Uzasadnienie
W piśmie procesowym z dnia 20 lipca 2010 r. skarżąca E. P. złożyła wniosek o wyłączenie z rozpoznania w tej sprawie sędziów orzekających w sprawie o sygn. akt II GSK 696/09. Skarżąca wniosła na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. o wyłączenie z postępowania sędziego lub sędziów orzekających w sprawie o sygn. akt II GSK 696/09. Tak sformułowany wniosek w pkt III pisma procesowego nie zawierał dalszego uzasadnienia ani też nie wskazywał innych okoliczności będących podstawą jego złożenia.
Jak wynika z akt sprawy o sygn. II GSK 696/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lipca 2010 r. oddalił skargę kasacyjną E.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2593/08 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności do zawodu i skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w tej sprawie w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz, sędziowie: Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński i Sędzia NSA Rafał Batorowicz.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału Izby Gospodarczej NSA z dnia 17.06.2010 r. na dzień 20 lipca 2010 r. została także wyznaczona rozprawa w tej sprawie oraz skład Sądu w osobach: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz, Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński, Sędzia NSA Rafał Batorowicz.
Wobec złożonego przez skarżącą E. P. wniosku o wyłączenie sędziów orzekających w tej sprawie rozprawa została odroczona.
Sędziowie, do których wniosek w przedmiocie wyłączenia się odnosił, złożyli przewidziane w trybie art. 22 § 2 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wyjaśnienia na piśmie. Treść złożonych przez każdego z sędziów, których wniosek dotyczy, wyjaśnień wskazuje jednoznacznie, że nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 19 p.p.s.a., które mogłyby wywoływać wątpliwości co do ich bezstronności. Jednocześnie z wyjaśnień tych wynika, że nie istnieją także przyczyny, które stosownie do art. 18 p.p.s.a. z mocy ustawy wyłączałyby ich od rozpoznania (wyjaśnienia: Sędziego NSA Andrzeja Kisielewicz z dnia 26.07.2010 – k. 64 akt, Sędziego NSA Kazimierza Brzezińskiego z dnia 16 lipca 2010 r. – k. 63, Sędziego NSA Rafała Batorowicza z dnia 26 lipca 2010 r. – k. 62 akt).
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawą wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy może być wystąpienie jednej z wyliczonych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. przesłanek.
Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6 dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Ponadto niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W literaturze przedmiotu podkreśla się, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi jedną z gwarancji bezstronności sądu. Niemniej nie powinna ona być wykorzystywana w innym celu niż zapewnienie bezstronności orzekania.
Z wniosku o wyłączenie sędziów wynika, że skarżąca jako podstawę prawną ich wyłączenia wskazała art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.
Jednakże zarówno z wyjaśnień sędziów, których wniosek dotyczy, jak i akt sprawy jednoznacznie wynika, że przesłanka wyłączenia przewidziana w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. w tym wypadku nie wystąpiła.
Zgodnie z treścią art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Przywołany przepis należy rozumieć w ten sposób, że sędzia jest z mocy samej ustawy wyłączony od orzekania w takiej sprawie, w której już wcześniej brał udział w wydanym w tej sprawie wyroku bądź też postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie. Chodzi tutaj o to, aby sędzia w jakikolwiek sposób merytoryczny nie rozstrzygał ponownie w tej samej sprawie, czy to jako Sędzia Sądu I instancji, który kontrolował zaskarżony akt administracyjny, czy to jako Sędzia Sądu II instancji, który kontrolował wyrok lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie, wydane uprzednio w prowadzonym w tej sprawie postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Z akt administracyjnych, jak i z akt sądowych niniejszej sprawy wynika, że żaden z Sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie, nie orzekał już wcześniej w tej sprawie.
Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 kwietnia 2009 r. W skład tego Sądu wchodzili Sędziowie WSA: Ewa Frąckiewicz, Andrzej Czarnecki i Olga Żurawska-Matusiak. Jest to wyrok Sądu I instancji jedyny jaki dotychczas w tej sprawie był wydany. Naczelny Sąd Administracyjny jeszcze żadnego wyroku w tej sprawie nie wydawał. Zatem wniosek o wyłączenie Sędziów NSA: Andrzeja Kisielewicza, Kazimierza Brzezińskiego i Rafała Batorowicza w oparciu o art. 18 §1 pkt 6a p.p.s.a. nie znajduje uzasadnionych podstaw prawnych ani faktycznych.
We wniosku o wyłączenie skarżąca jako podstawę faktyczną wyłączenia wskazała okoliczność, iż sędziowie, których wniosek dotyczy orzekali w sprawie o sygn. akt II GSK 696/09. Wobec takiego uzasadnienia faktycznego tego wniosku przede wszystkim stwierdzić należy, że okoliczność, iż sędziowie, których wniosek dotyczy orzekali także w innej sprawie dotyczącej skarżącej nie spełnia przesłanki z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., gdyż nie jest to sprawa tożsama ze sprawą prowadzoną pod sygn. akt II GSK 697/09.
Mając jednakże wskazaną faktyczną przyczynę wyłączenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając złożony wniosek badał też, czy w zaistniałych okolicznościach nie wystąpiły przesłanki wyłączenia sędziów w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Treść wniosku skarżącej wskazuje, że dopatruje się ona wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów w tym, że sędziowie Ci brali udział w wydaniu wyroku z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt II GSK 696/09. Przy czym skarżąca w złożonym wniosku nie przedstawiła żadnej argumentacji w jakim działaniu sędziów, którzy brali udział w wydaniu wyroku w tej sprawie, upatruje przyczyny uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności.
Na tle uregulowań zawartych w art. 19 p.p.s.a. w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że okoliczność, iż sędzia wyraził przy orzekaniu w innej sprawie pogląd, z którym wnioskujący się nie zgadza, nie może być przesłanką do wyłączenia sędziego od orzekania w innej sprawie, choćby w jakikolwiek sposób powiązanej ze sprawą, w której orzekał wcześniej (post. NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. II OZ 378/09, zbiór Lex nr 575305).
Nie jest też dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego (por. post. NSA z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, zbiór Lex 527666; post. NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, zbiór Lex 527814).
Z art.19 p.p.s.a. wynika, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi nie tylko faktycznie wystąpić ale także musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji.
Charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty – sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniu się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. Istotą instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie jak najpełniejszej realizacji zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenie jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Analiza treści wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów w tym wniosku wskazanych, a także analiza akt sprawy o sygn. II GSK 696/09 nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że wystąpiły okoliczności mogące świadczyć o uzasadnionej bezstronności sędziów. Takiej podstawy nie daje sam fakt, że sędziowie, których wniosek dotyczy orzekali w sprawie skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Sądu I instancji, którym została oddalona jej skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie uchylenia uchwały o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich.
Skarżąca w sprawie tej nie prezentowała innego stanowiska. Okoliczność, że sędziowie Ci zostali także wyznaczeni w sprawie ze skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Sądu I instancji, którym oddalono jej skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wyznaczenia terminu kolokwium poprawkowego oraz powołania komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia kolokwium, nie uzasadnia wyłączenia tych sędziów w oparciu o art. 19 p.p.s.a.
Skarżąca poza faktem orzekania w innej sprawie jej dotyczącej nie przedstawiła żadnej argumentacji, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w tej sprawie.
Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 18 i 19 oraz art. 22 § 1 i 2 i art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek.