Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 115/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.ie (WSA) oddalił skargę "O. P." sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nr [...] nałożył na skarżącą spółkę "O. P." karę pieniężną w wysokości 8.500 zł na co składało się:
- - 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia;
- - 6000 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu towarów niebezpiecznych;
- - 500 zł za wykonywanie przewozu towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2008 r. co do nałożonych na "O. P." Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu kar 2000 zł i 6000 zł i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie kary 500 zł nałożonej za wykonywanie przewozu towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym.
Na to rozstrzygnięcie - w części dotyczącej kary 500 zł - została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W uzasadnieniu co do utrzymania w mocy decyzji, w zakresie nałożenia kary 500 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym organ przywołał przepis 5.4.1.1.1.1. umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 27 poz. 162) (umowa ADR) określający zakres wymaganych informacji w dokumencie przewozowym i stwierdził, że w okazanym do kontroli dokumencie brak było wymaganych powołanymi przepisami informacji: co do stanu załadowania pojazdu, rodzaju ostatnio przewożonego ładunku (UN 3375) oraz adresu odbiorcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę uznał za niesporne, że kontrolowany przewóz wykonywany był pojazdem-cysterną o pojemności ponad 1000 l (przewożono 3000 l ładunku). Przewożono towar niebezpieczny UN 3375. Kierowca wyjaśnił, że ładunek przed kontrolą został rozładowany, jednakże cysterna nie została oczyszczona.
Strona skarżąca przyznała też, że wskutek nieuwagi kierowcy na dokumencie przewozowym nie poczyniono adnotacji, że cysterna jest opróżniona oraz nie podano informacji o ostatnim ładunku, a także nie podano jednostek objętości ładunku oraz adresu jego odbiorcy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu, że dokument dotyczący przewozu towaru niebezpiecznego był sporządzony nieprawidłowo.
Zgodnie z p.5.4.0 umowy ADR każdemu przewozowi podlegającemu przepisom ADR powinny towarzyszyć dokumenty zgodnie z odpowiednimi wymaganiami działu ADR pt. Dokumentacja, o ile przewóz nie jest zwolniony z wymagań na podstawie przepisów 1.1.3.1. do 1.1.3.5. Kontrolowany przewóz nie był objęty takimi zwolnieniami. Zwolnienia nie dotyczą towarów przewożonych w cysternach. Co do zasady wszystkie wymogi ADR dotyczą przewozu towaru niebezpiecznego UN 3375, bez względu na ilość towaru przewożonego w pojeździe-cysternie.
Umowa ADR w rozwinięciu punktu 5.4.1. dokładnie określa treść dokumentu przewozowego. Z treści uregulowań ADR wynika, że pojazd-cysterna po rozładunku towaru niebezpiecznego, nieoczyszczony, jest nadal pojazdem wykonującym przewóz drogowy towarów niebezpiecznych i obowiązują go wszystkie rygory i wymogi dotyczące przewozu towaru niebezpiecznego, określone w ADR, o czym najlepiej świadczą zawarte w ADR liczne uregulowania dotyczące próżnych, nieoczyszczonych cystern (np. p. 4.3.2.4., 5.1.3, 5.4.1.1.1.6.). W p.5.4.1.1.6. umowa ADR zawiera uregulowania dotyczące m.in. próżnej, nieoczyszczonej cysterny i wskazuje sposób oznakowania w dokumencie przewozowym próżnej, nieoczyszczonej cysterny w zależności od jej rodzaju. Jest zatem niewątpliwe, że również próżna, nieoczyszczona cysterna, po rozładunku towaru niebezpiecznego musi spełniać wymogi ADR, a dokument przewozowy musi, co do treści, odpowiadać wymogom umowy.
Próżna, nieoczyszczona cysterna powinna być, zgodnie z powołanym wyżej p.5.4.1.1.6. ADR, określona w dokumencie przewozowym jako "próżny pojazd-cysterna" wraz z numerem klasy i skrótem ADR. W przypadku próżnych, nieoczyszczonych pojazdów-cystern o pojemności powyżej 1000 l, określenie powinno być uzupełnione wyrazami "ostatni ładunek" oraz numerem UN i prawidłową nazwą przewozową towaru ostatnio załadowanego.
Z tych powodów Sąd I instancji oddalił skargę.
"O. P." sp. z o.o. zaskarżyła ten wyrok skargą kasacyjną. W skardze zarzuciła:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię – pkt 5.4.1.1.1.1 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie z dnia 30 września 1957 r. w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2002 r. Nr 99 poz. 1671) przez niewłaściwą wykładnię tych przepisów oraz przyjęcie, że dokument przewozowy w trakcie przeprowadzonej w dniu 2 kwietnia 2008 r. kontroli, był nieprawidłowo sporządzony, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dokument przewozowy wypełniony był prawidłowo, a jedynie z winy nieumyślnej pracownika brak było w tym dokumencie adnotacji o rozładowaniu pojazdu;
- 2) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 3 §1, art. 133 §1 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) (p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071) (k.p.a.) przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował właściwego środka określonego w ustawie, a ponadto wydał rozstrzygnięcie na podstawie stanu faktycznego nie mającego oparcia w aktach sprawy, mimo, że ocena zebranego przez organ administracyjny materiału dowodowego była niewłaściwa, naruszająca zasadę swobody oceny materiału dowodowego i budząca wątpliwości, poprzez przyjęcie, że kontrolowanym pojazdem marki Mercedes Benz typ AXOR o nr. rej. [...], w momencie kontroli w dniu 2 kwietnia 2008 r. przewożony był towar niebezpieczny, w sytuacji gdy z materiału dowodowego wynika, że pojazd w momencie zatrzymania był próżny, po dokonaniu rozładunku w Kopalni Granitu w G. Sąd administracyjny błędnie przyjął, że zatrzymany do kontroli pojazd był opróżniony, ale nieczyszczony i w związku z powyższym za organem administracyjnym przyjął, że w momencie kontroli był przewożony nim towar niebezpieczny.
Stawiając te zarzuty kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z treści protokołu kontroli z dnia 2 kwietnia 2008 r. nie wynika jakoby kierujący pojazdem Mercedes Benz zeznał, że "w cysternie pozostała jakaś ilość materiału, a ja nie wiem jaka to ilość". Zdaniem kasatora pojazd w momencie kontroli był próżny. W związku z tym, że w protokole kontroli nie stwierdzono, że pojazd po rozładunku był nieoczyszczony, nie można tego domniemywać i na tej podstawie wymierzać stronie karę administracyjną.
Dodatkowo kasator podniósł, że dokument przewozowy sporządzony był prawidłowo, ponieważ zawierał wszystkie przewidziane prawem informacje.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi organ stwierdził, że w dokumencie przewozowym brakowało zapisu, że cysterna jest opróżniona oraz informacji o ostatnim ładunku, a także nie podano jednostek objętości ładunku oraz adresu odbiorcy ładunku i stąd nie można przyjąć, że dokument był sporządzony prawidłowo. Nadto zdaniem organu, skarżąca spółka powołuje się na materiał dowodowy, z którego miałoby wynikać, że kontrolowany pojazd nie podlegał regulacjom umowy ADR (ponieważ był opróżniony i oczyszczony, nie przewoził towaru niebezpiecznego), nie przytacza jednak żadnych konkretnych dowodów potwierdzających te okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty naruszenia przez WSA prawa procesowego odnoszą się do ustaleń dowodowych dokonanych przez sąd I instancji. Kasator podniósł, że z treści protokołu kontroli nie wynika, że kierowca złożył zeznania o treści: "zaś w cysternie pozostała jakaś ilość materiał, a ja nie wiem jaka to ilość". W rubryce "oświadczenie osoby kontrolowanej" widnieje stwierdzenie "brak uwag" z czytelnym podpisem "P.".
Istotnie z protokołu kontroli z dnia 2 kwietnia 2008 r. nr WITD.DI.P243/14/08 nie wynika, że kierowca kontrolowanego pojazdu złożył zeznania o takiej treści. W aktach sprawy znajduje się jednak protokół przesłuchania świadka – P. P. – z dnia 2 kwietnia 2008 r. Przesłuchiwany kierowca P. P., uprzedzony o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy wyjaśnił m. in., że przewoził ładunek azotanu amonu UN 3375 w ilości ok. 3000 l. do kopalni granitu w G. "Ok. godziny 7.30 dokonałem rozładunku przewożonego towaru na terenie kopalni. W cysternie pozostała jakaś ilość materiału, ale ja nie wiem jaka to ilość. Rozładowałem tyle ile wynosiło zapotrzebowanie kopalni, było to ok. 3000kg. Ja posiadam dokument przewozowy, który był sporządzony po załadunku, ale po rozładowaniu towaru ja nie dokonałem adnotacji, że pojazd został rozładowany. Ta czynność należy do moich obowiązków, ale ja zapomniałem tego dopilnować".
Wnoszący skargę kasacyjną nie kwestionował prawdziwości tego protokołu przesłuchania świadka. Dlatego też nie można zarzucić WSA niewłaściwej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie obejmującym ustalenie okoliczności faktycznych sprawy. W konsekwencji nie można również uznać za zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego (pkt 5.4.1.1.1 umowy ADR w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z 2002 r. o przewozie towarów niebezpiecznych). Wiążą się one bowiem również z zarzutem błędnego ustalenia, że dokument przewozowy nie był prawidłowo wypełniony. Nie ulega wątpliwości (przyznał to kierowca), że dokument przewozowy (kserokopia w aktach sprawy) nie zawierał wszystkich informacji wymaganych w przypadku przewozu towaru niebezpiecznego. Przewóz miał zaś, ze względu na niepełny rozładunek i nieoczyszczenie cysterny, status przewozu towaru niebezpiecznego.
Z poddanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.