Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1318/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], którą to decyzją Minister Sprawiedliwości uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W., oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o odmowie wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w R. i wpisał J. B. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w R., w drugim punkcie stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz w trzecim zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
J. B. w dniu 3 lipca 2008 r. złożyła wniosek o wpis na listę adwokatów w trybie art. 65, 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm., dalej: Prawo o adwokaturze). Okręgowa Rada Adwokacka w R. uchwałą z dnia [...] lipca 2008 r. odmówiła wnioskodawczyni wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w R., uznając, iż kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata z uwagi na brak odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, nabytej po złożeniu we wrześniu 2007 r. egzaminu sędziowskiego. W wyniku złożonego odwołania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z [...] października 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2008 r., oraz uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o odmowie wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w R. J. B. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Okręgowej Radzie Adwokackiej w R. Okręgowa Rada Adwokacka w R., po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchwałą z dnia [...] marca 2009 r. ponownie odmówiła J. B. wpisu na listę adwokatów uznając, iż kandydatka nadal nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata z uwagi na brak odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym. W wyniku wniesionego odwołania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] czerwca 2009 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę i przekazało do ponownego rozpoznania Okręgowej Radzie Adwokackiej w R. Rozpoznając kolejny raz wniosek Okręgowa Rada Adwokacka w R. uchwałą z dnia [...] października 2009 r. ponownie odmówiła J. B. wpisu na listę adwokatów uznając, iż kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata na podstawie art. 65 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym po dniu 25 marca 2009 r. jak i w oparciu o przepisy obowiązujące przed nowelizacją tj. art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy z uwagi na brak odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę i w pełni podzieliło argumentację organu pierwszej instancji, wskazując, że wobec zmiany stanu prawnego dotyczącego sytuacji osób ubiegających się o wpis na listę adwokatów bez odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego, wobec J. B. winny znaleźć zastosowanie przepisy w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach oraz ustawy -Prawo o notariacie, obowiązujące od dnia 25 marca 2009 r.
W wyniku złożonego odwołania Minister Sprawiedliwości nie podzielił poglądu Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wyrażonego w uchwale z dnia [...] stycznia 2010 r., że do sprawy dotyczącej wpisu J. B. winny bezwzględnie znaleźć zastosowanie przepisy wprowadzone ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy -Prawo o notariacie. Podkreślił, że w chwili złożenia przez skarżącą wniosku o wpis na listę adwokatów, a więc w dniu 3 lipca 2008 r., miały zastosowanie kryteria wynikające z ówcześnie obowiązującego art. 66 ust.1 pkt 2 Prawo o adwokaturze. W dniu 25 marca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy -prawo o notariacie nowelizująca min. treść art. 66 Prawa o adwokaturze, która nie zawiera w odniesieniu do omawianego zakresu spraw przepisów przejściowych, regulujących tok postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
Minister Sprawiedliwości wyraził pogląd, iż w sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzygnął w ustawie nowelizującej Prawo o adwokaturze problemów intertemporalnych, nie istnieje jednoznaczna reguła mająca uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Taką regułą nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy, co nastąpiło w niniejszej sprawie, do zdarzeń mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06). Organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, w sytuacji zmiany stanu prawnego, każdy przypadek należy rozpoznawać indywidualnie, rozważając możliwość zastosowania dotychczas obowiązujących przepisów materialno - prawnych. Ocenie podlega to, czy korzystniejsze są dla zainteresowanego przepisy materialno - prawne obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia inicjującego postępowanie, czy też obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji.
W ocenie Ministra - w przedmiotowej sprawie, w której wnioskodawczyni złożyła wniosek o wpis na listę adwokatów przed dniem 25 marca 2009 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, zarówno Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i Okręgowa Rada Adwokacka w R. obowiązane były, ze względu na brak przepisów przejściowych, rozważyć na tle okoliczności sprawy, które z uregulowań będzie miało zastosowanie, kierując się przy tym zasadą wyboru regulacji korzystniejszej dla wnioskodawczyni.
Z uwagi na powyższe, organ nie podzielił poglądu zaprezentowanego w uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, aby w toczących się postępowaniach o wpis na listę adwokatów, również i w tych, które zostały wszczęte przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, miały zastosowanie wyłącznie uregulowania po nowelizacji, które weszły w życie z dniem 25 marca 2009 r.
Uchybienie to miało w ocenie Ministra Sprawiedliwości wpływ na prawidłowość podjętej przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwały z dnia [...] stycznia 2010 r., o utrzymaniu w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z dnia [...] października 2009 r. o odmowie wpisu J. B. na listę adwokatów. Minister Sprawiedliwości jako organ odwoławczy dokonał analizy zasadności wniosku skarżącej zarówno przez pryzmat przepisów znowelizowanych, jak i tych obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r. oraz w oparciu o cały materiał dowodowy. Minister stwierdził, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organy samorządowe w sposób wyczerpujący, co pozwoliło na wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji merytorycznej.
Opisując stan faktyczny sprawy wskazał, że J. B. w dniach: 3, 4, 21 września 2007 r. zdała egzamin sędziowski, a następnie od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 30 czerwca 2009 r. była zatrudniona na 3/4 etatu w Kancelarii Adwokackiej L. F.-G. w K. Natomiast od dnia 15 lipca 2009 r. została zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym w K. W ocenie Ministra Sprawiedliwości wnioskodawczyni w trakcie praktyki zawodowej świadczonej w Kancelarii Adwokackiej wykonywała czynności tożsame z zawodem adwokata. Jednocześnie uzupełniła swoją wiedzę w zakresie stosowania prawa pracując na stanowisku asystenta sędziego.
W ocenie Ministra Sprawiedliwości nabyte przez J. B. doświadczenie zawodowe jest wystarczające do stwierdzenia, iż posiada ona praktykę dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, co dodatkowo zostało potwierdzone przez pozytywne opinie wydane na podstawie wykonywanych przez nią obowiązków z wymienionych miejsc pracy. Organ również zwrócił uwagę, iż wnioskodawczyni już na dzień wydania uchwały przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2010 r. posiadała prawie półtoraroczną praktykę w świadczeniu pomocy prawnej, a zatem w ocenie Ministra Sprawiedliwości J. B. spełnia przesłanki do wpisu na listę adwokatów obowiązujące do dnia 25 marca 2009 r., tj. przed wejściem w życie nowelizacji ustawy - Prawo o adwokaturze.
W tym stanie rzeczy, a także biorąc po uwagę dołączone do wniosku dokumenty, na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Minister Sprawiedliwości uznał za zasadne uchylić uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z dnia [...] października 2009 r., o odmowie wpisu wymienionej na listę adwokatów tej Izby i wpisać J. B. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w R. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. pełnomocnik Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zarzucił decyzji Ministra naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 20 lutego 2009 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, poprzez przyjęcie, iż wskazany przepis znajduje zastosowanie do sprawy dotyczącej wpisu J. B. na listę adwokatów oraz uznanie, iż w świetle ww. przepisu J. B. spełnia przesłanki do wpisu na listę adwokatów. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdził, że organ dokonał wadliwej interpretacji przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy o Prawo adwokaturze, który to przepis decydował o zapadłym rozstrzygnięciu. Sąd wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem J. B. z dnia 3 lipca 2008 r. skierowanym do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. na podstawie art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze o wpis na listę adwokatów nastąpiła zmiana stanu prawnego. Ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009r. Nr 37, poz. 286,) z dniem 25 marca 2009 r. zmieniła dotychczasową treść art. 66 Prawa o adwokaturze. Przepis ten w odmienny sposób reguluje kryteria, na podstawie których oceniana jest praktyka kandydata niezbędna do uzyskania wpisu na listę adwokatów.
Sąd podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o wpis został złożony już po stwierdzeniu niekonstytucyjności art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym (v. pkt I pkt 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r. sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 1361). Zarówno Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jak i Okręgowa Rada Adwokacka w R. ustaliły, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek w zakresie wpisu na listę adwokatów, określonych w art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze. Pogląd powyższy wyraziły w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 4 znowelizowanej ustawy - Prawo o adwokaturze, znajdujący zastosowanie w sytuacji braku przepisów intertemporalnych.
Sąd uwzględniając skargę doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana w oparciu o nieprawidłowy pogląd prawny, iż treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 6/06 oraz nowelizacja Prawa o adwokaturze, która weszła w życie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, nie mogą mieć wpływu na treść podejmowanych przez organy samorządu adwokackiego uchwał. Przeciwnie - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt: II GSK 417/07, a także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt: VI SA/Wa 293/10 -kwestia praktycznego kontaktu z wykonywaniem danego zawodu prawniczego powinna być rozstrzygnięta zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przez pryzmat nowelizacji ustawy - Prawo o adwokaturze, a szczególnie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Sąd nadto podkreślił, że przyjmuje się w literaturze i orzecznictwie, że milczenie ustawodawcy w zakresie przepisów intertemporalnych zakłada powinność bezpośredniego stosowania nowego prawa, przy czym każdorazowo podejmując decyzje o bezpośrednim stosowaniu nowego prawa organ administracji musi rozważyć czy nie doprowadzi to do skutków nie dających się zaakceptować z punktu widzenia konstytucyjnych zasad porządku prawnego. Ocena praktycznych umiejętności kandydata ubiegającego się o wpis na listę adwokatów należy do organów samorządu zawodowego adwokackiego i ma charakter uznaniowy. Te zaś uznały, że w rozpoznawanej sprawie, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, brak jest podstaw do stwierdzenia, iż J. B. posiada umiejętności praktyczne umożliwiające mu prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata.
Sąd wskazał na art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286), który nadał nowe brzmienie art. 66 ust. 1 pkt 5 Prawa o adwokaturze. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 Prawa o adwokaturze wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo-prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 Prawa o adwokaturze lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 u.r.p.
Zdaniem Sądu, organy samorządowe miały pełne prawo na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych do oceny, że nie było możliwości wpisania J. B. na listę adwokatów z uwagi na niespełnianie wyżej wskazanych przesłanek materialnoprawnych. Z drugiej zaś strony brak było po stronie Ministra Sprawiedliwości podstaw do kwestionowania wyżej wymienionych rozstrzygnięć podjętych w ramach przysługującego luzu decyzyjnego.
W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości wniosł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188) poprzez błędne przyjęcie, iż przepis ten ma bezwzględne zastosowanie w dacie wydania decyzji przez Ministra Sprawiedliwości, przy braku przepisów intertemporalnych i bez uwzględnienia zasady zaufania obywatela do państwa, interesu indywidualnego i społecznego, konstytucyjnej zasady równości, w sytuacji gdy wniosek o wpis na listę adwokatów został złożony w czasie obowiązywania przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058), z którego wynika, iż do uzyskania wpisu na listę adwokatów wystarczy legitymowanie się odpowiednią praktyką przez kandydata, który uprzednio zdał egzamin sędziowski, oraz przez przyjęcie przez Sąd, że nie zachodzi potrzeba zastosowania przepisów korzystniejszych dla strony;
- - naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058), poprzez błędne przyjęcie, że minister Sprawiedliwości dokonał nieprawidłowej wykładni tego przepisu i bezzasadnie uznał, że J. B. posiada odpowiednią praktykę w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w jego brzmieniu określonym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06, a tym samym, że daje rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;
- - błąd w subsumcji poprzez uznanie, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana w oparciu o nieprawidłowy pogląd prawny, iż treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06, oraz nowelizacja Prawa o adwokaturze, która weszła w życie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego nie mogą mieć wpływu na treść podejmowanych przez organy samorządu adwokackiego uchwał, podczas gdy Minister Sprawiedliwości wbrew twierdzeniom Sądu nie prezentował takiego stanowiska. Natomiast Minister sprawiedliwości uznał, że z uwagi na brak przepisów intertemporalnych do oceny sytuacji prawnej J. B. należy zastosować przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058), w brzmieniu określonym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., jako uregulowanie korzystniejsze dla wnioskodawczyni.
- 2) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest:
- - błędne zastosowanie przepisów art. 145 § 1 ust 1 lit. c w związku z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), poprzez błędne ustalenie, że J. B. nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058), w brzmieniu określonym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06;
- - naruszenie zasady wyrażonej w art. 32 ust. 1 konstytucji RP, tj. zasady równego traktowania obywateli przez władzę publiczną oraz zasad wynikających z art.. 6,7, i 8 kpa, tj. zasady legalizmu, zasady praworządności oraz zasady równego traktowania wszystkich podmiotów poprzez to ustalenie, iż przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji Ministra Sprawiedliwości mają bezwzględne zastosowanie,
- - naruszenie art. 145 § 1 ust 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 134 w związku z art. 3 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez rozpoznanie wybranych zarzutów skargi zamiast w granicach sprawy oraz poprzez nie odniesienie się do uregulowania wynikającego z art. 6 ustawy nowelizującej z dnia 20 lutego 2009 r. wskazanego w skardze prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 maja 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub wadliwe zastosowanie;
- 2) na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach, w związku z czym rozpoznaniu w pierwszej kolejności podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, jako że ocena naruszenia prawa materialnego może być dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku nie budzi wątpliwości. Odnosząc się do oceny zasadności i trafności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, że mają one usprawiedliwione podstawy.
Przede wszystkim należy zauważyć, że ugruntowany jest już w orzecznictwie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, iż w przypadku braku przepisów przejściowych organ stosujący prawo jest uprawniony do rozstrzygnięcia kwestii intertemporalnych według jednej z trzech zasad: - zasady bezpośredniego działania prawa; - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotem.
Dokonując oceny prawnej zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości Sąd błędnie stwierdził, aby przedmiotowe rozstrzygnięcie naruszało przepisy prawne. Zgodzić należy się z Ministrem Sprawiedliwości, iż w sytuacji zmiany stanu prawnego zaistniałej w toku postępowania administracyjnego, organy samorządu adwokackiego winny rozważyć, które przepisy ustawy - Prawo o adwokaturze mają zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37, poz. 286) - która weszła w życie w dniu 25 marca 2009 r., zmieniła dotychczasowe zasady wpisu na listę adwokatów nie zawierając jednocześnie przepisów przejściowych, regulujących tok postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
W przedmiotowej sprawie wniosek o wpis został złożony w dniu 3 lipca 2008 r., a więc przed zmianą stanu prawnego jaki wprowadziła ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – prawo o adwokaturze ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r. Nr 37 poz. 286), która z dniem 25 marca 2009 r. zmieniła dotychczasową treść art. 66 Prawo o adwokaturze. Przepis ten w odmienny sposób reguluje kryteria, na podstawie których oceniana jest praktyka kandydata niezbędna do uzyskania wpisu na listę adwokatów.
W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 25 marca 2009 r. przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze stanowił, że wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 kwietnia 2006 r., K 6/06 stwierdził, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 2 i art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. W powołanym wyroku stwierdzono, że mankamentem regulacji art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze jest brak "(...) ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia - przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu prawniczego." TK uznał, że umożliwienie dostępu do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym - profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem "(...) stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu".
Z powyższego wynika, że TK wiązał praktyczne doświadczenie prawnicze z przesłanką rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Niezależnie jednak od tego, czy kwestia odbycia odpowiedniej praktyki zawodowej będzie oceniana z punktu widzenia wymogu określonego w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, jaki musi spełniać osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów, czy też w aspekcie stosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, niewątpliwym jest, że warunek zdobycia doświadczenia zawodowego musi być spełniony przez kandydata, który zdał inny niż adwokacki egzamin prawniczy.
W świetle wyżej przedstawionego stanowiska, błędne jest stanowisko sądu I instancji, iż do wniosku uczestniczki J. B. o wpis na listę adwokatów, ma bezwzględne zastosowanie stan prawny wynikający z ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie, a co za tym idzie uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie wpisania J. B. na listę adwokatów Izby Adwokatów w R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W w stanie faktycznym sprawy błędnie zatem uznał, że Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny spełnienia przez J. B. przesłanek koniecznych do dokonania wpisu na listę adwokatów prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie można było wykluczyć zastosowania przepisów sprzed nowelizacji ustawy - Prawo o adwokaturze, które w przypadku J. B. okazały się korzystniejsze od przepisów znowelizowanych.
Tym samym zarzut naruszenia prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji uznać należało za zasadny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1270] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokona ponownej kontroli zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę wszystkie omówione wyżej okoliczności.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1) p.p.s.a.