Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. oddalił skargę F. C. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:.
W dniu [...] kwietnia 2009 r. F. C. (zwany także: skarżącym), wniósł do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w S. o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Postanowieniem z [...] maja 2009 r. nr[...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, odmówił skarżącemu przywrócenia tego terminu. Powyższe rozstrzygniecie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] lipca 2009 r. Organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za zasadne, pomimo wadliwej argumentacji zawartej w jego uzasadnieniu.
W uzasadnieniu Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że z regulacji § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm. - dalej: rozporządzenie), wynika, iż złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu plus 7 dni, kształtuje prawo producentów rolnych do otrzymania płatności w czwartym i piątym roku przyznawania pomocy finansowej, tym samym wpływa na jego sytuację materialnoprawną. Z uwagi na materialnoprawny charakter terminu przewidzianego na złożenie oświadczenia, nie można skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o art. 58 i 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: k.p.a.).
Następnie, po rozpatrzeniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z 17 grudnia 2009 r. sygn. I SA/Bk 410/09 oddalił skargę jako niezasadną, podzielając pogląd organu co do materialnoprawnego charakteru terminu o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 marca 2011 r. sygn. II GSK 289/10 uchylił ww. wyrok Sądu pierwszej instancji uznając, że Sąd dokonał błędnej wykładni § 8 i § 9 rozporządzenia w zakresie charakteru prawnego terminu określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z 18 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 142/11 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora (Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że termin 6-miesięczny do zrealizowania przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust. 1 pkt 1), jest terminem materialnym, natomiast określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia 7-dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego jest terminem procesowym, w związku z czym mają zastosowanie przepisy art. 58 i 59 k.p.a. Sąd podniósł, że ze względu na treść zażalenia, w którym skarżący zarzuca, że organ pierwszej instancji dokonał niedopuszczalnego merytorycznego rozpoznania wniosku, sugerując się tytułem pisma z [...] kwietnia 2009 r., gdy tymczasem wniosek "był de facto wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu", przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien ustalić treść żądania skarżącego, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń dokonać kontroli wniosku o przywrócenie terminu.
W związku z powyższym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, że złożony w dniu [...] kwietnia 2009 r. wniosek dotyczył przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] maja 2009 r. o odmowie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ podniósł, że skarżący w decyzji z dnia [...].02.2006 r. otrzymał informację dotyczącą warunków jakie należy spełnić aby płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku nie została wstrzymana. Strona skarżąca złożyła we wniosku oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (część "Oświadczenia i zobowiązania").
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że bezzasadne jest twierdzenie skarżącego, że o realizacji zadeklarowanych przedsięwzięć dowiedział się z zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził również, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, że niezłożenie w terminie oświadczenia nastąpiło w związku z wystąpieniem jego ewentualnej niezdolności do pracy w wyniku choroby lub wypadku, nie uprawnia do skutecznego ubiegania się o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności. Zdaniem organu, skoro skarżący ustanowił pełnomocnika, to powinien wyręczać go w czynnościach procesowych. Organ podniósł, że strona nie wykazała, że uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika. Odnośnie braku rozeznania, które wpływy na rachunku bankowym skarżącego stanowiły płatność niskotowarową, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uznał je za bezzasadne, twierdząc, że każdy posiadacz rachunku bankowego może określić termin i źródło wpłat dokonywanych na jego konto. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia przedmiotowego oświadczenia.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 58 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a., przez niezasadne uznanie, że niedotrzymanie terminu nastąpiło z winy skarżącego, a nie z winy organu, który zaniedbał obowiązek prawidłowego pouczenia o okolicznościach faktycznych mających wpływ na bieg terminów. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że udzielone przez skarżącego pełnomocnictwo nie obejmowało praw dostępu pełnomocnika do konta bankowego mocodawcy. Organ natomiast powinien poinformować beneficjenta o fakcie przekazania pieniędzy na konto, skoro zaś tego nie uczynił to uchybienie terminu nastąpiło z winy organu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r. oddalił skargę, ponieważ nie stwierdzono naruszenia prawa, które mogło być podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W pierwszej kolejności wskazano, że zarówno Sąd, jak i organ ponownie wydający postanowienie, na mocy art. 153 ustawy z 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm. -dalej jako: p.p.s.a.), związany był oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z 18 maja 2011 r.
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób logiczny i wyczerpujący uzasadnił odmowę przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego oświadczenia, wskazując przy tym na nieuprawdopodobnienie przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu.
Wskazano na fakt, iż skarżący ustanowił w dniu [...] listopada 2007 r. na czas nieokreślony pełnomocnika, co oznacza, że scedował na niego obowiązek dokonywania czynności prawnych w swoim imieniu ze skutkiem bezpośrednim dla siebie. Powyższe zobowiązywało pełnomocnika do zainteresowania się jakie obowiązki wynikają z uczestnictwa w działaniu wspieranie gospodarstw niskotowarowych, którego beneficjentem był mocodawca. Zdaniem WSA organ odwoławczy słusznie przyjął, że skarżący nie wskazał, aby jakakolwiek przyczyna w uchybieniu terminu istniała po stronie pełnomocnika. Skarżący co prawda twierdził, że jego pełnomocnik (syn skarżącego) nie wiedział kiedy pieniądze wpłynęły na konto mocodawcy, a przez to kiedy rozpoczął bieg 6-miesięczny termin do zrealizowania przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, jednak takie wyjaśnienia nie zostały przyjęte przez sąd.
Również podnoszona okoliczność niezłożenia w terminie przedmiotowego oświadczenia z powodu niezdolności do pracy wywołanej chorobą skarżącego nie została uznana za wystarczającą przesłankę do ubiegania się o przywrócenie terminu, ponieważ po pierwsze skarżący miał ustanowionego pełnomocnika do działania w jego imieniu, a ponadto nie uprawdopodobnił faktu choroby odpowiednim zaświadczeniem lekarskim.
Sąd stwierdził również, że bezzasadny był zarzut naruszenia zasady informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a, Skarżący w sposób wyczerpujący został poinformowany przez organ administracji o trybie postępowania i obowiązkach jakie ciążą na beneficjencie płatności niskotowarowej, a ponadto z akt sprawy wynika, że Skarżący we wniosku z [...] marca 2005 r. złożył oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych".
Sąd wyjaśnił również, że nie będąc związanym granicami skargi, nie stwierdził innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł F. C., który zaskarżył je w całości.
Na mocy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 58§1 i2wzw. żart. 9, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 w zw. z 126 k.p.a. w wyniku nieuchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na:
- - niezasadną odmowę przywrócenia F. C. terminu do złożenia omawianego oświadczenia z powodu nieudzielenia wymienionemu przez Biuro Powiatowe ARiMR w S. uprzedniej właściwej informacji faktycznej oraz prawnej;
- - zupełne nieodniesienie się przez organy administracji do zawartego we wniosku F. C. o przywrócenie terminu zarzutu niepoinformowania go przez Agencję o przekazaniu trzeciej raty płatności na jego konto bankowe (stanowiącego zaniechanie udzielenia informacji o okoliczności faktycznej mającej wpływ na ustalenie praw i obowiązków beneficjenta),
- - zaniechanie przez organy administracji rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego co do istotnych w tej sprawie okoliczności (w tym nierozważenie rzeczywistej treści informacji prawnej zawartej w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r.; zakresu pełnomocnictwa udzielonego J. C. w toku postępowania),
- - naruszenie przez organ II instancji, przy ferowaniu orzeczenia, reguł swobodnej oceny dowodów sprawy;
- 2) art. 141 §4 p.p.s.a. na skutek zasadniczych wadliwości motywacyjnych zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: – nierozważenia istoty zarzutów zawartych w skardze F. C. i jej uzupełnieniu (pismem z dnia [...] listopada 2011 r.), zaniechania bezpośredniego odniesienia się do podnoszonych przez skarżącego - w aspekcie art. 58 § 1 i art. 9 k.p.a. – kwestii dotyczących:
(a) niepoinformowania przez organ administracji I stopnia o wypłacie (przelewie na rachunek bankowy) trzeciej raty płatności-wraz z pouczeniem (powtórnym), iż rozpoczął się bieg terminu do realizacji zadeklarowanych przedsięwzięć oraz na złożenie wymaganego oświadczenia o ich zrealizowaniu, (b) udzielenia (w pouczeniu zawartym w decyzji z dnia [...].02.2006 r.) niejednoznacznej, niejasnej informacji natury proceduralnej co do zasad otrzymywania przez F. C. świadczenia w kolejnych latach jak też przeinaczenie przez Sąd redakcyjnego zapisu owych "zastrzeżeń").
Ze względu na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w B. do ponownego rozpoznania, a ponadto przyznanie pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu urzędu w postępowaniu kasacyjnym (nieopłaconych przez niego w żadnym zakresie).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski.
Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na jednej ustawowej podstawie kasacyjnej tj. naruszeniu przepisów postępowania.
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Sądu pierwszej instancji uznający za zgodne z prawem postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W skardze kasacyjnej podnosi się przede wszystkim, że zaskarżony wyrok zapadł bez uwzględnienia tego, iż organy administracji nie dopełniły ciążącego na nich z mocy art. 9 k.p.a., w stosunku do skarżącego, obowiązku informacyjnego, co powinno skutkować uznaniem braku jego zawinienia w opóźnionym złożeniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć.
W tym miejscu wypada przypomnieć, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich zostało wydane na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Ustawa ta nie ogranicza w sprawach toczących się na jej podstawie stosowania przepisów k.p.a. W szczególności nie uchyla stosowania art. 9 k.p.a. w zakresie obowiązku informacyjnego wobec stron.
Zasada udzielania przez organ administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej uznawana jest za jeden z istotnych czynników wpływających na umacnianie zasady praworządności w działaniach administracji publicznej (por. wyr. NSA z dnia 15 grudnia 1995 r, SA/Lu 2479/94, niepubl.). Stanowi także doniosły element realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Zakres tego obowiązku wyznaczony jest kryterium podmiotowym i przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona, przy czym organ obowiązany jest z urzędu udzielać informacji stronie. Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego, jak i przepisach prawa procesowego. "Obowiązki udzielania informacji mają charakter zbiorczy.
Nie wyczerpuje ich działanie jednorazowe, lecz wymagają z reguły ciągu określonych czynności procesowych organu administracji publicznej. Granice czasowe realizacji obowiązków wyznaczone są zasadniczo granicami postępowania administracyjnego (Grzegorz Łaszczyca "Komentarz do art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego" opubl. LEX, 2010 i powołane tam orzecznictwo). Trafnie podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że"Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe" (wyr. NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., I SA/Ka 1740/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95, niepubl.; wyr. SN z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92, teza publ. w PiP 1993, z. 3, s. 110 z glosą W. Tarasa oraz w PiP 1993, z. 8, s. 116 z glosą Jana Zimmermanna; wyr. WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2004 r., II SA 4506/03, niepubl.).
Naruszenie zasady udzielania stronie informacji przejawia się zasadniczo w trzech następujących postaciach: a) odmowy udzielenia informacji w ogóle; b) udzielenia informacji niepełnej (niewyczerpującej),tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy; c) udzielenia informacji nienależytej, najczęściej błędnej. Skutki prawne udzielenia nieprawidłowej informacji nie powinny obciążać strony, (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 s. 79).
Wnoszący skargę kasacyjną podkreślał konsekwentnie, że nie udzielono mu należytej tzn. wyczerpującej i jasnej informacji prawne dotyczącej procedur (zasad) 5 - letniej płatności. Akcentował, że pouczenie zawarte w decyzji z dnia [...]. 02.2006r. o przyznaniu płatności do gospodarstwa niskotowarowego było nieprawidłowe. Z poglądem tym należy się zgodzić. W punkcie drugim pouczenia wskazano, że " Zgodnie z § 8 rozporządzenia (...), warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. W ciągu 7 dni po w.w. terminie należy złożyć Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia.(...)" Słusznie wywodzi autor skargi kasacyjnej, że pouczenie wiąże warunek płatności tylko i wyłącznie z realizacją przedsięwzięcia w terminie 6 miesięcy. Świadczy o tym zarówno użycie terminu "warunek" w liczbie pojedynczej, jak i to, że zdanie drugie dotyczące notyfikowania organowi faktu zrealizowania przedsięwzięcia jest oderwane od warunku płatności.
Pouczenie to nie odzwierciedla treści zapisu normatywnego § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia, zgodnie z którym warunki płatności w 4 i 5 roku są dwa - zrealizowanie przedsięwzięcia, nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności oraz złożenie właściwemu organowi oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia, w terminie 7 dni. Zatem pouczenie zawarte w decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, wbrew treści regulacji prawnej, mogło wywołać u adresata pouczenia błędne przeświadczenie, że termin do złożenia oświadczenia jest terminem instrukcyjnym, stąd jego niedochowanie nie oznacza automatycznej utraty płatności w 4 i 5 roku.
Nie można więc zgodzić się z oceną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, iż decyzja zawierała prawidłową informację, że płatność w 4 i 5 roku wypłaca się, jeżeli producent rolny spełni dwa wymagane warunki.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek informacyjny w sprawach płatności w ramach ww. działania należy rozumieć szeroko, mając na uwadze do jakiego rodzaju beneficjentów skierowany jest ten program. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2011r sygn. akt II GSK 53/10, zgodnie z którym zasadne jest przesyłanie stronie informacji o dokonaniu wypłaty trzeciej raty płatności i pouczenie (powtórne), że zaczyna biec termin do realizacji przedsięwzięcia i złożenia oświadczenia. Okoliczność, że ani ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR, ani rozporządzenie z dnia 7 grudnia 2004 r. obowiązku takiego nie nakładały wcale nie oznacza, że organ nie powinien tego robić. Duża ilość spraw dotyczących wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku z powodu uchybienia terminu, spowodowanego niedostrzeżeniem przez rolnika daty dokonania wypłaty i omieszkaniem terminu, najlepiej świadczy o tym, że informacja o tej właśnie wypłacie rozpoczynającej bieg terminu oraz skutkach jego niedotrzymania pozwoliłaby uniknąć szkód, jakie ponoszą rolnicy z powodu nieznajomości prawa.
Pomoc dla gospodarstw niskotowarowych udzielana jest rolnikom najbiedniejszym, u których z reguły znajomość prawa jest bardzo niska, zatem w stosunku do tych podmiotów obowiązki informacyjne powinny być szczególnie przestrzegane. W niniejszej sprawie argumentację tę wzmacnia także fakt, że pouczenie o dalszej procedurze (zasadach) wypłaty rat pomocy, dokonane w decyzji z dnia [...].02.2006r. było nieprawidłowe, wprowadzające w błąd.
Trafnie podnosi również autor skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji pominął to, że organ administracji nie ustosunkował się do zarzutu zaniedbania obowiązku pouczenia o okolicznościach faktycznych sprawy tzn. poinformowania o fakcie przekazania trzeciej raty płatności oraz zarzutu dotyczącego zakresu pełnomocnictwa udzielonego J. C. w procedurze administracyjnej. Ponadto sam Sąd do tej kwestii w swoich rozważaniach się nie odniósł podkreślając tylko, że skarżący ustanowił w sprawie pełnomocnika, który był zobowiązany do zainteresowania się jakie obowiązki wynikają z uczestnictwa w działaniu wspieranie gospodarstw niskotowarowych.
Brak wykonania przez organ obowiązku udzielenia informacji faktycznej i prawnej jest uważany w orzecznictwie sądowym za uzasadnioną przyczynę wniosku o przywrócenie terminu. W wyroku z dnia 15 października 1992r. sygn. akt SA/Ka 766/92 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w razie uchybienia końcowego terminu z art. 190 ust. 1 cyt. ustawy [ ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz.U. z 1992 r. nr 4, poz. 160)], spowodowanego niedopełnieniem obowiązku z art. 9 k.p.a., można na wniosek poborowego przywrócić mu ten termin na zasadach określonych w art. 58 k.p.a, o czym należy go poinformować, jeżeli wyłoni się taka potrzeba (por. ww. wyrok NSA opubl. Lex 10820, OSP 1994/5/100 z glosa aprobującą J.Borkowskiego). Brak winy podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy. Trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dokonanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych.
W literaturze zwrócono uwagę, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy przywołanej funkcji ochronnej. Determinuje ona bowiem istotę tej instytucji (W. Kręcisz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 19 marca 2008 r. sygn. II FZ 105/08, opubl. Administracja 2008/2/258). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech stron, co trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, jednak nie odniósł tego do przypadku F. C., nieuwzględniając w swoich rozważaniach, iż jest on rolnikiem w wieku emerytalnym, prowadzącym gospodarstwo niskotowarowe, natomiast jego syn, któremu udzielił pełnomocnictwa przed organem administracji jest technikiem mechanizacji rolnictwa.
Tym samym skarga kasacyjna została oparta na uzasadnionych podstawach naruszenia art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 9 k.p.a. oraz naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w stopniu przewidzianym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jeśli chodzi o ten ostatni zarzut to należy nadmienić, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z treści uzasadnienia wyroku powinno wynikać, iż sąd, dokonując oceny legalności działania administracji publicznej ocenił zarówno prawidłowość i zupełność ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy, jak i ocenił prawidłowość zastosowania przez nie w określonym stanie faktycznym przepisów prawa, stanowiących podstawę prawną decyzji.
Ponadto, skoro postępowanie sądowoadministracyjne wszczynane jest na podstawie skargi uprawnionego podmiotu, a w uzasadnieniu przytoczyć należy zarzuty skargi, to oczywistym jest, iż formułując zwrot stosunkowy, dotyczący legalności decyzji i wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, wojewódzki sąd administracyjny winien odnieść się do wszystkich zarzutów skargi. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku, o czym wyżej wspomniano, wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10, LEX nr 746689).
Przy przyjęciu, że istotna w sprawie była ocena, czy organy należycie wykonały obowiązek informacyjny wobec strony, nieustosunkowanie się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii, podnoszonych przez skarżącego w skardze dotyczących niepoinformowania go o wypłaceniu trzeciej raty płatności czyni niemożliwą kontrolę instancyjną wyroku w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. ponownie rozpoznając sprawę dokona kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze poczynione wyżej uwagi.
Z tych wszystkich przyczyn, na podstawie art. 185§ 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Przyznanie wynagrodzenia związanego z udziałem w sprawie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. podlega rozpoznaniu przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.