Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt V SAB/Wa 20/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. S. na przewlekłość postępowania Ministra Finansów w sprawie rozpoznania zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2013 r., w punkcie pierwszym, stwierdził przewlekłe prowadzenie przez Ministra Finansów postępowania w sprawie rozpoznania zażalenia W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2013 r., w punkcie drugim, stwierdził, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie trzecim, umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., W. S. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] maja 2011 r., o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wobec jego majątku.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r., wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Ministra Finansów.
Pismem z dnia [...] lipca 2013 r., Minister Finansów przedłużył termin załatwienia ww. zażalenia do dnia 30 września 2013 r. z uwagi na konieczność dokonania wnikliwej analizy okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z dnia 18 października 2013 r., skarżący wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpatrzenie ww. zażalenia z dnia 18 kwietnia 2013 r.
Następnie pismem z dnia 23 listopada 2013 r., skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów. W skardze zarzucił organowi rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu z wniosku skarżącego z dnia 16 stycznia 2013 r., o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] maja 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., Minister Finansów rozpoznał zażalenie skarżącego i utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne uznając, że bezprzedmiotowe jest postępowanie w niniejszej sprawie, gdyż Minister Finansów wydał w dniu [...] grudnia 2013 r. postanowienie, a tym samym zakończył postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 16 stycznia 2013 r.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 872/14, uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że podjęcie czynności przez organ nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji doszedł do przekonania, że Minister Finansów prowadził sporne postępowanie w sposób opieszały. Od momentu wniesienia zażalenia, tj. od dnia 18 kwietnia 2013 r., do dnia jego rozpoznania przez Ministra Finansów, tj. do dnia [...] grudnia 2013 r., minęło bowiem 8 miesięcy. Ponadto, zażalenie zostało rozpoznane przez organ dopiero wskutek wniesionej przez skarżącego pismem z dnia 23 listopada 2013 r. skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
Takie działanie organu WSA uznał za niewątpliwie niezgodne z zasadami postępowania administracyjnego, w tym w szczególności z art. 12, 35 i 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: kpa).
Jednocześnie Sąd I instancji uznał, że przewlekłość prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania, chociaż naganna, nie miała cech rażącego naruszenia prawa. Na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa wpływ miała bowiem konieczność dokonania przez organ wnikliwej analizy okoliczności faktycznych i prawnych, o czym skarżący poinformowany został pismem z dnia 31 lipca 2013 r. Organ zawiadomił także skarżącego o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 30 września 2013 r. Ponadto, sprawa prowadzona była przez organ w trybie nadzwyczajnym, a dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w K., z tytułu zaległości w płatności przez Skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Biorąc pod uwagę długotrwałość prowadzenia postępowania oraz charakter sprawy Sąd uznał, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w kpa, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z tego względu, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny.
Skoro organ rozpoznał zażalenie i wydał postanowienie, to sąd nie mógł zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa), tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Z tego względu, Sąd w pkt 3 sentencji wyroku umorzył postępowanie.
Odnosząc się do wniosków dowodowych skarżącego Sąd I instancji stwierdził, że skarżący został poinformowany, że akta spraw sądowych zarejestrowanych pod wymienionymi przez skarżącego sygnaturami są sądowi znane z urzędu, a jeżeli skarżący domaga się dołączenia dokumentów wymienionych w punktach 7-10 pisma, winien je nadesłać do sądu. Wobec nienadesłania powyższych dokumentów do sądu przez skarżącego, sąd oddalił złożony przez niego wniosek dowodowy. WSA podkreślił również, że przedmiotem sprawy jest ocena, czy organ prowadził sprawę w sposób przewlekły, a nie kwestia oceny wiarygodności dokumentów, czy złożonych przez funkcjonariuszy publicznych oświadczeń.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. S. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 i art. 149 § 1 pkt 3 § 1a, § 2 ppsa,
- - poprzez oddalenie przez Sąd skargi w okolicznościach prowadzenia przez Ministra Finansów od 2009 r. fikcyjnego nadzoru nad egzekucją, która na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: upea), nie została dotychczas wszczęta.
Podejmowane przez organ administracyjny czynności procesowe nie charakteryzowały się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa, miały charakter czynności pozornych nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy po przeprowadzeniu których, MF nade pozostaje w zwłoce z uwagi na:
- - nieprzeprowadzenie postępowania o stwierdzeniu nieważności postanowienia dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa i niewydania stosownego postanowienia,
- - nieumorzenie tak zwanej egzekucji z uwagi na niedopuszczalność, prowadzenia egzekucji przewidzianego w art. 59 § 1 pkt 7 upea,
- b. art. 133 § 1. zd. pierwsze oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa
Skoro bowiem art. 151 ppsa pozwala oddalić skargę jedynie w razie jej nieuwzględnienia, to zastosowanie tego przepisu musi poprzedzać zbadanie, czy nie zachodzą przesłanki uwzględnienia skargi wymienione w art. 145 § 1 ppsa. W aktach sprawy V SA/Wa 545/14 brakuje dowodu doręczenia skarżącemu upomnienia/upomnień podstawowego dokumentu pozwalającego, wolą ustawodawcy, na wszczęcie egzekucji i to dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia.
- c. art. 133 § 1 w zw. z art. 54 § 2, z art. 55 § 1 oraz art. 62 ppsa poprzez wydanie wyroku z dnia 18 listopada 2014 r. na podstawie niepełnych, wymagających uzupełnienia akt sprawy i pomimo niewyczerpania trybu określonego w art. 55 § 1 i 2 ppsa. Sąd wydał wyrok nie posiadając potrzebnej wiedzy na podstawie jakiego rodzaju dokumentów organ przeprowadził postępowanie z wniosku skarżącego, zabrakło podstaw do wyrażenia oceny, jaki przebieg miało postępowanie a jak powinno przebiegać, dlatego też ocena nie została przez Sąd dokonana. Sąd zamknął rozprawę i wydanym wyrokiem nie stwierdził przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa w okolicznościach gdy organ:
- - nie wykonał obowiązku o którym mowa w art. 54 § 2 ppsa,
- - nie rozpatrzył wniosku skarżącego z dnia 18 kwietnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia dyrektora na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wydanego bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem prawa, sprawując pozory nadzoru nad tzw. egzekucją. Egzekucja na podstawie przepisów upea dotychczas nie została wszczęta,
- - nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.
- d. art. 133 § 1 zd. pierwsze oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, § 2 ppsa w zw. z art. 107 § 3 kpa. Sąd zamknął rozprawę i wydanym wyroku nie stwierdził, "że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa" w okolicznościach, gdy organ: nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie zawiera uzasadnienia faktycznego w odniesieniu do wniosku strony z dnia 3 stycznia 2014 r.
- e. art. 106 § 4 ppsa, Sąd z naruszeniem art. 106 § 4 ppsa będąc zobowiązanym do wzięcia pod uwagę faktów powszechnie znanych, nawet bez powołania się na nie przez stronę, nie uwzględnił dowodów stanowiących podstawę ustaleń przeprowadzonych także w sprawie o sygn. akt V SO/Wa 16/14.
- f. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ppsa, obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w wymienionym przepisie obejmuje nie tylko przytaczanie wybranych akapitów z orzeczeń doktryny, czy piśmiennictwa a także ocenę ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 ppsa).
- g. art. 141 § 4 ppsa, gdyż wyrok należało uzasadnić w taki sposób, aby każdy go czytający odniósł wrażenie, że tylko taki wyrok należało wydać, że jest praworządny i sprawiedliwy, zaś sąd, który go wydał właściwie sprawuje władzę sądowniczą.
Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 2, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA lub w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, przez Naczelny Sąd Administracyjny uchylający zaskarżone orzeczenie, rozpoznanie skargi, jeżeli Sąd uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W piśmie z dnia 25 lutego 2016 r. skarżący kasacyjnie uzupełnił uzasadnienie skargi kasacyjnej i wniósł o zawieszenie postępowania i przeprowadzenie postępowania w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 545/14.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, stąd nie zasługiwał na uwzględnienie zawarty w niej wniosek o uchylenie punktu 2. zaskarżonego wyroku - w którym Sąd I instancji stwierdził, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ppsa. W tym stanie rzeczy zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami i nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać stawianych zarzutów. Tym samym w postępowaniu kasacyjnym Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ocenie podlegają w tym zakresie jedynie te podstawy kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 ppsa.
Oceniając - we wskazanych wyżej granicach - zarzuty postawione Sądowi I instancji trzeba mieć na uwadze, że zaskarżonym wyrokiem stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów z uwagi na fakt, że sprawę wszczętą zażaleniem skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. rozpoznano w dniu [...] grudnia 2013 r., już po wniesieniu skargi do WSA (23 listopada 2013 r.) przy czym pismem z 31 listopada 2013 r. poinformowano stronę o przewidywanym załatwieniu sprawy do dnia 30 września 2013 r.
Przedstawione ustalenia, które legły u podstaw stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania kwestionowane nie są.
Sporna w świetle zarzutów skargi kasacyjnej ocena Sądu I instancji, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, wynika zaś ze stwierdzenia przez ten Sąd, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym art. 35 § 3 kpa miała wpływ konieczność dokonania wnikliwej analizy okoliczności faktycznych i prawnych sprawy - o czym stronę poinformowano w powołanym wyżej piśmie z 31 lipca 2013 r.
Według składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej skutecznie nie podważa powyższego stanowiska Sądu I instancji w przedmiocie oceny charakteru stwierdzonej przewlekłości postępowania.
Niewątpliwie kompetencja Sądu do stwierdzenia czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa wynika z regulacji zawartej w art. 149 ppsa.
W pierwszej kolejności należy jednak zauważyć, że zarzuty dotyczące naruszenia tego przepisu - wskazane w punktach a i d petitum skargi kasacyjnej -dotyczą art. 149 ppsa w brzmieniu niemającym zastosowania w sprawie. Wnoszący skargę kasacyjną powołał bowiem art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 ppsa.
Art. 149 ppsa - w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie - nie zawierał takich jednostek redakcyjnych. Zmiany tego artykułu - wprowadzające powołane w skardze kasacyjnej jednostki redakcyjne - dokonane zostały art. 1 pkt 40) ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Zgodnie z art. 2 tej ustawy przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
W niniejszej sprawie postępowania zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (skargą z dnia 23 listopada 2013 r.), zatem art. 149 ppsa miał zastosowanie w brzmieniu obowiązującym przed wskazaną wyżej nowelizacją.
Art. 149 § 1 ppsa, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, stanowił, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji - powołując orzecznictwo sądów administracyjnych, po uprzednim stwierdzeniu, że działanie organu było niezgodne z zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z art. 12, 35 i 36 kpa - wywiódł, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania czy też brak jakiejkolwiek aktywności postępowania. WSA wskazał nadto, że ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonania z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy.
Taka interpretacja "rażącego naruszenia prawa" - w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa - kwestionowana nie jest.
Sformułowanie zarzutu naruszenia art. 149 ppsa (pkt d petitum skargi kasacyjnej) - pomijając wadliwość wskazanych jednostek redakcyjnych tego przepisu - świadczy natomiast o tym, że zarzut ten zmierza do podważenia prawidłowości zastosowania tego przepisu przez stwierdzenie, że przewlekłość postępowania w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Co istotne, nie jest jednak podważana okoliczność - przyjęta przy orzekaniu przez Sąd I instancji o charakterze przewlekłości - że sprawa wymagała wnikliwej analizy okoliczności faktycznych i prawnych.
Zgodzić należy się z tezą, że każda bezczynność organu czy przewlekłość postępowania jest naruszeniem prawa, jednak nie każda bezczynność organu jak i nie każde przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma charakter rażący. Sąd stwierdzając, że przewlekłość w prowadzeniu postępowaniu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa musiałby przedstawić tok rozumowania prowadzący do uznania, że stwierdzona przewlekłość miała taki właśnie charakter. Przewlekłość postępowania ma charakter rażący, jeżeli poważne opóźnienie w podejmowanych czynnościach pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. (por. np. wyroki NSA: z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1078/15, z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 1164/14). W rozpoznawanej sprawie prezentowanego w sprawie stanowiska o usprawiedliwieniu naruszenia terminów załatwienia sprawy przez organ odwoławczy koniecznością wnikliwej analizy okoliczności sprawy skutecznie nie podważa żaden z zarzutów skargi kasacyjnej.
Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności powoływane w skardze kasacyjnej jak i piśmie z dnia 25 lutego 2016 r., uzupełniającym jej uzasadnienie, wręcz potwierdzają natomiast, że w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazywano na cały szereg wadliwych doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym, dokonanych z uchybieniem licznych pełnomocnictw, udzielonych przez skarżącego różnym osobom, w różnych okresach i w różnych zakresach. Skutecznie nie zakwestionowano zatem, że naruszenie terminu rozpoznania sprawy przez organ II instancji wynikało z konieczności analizy szeregu okoliczności tej sprawy, a tym samym nie miało charakteru rażącego.
O bezzasadności omawianego zarzutu świadczy także fakt, że wnoszący skargę kasacyjną wiąże naruszenie art. 149 ppsa z uchybieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i 151 ppsa (jak w pkt. a petitum skargi kasacyjnej) oraz art. 133 § 1 ppsa i art. 107 § 3 kpa (pkt d petitum skargi kasacyjnej).
Tymczasem w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi inne (niż w pkt. 1 lit. b) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z treści przepisu wynika zatem jednoznacznie, że może on znaleźć zastosowanie tylko w sprawie ze skarg na decyzje lub postanowienie, nie zaś w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Art. 3 w § 2 ppsa wyraźnie wskazuje przy tym na zróżnicowanie zakresu kontroli działalności administracyjnej przez sądy administracyjne. Fakt, że w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ kontroli nie podlega rozstrzygnięcie organu niezrozumiałym i tym samym nieskutecznym czyni zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa w związku z art. 107 § 3 kpa, który reguluje przecież kwestię uzasadnienia decyzji.
Stosownie zaś do art. 151 ppsa, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W rozpoznawanej sprawie nie może budzić wątpliwości, że skarga została uwzględniona. Sąd I instancji - rozpoznając skargę przewidzianą art. 3 § 2 pkt 8 ppsa - stwierdził mianowicie, że postępowanie prowadzone było przewlekle.
W świetle art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa, nie ulega nadto kwestii, że ocena charakteru przewlekłości ma miejsce tylko w razie stwierdzenia tej przewlekłości. Stwierdzenie zatem, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, nie może być utożsamiane z oddaleniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 133 § 1, zdanie pierwsze ppsa, Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2.
Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione jest stwierdzenie, że aktami - na podstawie których rozpoznawana jest skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - są akta sprawy, której dotyczy zarzut bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania.
Dla oceny, czy mamy do czynienia z bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania, znaczenie ma przebieg tego postępowania - czas trwania, podejmowane czynności itp. Tego typu okoliczności istotne są też dla oceny charakteru stwierdzonej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W tym stanie rzeczy nie jest trafny zarzut, że brak w aktach sprawy - w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] maja 2011 r., o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wobec majątku skarżącego - dowodów ewentualnie koniecznych dla oceny zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionego postanowienia ma znaczenia dla oceny charakteru stwierdzonej przewlekłości postępowania. Ocena zakresu prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego pozostaje bowiem w ścisłym związku z oceną, jakie okoliczności mają istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, tzn. jakie okoliczności mają charakter prawotwórczy. Prawidłowość zastosowania art. 149 § 1 ppsa wymaga poczynienia ustaleń co do istnienia bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia przez ten organ postępowania jak i co do charakteru tej bezczynności lub przewlekłości.
Na etapie sprawy ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kwestie dowodowe - istotne dla merytorycznego rozpoznania sprawy, w której strona zarzuca organowi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie na etapie sprawy - pozostają poza zakresem kontroli.
Z podanych względów - dotyczących istoty sprawy ze skargi na bezczynność organu lub przewlekle prowadzenie przez ten organ postępowania - niezasadny był też wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt V SA/Wa 545/14.
Zgodnie bowiem z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Sprawa o wskazanej wyżej sygnaturze toczyła się tymczasem ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Finansów z [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia. Tym samym - już co do zasady - brak podstaw by przyjąć, że rozstrzygnięcie sprawy wszczętej rozpoznawaną skargą kasacyjną w przedmiocie przewlekłości Ministra Finansów w wydaniu wskazanego postanowienia w jakikolwiek sposób zależy od wyniku postępowania sądowoadministrcayjnego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 545/14. Należy jednak zauważyć, że sprawa ta zakończyła się wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2014 r.
Nietrafny jest też zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 4 ppsa.
W myśl tego przepisu fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony. Skład orzekający podziela pogląd, że literalne brzmienie przytoczonego przepisu jednoznacznie wskazuje, że odnosi się on wyłącznie do faktów powszechnie znanych, nie reguluje natomiast instytucji faktów ewentualnie znanych sądowi z urzędu. Faktami powszechnie znanymi są zaś takie fakty, o których istnieniu każdy wie lub może się dowiedzieć ze źródeł powszechnie dostępnych, np. fakty historyczne, fakty przyrodnicze itp. O tym, czy dany fakt ma charakter notoryjny, musi decydować jego obiektywna, a nie subiektywna ocena. Oceny, czy dany fakt spełnia te kryteria w znaczeniu procesowym, dokonuje wyłącznie sąd (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; publ. WK,2016; komentarz do art. 106 ppsa, teza 26).
W skardze kasacyjnej postawiono też zarzuty naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 ppsa.
Pierwszy z powołanych przepisów określa wymogi uzasadnienia wyroku. Uchwałą NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FSP 8/09 przesądzono, że przepis art. 141 § 4 ppsa może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy – jak już wyżej wskazano - w sprawie nie miał miejsca. Dokonana przez Sąd I instancji ocena charakteru stwierdzonej przewlekłości postępowania nie może być natomiast skutecznie podważana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 ppsa.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Naruszenie omawianego przepisu można byłoby zatem zarzucić, jeśli sąd nie dokonałby kontroli przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Z tej perspektywy zarzut naruszenia tego przepisu w niniejszej sprawie uznać zatem należy za niezasadny.
Wobec powyższego, skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).