Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1617/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D. H., uchylił uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie uchylenia uchwały organu I instancji i umorzenia postępowania, stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z [...] lipca 2012 r. D. H. wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w Warszawie o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Rada Izby Notarialnej odmówiła wydania zaświadczenia, a Krajowa Rada Notarialna uchwałą z [...] sierpnia 2012 r. utrzymała w mocy powyższą uchwałę. Skarżąca nie wniosła skargi na tę uchwałę.
Pismem z [...] października skarżąca ponownie wniosła o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Po wniesieniu przez skarżącą zażalenia na bezczynność w sprawie powyższego wniosku, Rada Izby Notarialnej poinformowała skarżącą, że nieudzielenie odpowiedzi na wniosek z [...] października 2012 r. było prawidłowe, ponieważ w tej sprawie orzeczenie już zapadło.
Wyrokiem z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SAB/Wa 17/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Radę Izby Notarialnej do rozpoznania wniosku D. H..
Uchwałą z [...] grudnia 2013 r. Rada Izby Notarialnej odmówiła skarżącej wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
Uchwałą z [...] lutego 2014 r. Krajowa Rada Notarialna uchyliła powyższą uchwałę organu I instancji i umorzyła postępowanie w pierwszej instancji.
Zdaniem KRN rozpoznanie ponownego wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia naruszyło zasadę ne bis in idem.
W ocenie organu od czasu wydania ostatecznej uchwały z [...] sierpnia 2012 r. stan faktyczny nie uległ zmianie, więc należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Wyrokiem z 8 grudnia 2014 r. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę.
Sąd stwierdził, że na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jest związany wyrokiem z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SAB/Wa 17/13, z którego wynika, że Rada Izby Notarialnej powinna była rozpatrzyć wniosek o wydanie zaświadczenia w sposób przewidziany w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej k.p.a.).
Tymczasem organ powołał się na zasadę ne bis in idem i uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem zachodzi tożsamość spraw.
Zdaniem WSA takie stanowisko organu nie uwzględnia w prawidłowy sposób oceny prawnej wyrażonej w wyroku z 21 sierpnia 2013 r., którą organ – i Sąd – był związany. Skoro więc organ nie uwzględnił wyroku, to koniecznym było uchylenie zaskarżonej uchwały, ponieważ konieczne jest konsekwentne reagowanie w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Krajowa Rada Notarialna, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:
- I) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości wynikającej z faktu, że sprawa z wniosku tej samej osoby została już przez organ rozpoznania w takich samych okolicznościach faktycznych i prawnych;
- II) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak należytego wykazania powodów uchylenia zaskarżonego stanowiska Krajowej Rady Notarialnej oraz poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach tej podstawy kasacyjnej strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., a także naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wskazania powodów uchylenia zaskarżonego stanowiska Krajowej Rady Notarialnej oraz poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sprawie.
W tym miejscu należy podkreślić, iż Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku odwołał się do treści art. 153 p.p.s.a., wskazując, iż przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym był związany oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. VI SAB/Wa 17/13. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd I instancji podniósł, iż w tym ostatnim wyroku wydanym w sprawie o sygn. VI SAB/Wa 17/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Radę Izby Notarialnej w Warszawie do rozpoznania wniosku skarżącej D. H. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
Sąd ten podkreślił, że jeżeli skarżąca wystąpiła z nowym żądaniem wydania zaświadczenia, RIN powinna była rozpatrzyć je w sposób przewidziany przez Kodeks postępowania administracyjnego (art. 271–220 k.p.a.). Rada Izby Notarialnej w Warszawie za aprobatą KRN uchyliła się od rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Zdaniem tegoż Sądu w sprawie wystąpiły nowe okoliczności (wskazane przez ten Sąd), które należało uwzględnić przy rozstrzyganiu ponownego wniosku o wydanie zaświadczenia.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Stwierdzenie, że "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie zmienią się przepisy. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku i dotyczy wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., sygn. akt II OSK 518/09 oraz powołane tam orzecznictwo).
Kasator w skardze kasacyjnej nie zarzucał, aby Sąd w kwestionowanym wyroku wadliwie zastosował art. 153 p.p.s.a. Skoro tak, to nie można podzielić zarzutu, iż Sąd I instancji wadliwie ocenił, iż nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania przez organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., gdyż możliwość umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jednoznacznie wykluczył WSA w Warszawie we wcześniejszym wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. VI SAB/Wa 17/13, którym to wyrokiem Sąd I instancji był związany na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Za niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sprawie, skoro z uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie wynika, iż organ powinien rozpoznać wniosek skarżącej o wydanie zaświadczenia w trybie i na zasadzie art. 217-220 Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc wydać zaświadczenie o żądanej treści, bądź odmówić wydania takiego zaświadczenia w przypadku braku podstaw do jego wydania.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.