Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2133/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...].
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2009 r. w miejscowości O. na drodze krajowej nr 8 kontroli pojazdu marki Renault o nr rej. [...], kierowanego przez K. K., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przedsiębiorcę M. O. (aktualne nazwisko D., dalej też jako skarżąca) karę pieniężną w łącznej wysokości 11.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek oraz wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ w uzasadnieniu wskazał, że wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek stanowi naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym i na podstawie Ip. 1.1. załącznika do ustawy wymierzył z tego tytułu karę 8.000zł.
Natomiast wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych stanowi również naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy i na podstawie Ip. 4.1 załącznika do tej ustawy wymierzył z tego tytułu karę 3000 zł.
W odwołaniu od decyzji skarżąca zażądała jej uchylenia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca nie kwestionowała ustalenia, że kierowca podczas kontroli nie posiadał w samochodzie zaświadczenia na potrzeby własne. Wynikało to z konieczności nagłego wyjazdu w tym dniu po transport zwierząt. Organ I instancji z faktu, że kierowca był pracownikiem właściciela samochodu, firmy A., wyprowadził błędny wniosek, że transport był wykonywany zawodowo i w związku z tym wymagał uzyskania odpowiedniej licencji. Podnosiła, że organ powinien uwzględnić stosunki cywilno – prawne łączące skarżącą z właścicielem samochodu ukształtowane umową dzierżawy z dnia [...] października 2008r. Zdaniem skarżącej zarzut wykonywania transportu drogowego bez wykonywanej licencji nie jest słuszny i nie odpowiada rzeczywistości.
Również kara za wykonywanie przewozu bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach publicznych jest nadmiernie wysoka, skarżąca wskazywała, że także w tym przypadku jej firma korzysta z opłaty uiszczonej przez właściciela pojazdu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w zakresie jej punktu 2 zarzucając naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności braku dowodu uiszczenia przez nią opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wskazywała że organ niedokładnie wyjaśnił okoliczności faktyczne i przyjął, że przedsiębiorca był zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, pomimo że korzystał z samochodu stanowiącego własność innego podmiotu gospodarczego, który uiścił wymaganą opłatę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1553/09 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślił, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł co do istoty sprawy (merytorycznie) w części, utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy (na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), zaś w pozostałej części uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę w tej części do rozpoznania organowi pierwszej instancji, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu wydając powyższe rozstrzygnięcie organ dopuścił się naruszenia art. 138 k.p.a., albowiem sentencja zaskarżonej decyzji nie znajduje uzasadnienia w treści tego przepisu. Nie można bowiem jednocześnie orzec merytorycznie w części, zaś w pozostałej części wydać rozstrzygnięcie stricte kasacyjne na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...].
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, art. 92 ustawy
O transporcie drogowym, a także przepisów postępowania (art. 6, 7, 12 k.p.a.) poprzez niedostateczne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 201 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować jej uwzględnieniem.
Sąd wskazał, że skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych stanowiących podstawę nałożenia kary pieniężnej. Neguje natomiast zasadność nałożenia na nią tej kary, uznając, iż ustalony stan faktyczny nie daje ku temu podstaw. Skarżąca wywodzi bowiem, że wskutek następstwa prawnego wynikającego z umowy dzierżawy samochodu, którym wykonywała transport, była uprawniona do legitymowania się zaświadczeniem na przewóz na potrzeby własne wydanym podmiotowi, od którego kontrolowany samochód wydzierżawiła. Tym samym, jej zdaniem, wykonywany przez nią w dniu kontroli przewóz drogowy spełniał warunki przewozu na potrzeby własne o jakim mowa w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Sąd uznał jednak za prawidłowe twierdzenia organu, że wobec tego, że kierujący pojazdem kierowca nie był pracownikiem skarżącej, to przejazd nie spełniał przesłanki przewozu na potrzeby własne wymienionej w art. 4 pkt 4, lit. a) u.t.d. A skoro wykonywany przewóz nie był przewozem na potrzeby własne w rozumieniu ustawy, to w związku z treścią art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d., był transportem drogowym, którego wykonywanie wymagało licencji (art. 5 ust. 1 ustawy). W związku z tym zasadne było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł na podstawie załącznika Ip. 1.1 do tej ustawy.
Ponadto fakt wydzierżawienia pojazdu, którym przedsiębiorca wykonuje przewóz, nie może oznaczać dopuszczalności legitymowania się przez niego zaświadczeniem na przewozy własne wystawionym na wydzierżawiającego. Umowa dzierżawy stanowi bowiem jedynie tytuł prawny do posługiwania się przez przedsiębiorcę danym pojazdem. Zaświadczenie jest wydawane konkretnemu podmiotowi ze względu na jego sytuację faktyczną, tym samym nie może się nim posługiwać inny podmiot.
Również, w ocenie WSA, organ prawidłowo postąpił nakładając na skarżącą karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wskazał, że kary pieniężne wymierzane w postępowaniu administracyjnym, na podstawie ustawy o transporcie drogowym, nie uzależniają nałożenia kary od winy, wystarczające jest bowiem samo stwierdzenie faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. został zaskarżony skargą kasacyjną przez M. D. w części dotyczącej utrzymania skarżonej decyzji co do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 8.000zł na podstawie Ip 1.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Wnosząca skargę kasacyjną, zarzuciła wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 4 pkt 5 w związku z art. 6a ustawy o transporcie drogowym, na skutek jego niezastosowania, lecz zastosowania pkt 4 art. 4
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że w okolicznościach sprawy przewóz drogowy powinien być zakwalifikowany zgodnie z art. 4 pkt 5 jako niezarobkowy przewóz drogowy, który oznacza przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, aby w każdym przypadku przewóz, który nie spełnia warunków określonych w art. 4 pkt 3 ustawy był uznawany za transport drogowy, którego wykonywanie wymaga licencji. Ponadto nie można się zgodzić z argumentacją Sądu pierwszej instancji, że umowa dzierżawy łącząca skarżącą i właściciela pojazdu nie ma znaczenia dla oceny stanu faktycznego. Zdaniem skarżącej kierowca w czasie wykonywania transportu, mimo braku formalnego stosunku prawnego podlegał jej kierownictwu tak jak pracownik.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie tych przepisów prawa (z uwzględnieniem podziału na jednostki redakcyjne, jeżeli taki podział występuje), które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie.
Uzasadnienie kasacji ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36).
Zatem wnoszący skargę kasacyjną dążąc do skutecznego podważenia zaskarżonego wyroku musi zadbać o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów.
Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na jednej ustawowej podstawie kasacyjnej tj. naruszeniu przepisów prawa materialnego.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Sformułowany zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2007r. Nr 125 poz. 874) dalej: u.t.d. w zw. z art. 6a tej ustawy, a błędne zastosowanie art. 4 pkt 4 tej ustawy, nie mógł zostać uznany za słuszny.
Przede wszystkim należy podkreślić, że będąca podstawą orzekania w sprawie ustawa o transporcie drogowym w żadnej z wersji nie zawierała art. 6a, co czyni zarzut skargi kasacyjnej częściowo niezrozumiałym.
Jeśli chodzi natomiast o niezastosowanie art. 4 pkt. 5 u.t.d. i nieprawidłowe zastosowanie art. 4 ust.4, to wypada podkreślić, że artykuł 4 ustawy zawiera 23 definicje legalne pojęć o istotnym znaczeniu dla rozumienia i stosowania tego aktu. Tzw. definicje legalne to przepisy, które ustalają obowiązujące znaczenie używanych terminów. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 stycznia 1993r. w sprawie sygn. akt III ARN 89/92 (publ. Lex 36965) uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca definiuje słowa lub pojęcia w języku prawnym tworząc tzw. definicje normatywne.
W art. 4 ust. 4 u.t.d. ustawodawca zdefiniował niezarobkowy przewóz drogowy, zwanym zamiennie przewozem na potrzeby własne, pod którym to pojęciem należy rozumieć każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych (nawet jednorazowy) z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Przewóz ten musi ponadto spełniać kumulatywnie cztery warunki tzn. używane do takiego przewozu pojazdy samochodowe prowadzone musza być przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca musi legitymować się tytułem prawnym do pojazdu, przewożone pojazdem rzeczy muszą stanowić albo własność przedsiębiorcy, albo być przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione ponadto przejazd ten nie może być przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Przyjmuje się orzecznictwie sądowym i Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę tę linię orzeczniczą w całości aprobuje, że w użytym w art. 4 ust. 4 u.t.d. określeniu "pracownik" chodzi o osobę związaną z przedsiębiorcą stosunkiem pracy, a nie jakimkolwiek innym stosunkiem cywilnoprawnym (tak wyrok WSA w Szczecinie II SA/Wa 783/10 z dnia 30.12.2010r, wyrok NSA z 078.06.2011r w sprawie II GSK 601/10 lex 1083312, wyrok WSA w W. sygn. akt VI SA/Wa 1917/11 lex 1155690). Tym samym trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że skoro kierujący pojazdem kierowca nie był pracownikiem skarżącej, to przejazd nie spełniał przesłanki przewozu na potrzeby własne wymienionej w art. 4 pkt 4, lit. a) u.t.d.
Z kolei zdefiniowany w punkcie 5 art. 4 u.t.d. niezarobkowy krajowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z wzajemnej relacji tych dwóch przepisów wynika, że niezarobkowy krajowy przewóz drogowy, to przewóz na potrzeby własne, spełniający łącznie warunki określone w art. 4 pkt 4 lit. a - d u.t.d., z tym, że wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem zarówno miejsce załadunku, jak i rozładunku są położone na terytorium RP i przewóz ten jest wykonywany bez przekroczenia jej granicy (w odróżnieniu od niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, ujętego w punkcie 6 art. 4 u.t.d.).
Dlatego też, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, wykonywanie krajowego przewozu drogowego na przewozy własne (art. 4 ust. 5 u.t.d.) nie oznacza, że wykonujący ten przewóz nie musi spełniać warunków niezarobkowego przewozu drogowego o którym mowa w ustępie 4.
Autor skargi kasacyjnej stawiając tezę o braku racjonalnych przesłanek dla przyjęcia, żeby w każdym przypadku przewóz, który nie spełnia warunków określonych w art. 4 pkt 3 u.t.d. miał być uznawany za transport drogowy, którego wykonywanie wymaga licencji, nie uwzględnia brzmienia ani tego przepisu, ani następnego omawianej ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 3 u.t.d. transportem drogowym jest każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, niespełniającym warunków, o których mowa w art. 4 ust. 4 ustawy, "a zatem jest transportem wymagającym, stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy, licencji i piętnowanym w razie stwierdzenia jej braku, karą pieniężną wskazaną w pkt 1.1. załącznika do ustawy" (tak też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012r II GSK 1695/11 Lex 1695/11).
Mając te wszystkie względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest bezzasadna, wobec czego w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oraz art.204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.