Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2142/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę M. Z. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że pismem z 20 kwietnia 2010 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła skarżącemu przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. W piśmie z dnia 27 kwietnia 2010 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 7 lipca 2010 r. organ odpowiedział na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w piśmie z dnia 10 sierpnia 2010 r. zaskarżono rozstrzygnięcie z dnia 20 kwietnia 2010 r.
Sąd I instancji, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 uznał, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi, który wynosił 60 dni od daty złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa tj. od dnia 27 kwietnia 2010 r., a organ nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie w terminie 60 dni od dnia jego wniesienia, lecz dopiero w dniu 7 lipca 2010 r. Wniesienie przez skarżącego skargi w dniu 10 sierpnia 2010 r. spowodowało zastosowanie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., na podstawie którego Sąd I instancji odrzucił skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
M. Z. zaskarżył powyższe postanowienie skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 112 i 9 k.p.a. poprzez błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, a w szczególności co do terminu wniesienia odwołania poprzez nieuwzględnienie w pouczeniu do zaskarżonej decyzji możliwości wynikających z Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r. II OPS 2/07, a mianowicie, że strona może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego już następnego dnia po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, a które to błędne pouczenie nie może szkodzić stronie,
- - art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych z powodu jej wniesienia po upływie ustawowego terminu, w sytuacji gdy bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący swoją skargę wniósł w terminie;
- - art. 166 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. nie wskazanie w treści uzasadnienia postanowienia dokładnych terminów, w których skarżący miał obowiązek dokonać rzekomo zaniedbanych czynności tj. złożyć skargę od rozstrzygnięcia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 kwietnia 2010 r.
W uzasadnieniu podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie istnieją kontrowersje odnośnie terminów określonych w art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a., które pogłębia postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 947/08, zgodnie z którym "skarga na akt z zakresu administracji publicznej musi zostać wniesiona dopiero po doręczeniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – nie wolno jej złożyć przed doręczeniem tejże odpowiedzi." Natomiast powołana przez Sąd I instancji uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 dopuszcza wniesienie skargi już następnego dnia po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Z powyższych przykładów wynika rozbieżność co do liczenia biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Skarżący natomiast zastosował się do pouczenia zawartego w zaskarżonym piśmie organu i wnosząc wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zasadnie oczekiwał na odpowiedź Agencji zanim wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ponieważ taka kolejność wynikała z zawartego w piśmie Agencji pouczenia. Tym samym dochował on ustawowego terminu wnosząc skargę w terminie 30 dni od otrzymania odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jakiekolwiek wątpliwości Sądu I instancji dotyczące interpretacji art. 53 § 2 p.p.s.a. nie mogą w żadnym wypadku obciążać skarżącego i pozbawiać go prawa do sądu.
Ponadto podkreślił, że zgodnie z powołaną wyżej uchwałą istnieje możliwość wnoszenia skargi do sądu administracyjnego już następnego dnia po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i w związku z tym taka informacja winna znajdować się w treści pouczenia zamieszczanego w rozstrzygnięciu organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), dalej ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich, przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego informacji o odmowie przyznania pomocy na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wykładnia językowa tego przepisu oraz art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jednoznacznie wskazuje, iż skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego służy na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a nie na odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie M. Z. spełnił powyższy warunek i w piśmie z dnia 27 kwietnia 2010 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.
Zgodnie z treścią art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie M. Z. wystąpił z wezwaniem o usunięcie naruszenia prawa w dniu 27 kwietnia 2010 r., a organ udzielił odpowiedzi w dniu 7 lipca 2010 r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. W takiej sytuacji skarga do sądu powinna być wniesiona w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, zgodnie z którym z analizy art. 53 § 2 wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tak rozumiany przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do wnoszenia skargi w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. Z uzasadnienia uchwały wynika więc, że organ może, ale nie musi udzielić odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Nieuzasadniony jest więc argument wstrzymania się ze złożeniem takiej skargi do czasu uzyskania odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, do której organ nie jest bezwzględnie obligowany. Oznacza to, że stronę wiąże maksymalnie termin 60 dni do złożenia skargi od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w sytuacji, gdy nie otrzyma ona odpowiedzi organu na to wezwanie. Wbrew poglądom skarżącego, również z powołanego przez niego uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 947/08 nie wynika bezwzględny przymus powstrzymania się od złożenia skargi do czasu uzyskania odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegało pismo ARiMR z dnia 20 kwietnia 2010 r., będące aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a nie pismo z dnia 7 lipca 2010 r., będące jedynie wewnętrznym elementem postępowania zmierzającego do zaskarżenia aktu z zakresu administracji publicznej. Należy zauważyć, że na odpowiedź organu, w związku z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W związku z faktem, że skarga na podlegające zaskarżeniu do sądu pismo ARiMR z dnia 20 kwietnia 2010 r. została wniesiona z uchybieniem sześćdziesięciodniowego terminu, zasadnie została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.