Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 18 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1879/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę M. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] sierpnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona 14 sierpnia 2009 r., zatem termin do wniesienia skargi oraz uiszczenia należnego od niej wpisu w wysokości stałej upływał 13 września 2009 r., a skoro był to dzień wolny od pracy (niedziela), to ostatnim dniem terminu był 14 września 2009 r. Do tego dnia radca prawny reprezentujący stronę zobowiązany był, na podstawie art. 219 w zw. z art. 221 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; dalej p.p.s.a.), do uiszczenia wpisu stałego od skargi w wysokości 200 zł na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W zakreślonym terminie nie uiszczono wpisu od skargi, w związku z czym Sąd odrzucił środek prawny na podstawie art. 221 w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia, M K P domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Podstawą skargi kasacyjnej były zarzuty:
- 1. naruszenia prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 133 § 1 zd. 1 w zw. z art. 106 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) i w zw. z art. 134 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wadliwość wyroku z powodu naruszenia przytaczanych powyżej przepisów postępowania, jest konsekwencją naruszenia przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów, która w danym przypadku była oceną dowolną, przez nieoparcie rozstrzygnięcia na podstawie wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, oraz nierozpatrzenia kompleksowo całości zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- - art. 221 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie;
- - art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., bowiem Sąd nie zawarł w uzasadnieniu skarżonego postanowienia zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że aby można była zastosować sankcję z art. 221 p.p.s.a. pismo musi zostać wniesione przez adwokata lub radcę prawnego. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę osobiście. Wskazuje na to dowód nadania, koperta oraz pismo przewodnie załączone do skargi, które powinny znajdować się w aktach sprawy. Strona nie może ponosić skutków niekompletności akt przesłanych przez organ do Sądu. Ponadto z treści pełnomocnictwa, którego zakresem było objęte "występowanie w imieniu skarżącej przed właściwymi organami i sądami", nie wynika, aby pełnomocnik był uprawniony do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Co więcej skarżąca musiała wnieść skargę kasacyjną osobiście, gdyż pomiędzy nią, a pełnomocnikiem doszło do wypowiedzenia stosunku zlecenia i w dacie wnoszenia skargi nie był on już pełnomocnikiem skarżącej.
Postanowienie narusza również art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., bowiem Sąd nie zawarł w uzasadnieniu zarzutów podniesionych w skardze i nie przytoczył stanowisk stron.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych przez autora skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a więc na naruszeniu przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te sprowadzają się w istocie do zakwestionowania odrzucenia przez Sąd pierwszej instancji skargi na podstawie art. 221 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione zarzuty są niezasadne. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Zasadą wynikającą z powyższego przepisu jest to, że przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wyjątkowo w przypadku, gdy pismo wnoszone jest przez adwokata lub radcę prawnego i podlega opłacie stałej, sąd nie ma obowiązku wzywać do uiszczenia opłaty, lecz pozostawia pismo bez rozpoznania lub odrzuca na podstawie art. 221 p.p.s.a. Taka wyjątkowa sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, co zakwestionowała skarżąca, twierdząc, że skargę wniosła osobiście, bez pośrednictwa pełnomocnika.
W związku z powyższym istotne jest ustalenie, w jaki sposób skarżąca działała przed Sądem pierwszej instancji, tj. osobiście, czy przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Nie budzi wątpliwości, że pełnomocnictwo wskazujące na umocowanie pełnomocnika do podejmowania wszystkich czynności w postępowaniu sądowym wyklucza skierowanie przez Sąd do strony wezwania do uiszczenia należnej opłaty od pisma. W sytuacji, gdy pismo podlega opłacie stałej Sąd zobowiązany jest zaś do ustalenia, czy opłata ta została uiszczona. Należy zatem uznać, że rozstrzygające znaczenie dla stwierdzenia zasadności zastosowania sankcji z art. 221 p.p.s.a. ma zakres obowiązków pełnomocnika procesowego wynikający z treści udzielonego mu pełnomocnictwa. W sytuacji, gdy z pełnomocnictwa udzielonego przez stronę pełnomocnikowi będącemu radcą prawnym lub adwokatem wynika umocowanie zarówno do sporządzenia jak i wniesienia pisma, to okoliczność, iż strona osobiście nadaje pismo na poczcie, czy składa je w biurze podawczym sądu, nie zwalnia tego pełnomocnika z obowiązku uiszczenia opłaty stałej. (por. postanowienia NSA z 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06, z 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 312/09, z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 558/09, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowisko skarżącej, zgodnie z którym przepis art. 221 p.p.s.a. nie ma zastosowania do przypadków, w których pismo sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego wnosi strona samodzielnie, jest prawidłowe w odniesieniu do sytuacji, w których strona udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu lub adwokatowi wyłącznie do sporządzenia pisma. W takim przypadku nie można przyjąć, że pismo jest wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego i nie można tego pisma odrzucić z powodu nieuiszczenia przez profesjonalnego pełnomocnika należnej opłaty stałej z powołaniem się na przepis art. 221 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca 12 września 2009 r. udzieliła radcy prawnemu pełnomocnictwa do występowania w jej imieniu przed właściwymi organami i sądami - z prawem substytucji - w sprawie dotyczącej decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym, których dotyczyła skarga. Pełnomocnictwo takie obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, w szczególności sporządzenia i wniesienia skargi. Dlatego też wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności dotyczące złożenia skargi do sądu nie mogły skutkować uchyleniem postanowienia odrzucającego skargę. Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko zaprezentowane w postanowieniu NSA z 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 312/09 stwierdza, że to, kto nadał na poczcie przesyłkę zawierającą skargę pozostaje bez znaczenia prawnego, mając na uwadze zakres pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą reprezentującemu ją radcy prawnemu.
W takiej sytuacji obowiązek uiszczenia opłaty ciążył na pełnomocniku i ustalenie, że sporządzona przez radcę prawnego skarga podlegająca wpisowi stałemu nie została opłacona w terminie uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 221 p.p.s.a. Twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, że pomiędzy skarżącą, a pełnomocnikiem doszło do wypowiedzenia stosunku zlecenia i w dacie wnoszenia skargi nie był on już pełnomocnikiem skarżącej nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, w których brak jest dokumentu potwierdzającego wypowiedzenie pełnomocnictwa.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. Zauważyć przede wszystkim należy, że przepis ten ma zastosowanie do postanowień odpowiednio (art. 166 p.p.s.a.). Uzasadnienie postanowienia, nawet kończącego postępowanie w sprawie, nie musi zatem być tak rozbudowane, jak uzasadnienie wyroku, winno się ono odnosić jedynie do kwestii istotnych dla tego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyczerpująco i jednoznacznie przedstawił swoje stanowisko w sprawie, a ponieważ nie rozpatrywał sprawy merytorycznie, nie było konieczne wskazywanie zarzutów podniesionych w skardze i stanowisk pozostałych stron. Treść uzasadnienia nie pozostawia wątpliwości, co do przyczyny odrzucenia skargi i daje możliwość dokonania kontroli instancyjnej tego orzeczenia.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.