w rejestrze po upływie dwuletniej kadencji, tj. po 29 października 2006 r., wobec niedopełnienia obowiązku wyboru władz po upływie kadencji poprzednich organów, nie może przesądzać o tym, że osoby ujawnione w rejestrze były uprawnione do reprezentowania stowarzyszenia.
Skarżąca zaznaczyła, że z faktu wyboru w dniu 18 grudnia 2007 r. Zarządu Towarzystwa w składzie osobowym tożsamym do ujawnionego w rejestrze Stowarzyszeń KRS nie można wywodzić uprawnienia K. B.-K. do złożenia w dniu 23 października 2007 r. wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąca podkreśliła, że obowiązek organów administracji publicznej polegający na ustaleniu osób uprawnionych do reprezentowania stron niebędących osobami fizycznymi wynika z treści art. 30 § 3 k.p.a. i powinien być zrealizowany na podstawie statutów lub innych dokumentów regulujących funkcjonowanie tych podmiotów.
Mając na uwadze powyższe spółka P.-S. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i po rozpoznaniu skargi w trybie w trybie art. 188 p.p.s.a. wydanie orzeczenia o uchyleniu decyzji z dnia 27 sierpnia 2008 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych i kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Środowiska wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, względnie o oddalenie skargi kasacyjnej i zwrot kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny jest związany jej granicami (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Z tych powodów wnoszący skargę kasacyjną powinien skonkretyzować postawione zarzuty poprzez określenie przepisów prawa – materialnego lub procesowego – które zostały jego zdaniem naruszone w zaskarżonym orzeczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, którego konkretnie przepisu dotyczy podstawa kasacji. Oznacza to, że Sąd ten nie może badać zgodności zaskarżonego wyroku z przepisami niewymienionymi we wniesionej skardze kasacyjnej.
Wprawdzie wnoszący skargę kasacyjną nie powołał formalnie podstawy kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a., ale z treści zarzutów wynika, że skargę tę oparł w zasadzie na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca powołała jeden przepis prawa materialnego art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późn. zm.), którego jej zdaniem Sąd I instancji nie zastosował, ale mimo żądania zgłoszonego na podstawie art. 188 p.p.s.a. nie powołał się również na podstawę z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Z zarzutów procesowych skarżąca spółka skoncentrowała się na wskazaniu tych samych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 149 § 3, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., co w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., które rzekomo naruszył ten Sąd, chociaż ich bezpośrednio nie stosował, powtarzając w zasadzie argumenty z tej skargi i nie podnosząc zarzutów naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które stosował Sąd I instancji – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (brak jakiegokolwiek przepisu postępowania – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 w skardze kasacyjnej).
Przede wszystkim zaś strona skarżąca nie uzasadniła zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania – kodeksu postępowania administracyjnego, czy i w jakim stopniu uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 149 § 3 k.p.a., który stanowi, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji, a nie wskazuje na podstawy tej odmowy, które są przewidziane w innych przepisach (art. 145 k.p.a. i następne), nie pozwala na odniesienie się czy zachodziła podstawa do odmowy wznowienia postępowania, jak to sugeruje strona skarżącą.
Tego przepisu niewątpliwie nie naruszył Sąd I instancji, jak również nie naruszył go organ II instancji, uchylając decyzje o odmowie wznowienia. Przepis ten został prawidłowo zastosowany przez Ministra Środowiska, który uznał, że przyczyny odmowy wznowienia nie zostały należycie zbadane przez organ I instancji.
Należy w tym miejscu stwierdzić, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skierowanej do WSA w W. była decyzja wydana w trybie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy, który przyjął, że rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ ten nie przesądził jakie powinno zapaść ostateczne rozstrzygnięcie w tej sprawie. Stwierdził jedynie, że przystępując do ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie legitymacji wnioskodawcy i spełnienia przesłanek wznowienia oraz terminu złożenia wniosku.
W tych warunkach zarzuty naruszenia przepisów art. 149 § 3 i art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 2 k.p.a. przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku są nietrafne i nie mogły stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji przez ten Sąd.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do twierdzenia strony skarżącej, że wniosek o wznowienie postępowania podpisany przez Prezesa Zarządu Towarzystwa Przyjaciół K. nie mógł wszcząć postępowania o wznowienie, gdyż w chwili jego składania osoba Prezesa nie była umocowana do jego podpisania z uwagi na wygaśnięcie jej mandatu z powodu upływu kadencji. Zaś późniejsze czynności Zarządu Towarzystwa w sprawie wznowienia nie mogły konwalidować tego wniosku, gdyż brak podpisu uprawnionego członka Zarządu Towarzystwa stanowił już podstawę do odmowy wznowienia postępowania, a zatem decyzja organu I instancji była prawidłowa, a w konsekwencji organ odwoławczy nie mógł tej decyzji uchylić w trybie art. 138 § 2 k.p.a.
Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego akceptujące pogląd organu odwoławczego, że w dacie wydania decyzji organu I instancji Towarzystwo działało poprzez powołane w statucie organy (gdyż skład Zarządu nie uległ zmianie) i oświadczenie woli w imieniu Towarzystwa mogła składać osoba, która podpisała wniosek o wznowienie postępowania, która w wyniku żądania organu wyjaśnienie tej kwestii potwierdziła wolę strony w żądaniu wznowienia postępowania (pismo Towarzystwa z dnia 21 stycznia 2008 r. skierowane do Marszałka Województwa Dolnośląskiego) – nie zostało skutecznie podważone.
Nie można zgodzić się z wnoszącym skargę kasacyjną, że podanie o wznowienie postępowania obarczone było nieusuwalnym brakiem formalnym.
Nawet brak podpisu na podaniu powinien być potraktowany jak brak formalny usuwalny w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 17 ust. 1 ustawy o KRS nie musiał być w tej sprawie bezpośrednio stosowany, gdyż nie zachodziła konieczność obalenia domniemania zgodności wpisu w rejestrze ze statutem odnośnie składu zarządu Towarzystwa. Jak już zaznaczono wyżej istotne znaczenie dla spełnienia formalnych wymogów podania było potwierdzenie umocowania osoby prezesa Towarzystwa w piśmie z dnia 21 grudnia 2007 r. i tego strona skarżąca nie zanegowała. Twierdzenie, że podanie o wznowienie postępowania złożone w dniu 9 listopada 2007 r. nie mogło być uzupełnione przez potwierdzenie żądania podpisami przez uprawnionych niewątpliwie w dacie 21 grudnia 2007 r. członków Zarządu Towarzystwa jest pozbawione argumentów prawno-procesowych.
Dlatego też wywody skargi kasacyjnej czy Prezes Towarzystwa K. B.-K. była uprawniona do podpisania podania w imieniu Towarzystwa w dacie złożenia wniosku o wznowienie, tj. w dniu 9 listopada 2007 r., tj. przed ponownym jej wyborem na nową kadencję a po upływie poprzedniej kadencji, nie mają w tej sprawie decydującego znaczenia. Gdyby nawet przyjąć, że w tym momencie osoba ta podpisała podanie o wznowienie bez umocowania statutowego, to wydaje się, że potwierdzenie tej czynności w dniu 21 grudnia 2007 r. w piśmie skierowanym do organu sprawę wyjaśniło jednoznacznie.
Nie został w tej sytuacji naruszony w zaskarżonym wyroku przepis art. 30 § 3 k.p.a., gdyż Towarzystwo Przyjaciół K. jako strona postępowania o wznowienie działało przez swego statutowego przedstawiciela wybranego ponownie w dniu 18 grudnia 2007 r.
Wprawdzie Sąd I instancji w sposób bardzo lakoniczny odniósł się do zarzutu reprezentacji strony skarżącej w dacie wniesienia podania o wznowienie postępowania, tj. w dniu 9 listopada 2007 r., ale ten brak nie miał wpływu na wynik rozstrzygnięcia, a ponadto strona skarżąca nawet nie sprecyzowała w tym zakresie zarzutów przez wskazanie jakie przepisy postępowania Sąd I instancji w ten sposób naruszył.
Jeszcze raz należy podkreślić, że strona skarżąca zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które stosował organ II instancji – Minister Środowiska, a w tym naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a., nie wykazała czy mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niewątpliwie organ I instancji nie miał prawa odmówić wznowienia postępowania tylko z tego powodu, że prezes Zarządu K. B.-K. podpisana pod podaniem o wznowienie w dniu podpisywania nie była jeszcze ponownie wybrana na tę funkcję, a nastąpił w tym czasie upływ poprzedniej kadencji, podczas której również pełniła funkcję prezesa Zarządu Towarzystwa.
Utożsamianie takiej sytuacji faktycznej i prawnej z wniesieniem podania o wznowienie przez osobę nieuprawnioną było pozbawione argumentów prawnych i dlatego organ odwoławczy był władny uchylić kwestionowaną decyzję Marszałka Województwa.
Brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jeśli to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż podstawa odmowy wznowienia nie została przez organ należycie wyjaśniona chociażby w aspekcie art. 64 § 2 k.p.a., nie mógł stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., którego zresztą strona skarżąca nawet nie powołała w skardze kasacyjnej.
Co do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o KRS, to jeszcze raz wymaga podkreślenia stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie został on naruszony przez jego niezastosowanie, ponieważ nie zachodziła potrzeba obalenia wpisu do rejestru na datę przyjętą przez Sąd I instancji, jak znaczącą w tej sprawie.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 188 p.p.s.a., a także przepisu art. 185 p.p.s.a. wobec braku usprawiedliwionych zarzutów do uwzględnienia skargi i dlatego oddalił skargę na mocy art. 184 p.p.s.a.