Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 498/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. po rozpatrzeniu skargi B.B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] kwietnia 2009 r., odmawiającej jej wpisu do ewidencji producentów i nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, uchylił tę decyzję, określił, iż nie może ona być wykonana oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
W dniu 29 września 2006 r. T. i B.B. kupili położone w wsi Ł., gmina M. gospodarstwo rolne o powierzchni 15,85 ha, stając się jego współwłaścicielami na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej. W 2006 r. organ pozytywnie rozpatrzył wniosek T.B. o wpis do ewidencji producentów, nadając mu na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm. - dalej jako u.s.e.p.) indywidualny numer identyfikacyjny. W wyniku złożonego przez T.B. na rok 2007 wniosku wraz z planem zalesienia, wchodzące w skład gospodarstwa grunty zostały objęte pomocą na zalesianie gruntów rolnych (wydana wobec T.B. decyzja o przyznaniu płatności z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]).
Na mocy zawartej pomiędzy małżonkami w dniu 28 października 2008 r. umowy darowizny (akt notarialny rep A nr 8739) B.B. stała się wyłącznym właścicielem gospodarstwa rolnego we wsi Ł. Wnioskiem z dnia 29 października 2008 r. B.B. wystąpiła do Powiatowego Biura ARiMR w P. o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. W złożonym wniosku zawarto pisemna zgodę T.B. na wpis żony do ewidencji. Na wezwanie organu z dnia 5 listopada 2008 r. B.B. w tym samym dniu wyjaśniła, że stara się o nadanie numeru producenta, ponieważ mąż z uwagi na obowiązki związane z pracą wykonywaną obok działalności rolniczej, nie może dłużej zajmować się gospodarstwem. Strona wskazała jednocześnie, że nie widzi możliwości dalszego, wspólnego prowadzenia gospodarstwa z mężem, także z uwagi na narastające konflikty, brak zaufania oraz istniejącą między małżonkami faktyczną separację, wobec czego podjęła kroki w celu przepisania jej całości gospodarstwa i zniesienia wspólności majątkowej. Aktem notarialnym z dnia 5 listopada 2008 r. (rep A nr 8137) B. i T. B. ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w P. odmówił B.B. wpisania do ewidencji producentów i nadania jej numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.e.p., w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym numer nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego małżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Do organu w pierwszej kolejności wpłynął zaś wniosek T.B., który za pisemną zgodą żony - został już wpisany do ewidencji producentów pod indywidualnym numerem [...].
B.B. nie zgodziła się aby treść art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, stała na przeszkodzie nadania jej indywidualnego numeru producenta. W złożonym odwołaniu wskazała, że za dopuszczalnością wpisania jej do ewidencji przemawia spełnienie warunków takich jak: otrzymanie od męża darowizny gospodarstwa rolnego z przeznaczeniem do jej majątku osobistego, zniesienie ustroju wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz fakt zgody męża na wpis. Odwołująca się wskazała ponadto, że wnioskiem z dnia 25 listopada 2008 r. wystąpiła o przyznanie pomocy na zalesienie na kolejny rok. We wniosku tym wyraźnie wskazała, że jest żoną rolnika, który złożył wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie w 2007 r., obejmujący grunty stanowiące od roku 2008 jej wyłączną własność i że będzie kontynuowała zobowiązania męża dotyczące zalesiania gruntów wynikające z decyzji z dnia 5 czerwca 2008 r.
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2009 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G. nie uwzględnił odwołania strony i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ ten wskazał, że czynność materialno - techniczna, jaką jest nadanie numeru indentyfikacyjnego, może być dokonana dopiero po ustaleniu, że wnioskodawca spełnia warunki określone w ustawie o systemie ewidencji, w tym w art. 12 ust. 4 tej ustawy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że skoro brzmienie wskazanego przepisu jest jednoznaczne i nie wymaga wykładni, to ocenia on decyzję organu I instancji jako prawidłową oraz nie znajduje podstaw do uwzględnienia zawartych w odwołaniu żądań.
W skardze do WSA B.B. zakwestionowała wydaną decyzję, podtrzymując stanowisko, że spełniła wszystkie warunki do nadania jej numeru identyfikacyjnego, ponieważ od chwili dokonania darowizny gospodarstwo stanowi jej wyłączny majątek osobisty, mąż wyraził zgodę na wpisanie skarżącej do ewidencji oraz zgłosił gotowość wykreślenia się z ewidencji. Między małżonkami nie istnieje wspólność ustawowa, a skarżąca posiada własne konto bankowe oraz samodzielnie opłaca podatki związane z gospodarstwem.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się zarzutów skargi organ uznał, że w powołanym przez skarżącą wyroku z dnia 31 maja 2007 r. (sygn. akt II SA/Rz 1012/06) WSA w Rzeszowie w nieuprawniony sposób odszedł od literalnego brzmienia art. 12 ust. 4 u.s.e.p. i dopuścił możliwość nadania małżonkom dwóch odrębnych numerów identyfikacyjnych pod warunkiem istnienia między mężem i żoną rozdzielności majątkowej i równoległym prowadzeniem przez nich dwóch, odrębnych pod względem ekonomicznym i technicznym, gospodarstw rolnych.
W ocenie organu rozpoznanie przedmiotowej sprawy nawet przy zachowaniu takiego kierunku interpretacji art. 12 ust. 4 cyt. ustawy, nie może jednak skutkować nadaniem numeru producenta B.B. Organ potwierdził, że pomiędzy małżonkami nie istnieje wspólność majątkowa, a B.B. stała się wyłącznym właścicielem gospodarstwa, jednak z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że małżonkowie B. nie pozostają w konflikcie i współdziałają we wszystkich związanych z prowadzeniem gospodarstwa sprawach, celem uzyskania, sprzecznego z ustawą o systemie ewidencji nadania B.B. numeru producenta, a w efekcie uzyskanie unijnych środków z pomocy na zalesianie, w sytuacji gdy oficjalnie stwierdzono, że pomoc ta nie powinna być wcześniej przyznana T.B.
Odwołując się do okoliczności znanych z urzędu Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że stwierdził nieważność wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. przyznającej T.B. pomoc na zalesianie za 2007 r. Powodem wydania decyzji stwierdzającej nieważność (nieprawomocnej na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę), było nienależne przyznanie T.B. premii zalesieniowej. Oceniając warunki przyznania premii za 2007 r. organ I instancji winien był bowiem uwzględnić uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody z działalności pozarolniczej dotyczące 2006 roku, a nie jak to miało miejsce w roku 2007 r. W tym zakresie Dyrektor ARiMR podkreślił, że z porównania dat rozpoczęcia pierwszych kontroli skutkujących wykryciem wskazanych nieprawidłowości, wynika, że dopiero po tej dacie T.B. dokonał darowizny na rzecz żony, a B.B. wystąpiła o nadanie numeru producenta. W ocenie organu stwierdzone nieprawidłowości niewątpliwie były więc impulsem dla wspólnie podejmowanych przez małżonków działań, nakierowanych na uzyskanie środków unijnych.
WSA w G. w zaskarżonym wyroku doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Pomimo braku bezpośredniego zarzutu skargi w tym zakresie Sąd dostrzegł naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 12 ust. 4 u.s.e.p. Przepis art. 11 ust. 1 tej ustawy stanowi, że producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy.
Z kolei art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji przewiduje, iż jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 2). Wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 3). W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (art. 12 ust. 4).
Zdaniem Sądu przepis art. 12 ust. 4 u.s.e.p. należy odczytywać w ten sposób, iż w przypadku "małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego" oraz "podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego" nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Celem tej regulacji jest bowiem zapobieżenie sytuacjom, w których w odniesieniu do tego samego gospodarstwa rolnego będącego we współposiadaniu małżonków lub innych podmiotów nadano by numer identyfikacyjny więcej niż jednej osobie.
Cytowany przepis nie może stanowić podstawy do odmowy nadania numeru identyfikacyjnego osobie pozostającej w związku małżeńskim, w sytuacji, gdy jest ona jedynym właścicielem gospodarstwa rolnego, a jej współmałżonek nie jest współposiadaczem tego gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, iż w przepisie tym ustawodawca posługuje się pojęciem "współposiadania", a nie pojęciem "własności" czy "współwłasności" gospodarstwa rolnego. Ponieważ ustawa o systemie ewidencji nie definiuje pojęcia posiadania (współposiadania) pomocniczo należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Natomiast z art. 206 k.c. wynika, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
Z akt sprawy wynika, iż w wyniku powołanych przez skarżącą czynności prawnych tj. darowizny nieruchomości rolnej położonej we wsi Łączno oraz umowy ustanawiającej pomiędzy skarżącą a jej mężem T.B. ustrój rozdzielności majątkowej, wyłącznym właścicielem gospodarstwa rolnego stała się skarżąca. Z akt nie wynika natomiast, czy T.B. jest współposiadaczem wskazanego powyżej gospodarstwa, gdyż organ nie poczynił ustaleń w tym zakresie. Przy czym jest oczywiste, iż jego współposiadanie nie wynika z cytowanego powyżej art. 206 k.c.
Tym samym w ocenie Sądu I instancji skarżąca miała prawo, aby wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów i nadanie jej numeru identyfikacyjnego.
Tymczasem organy obu instancji nie wzięły pod uwagę wskazanych powyżej zmian własnościowych, skupiając się wyłącznie na fakcie wcześniejszego nadania numeru identyfikacyjnego T.B. oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. o przyznaniu płatności. Z tego względu organ nie dokonał ustaleń dotyczących tego w czyim posiadaniu jest gospodarstwo rolne.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy WSA wskazał, iż organ winien wziąć pod uwagę przedstawione w uzasadnieniu rozważania oraz stanowisko Sądu dotyczące interpretacji art. 12 ust. 4 u.s.e.p. Oznacza to, iż organ w sposób nie budzący wątpliwości winien ustalić czy skarżąca jest wyłącznym posiadaczem gospodarstwa rolnego, którego dotyczy złożony przez nią wniosek o wpis do ewidencji producentów, czy też jej mąż T.B. pomimo podnoszonych przez stronę zmian własnościowych jest współposiadaczem tego gospodarstwa.
Tylko jednoznaczne wykazanie, iż T.B. - pomimo zawarcia umowy znoszącej ustrój wspólności małżeńskiej i dokonania darowizny na rzecz B.B. - nadal jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem strony skarżącej, uprawniałoby organ do negatywnego rozpatrzenia wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych i nadaniu numeru identyfikacyjnego B.B., w oparciu o przepis art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej pełnomocnika Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G., w której wniesiono o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA,
- 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów procesu według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: a) naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 12 ust. 4 u.s.e. poprzez przyjęcie, iż dla małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego może zostać nadany więcej niż jeden numer a to w sytuacji, gdy skarżąca jest jedynym właścicielem gospodarstwa rolnego, co do którego występuje o władanie, a jej małżonek nie jest współposiadaczem tegoż gospodarstwa rolnego a jedynie są współposiadaczami innego gospodarstwa rolnego;
- b) naruszenie przepisów procesowych polegające na:
- 1) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie,
- 2) naruszenie art. 229 oraz 233 k.p.c. w zw. z art. 106 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w ten sposób, iż B.B. przysługiwało prawo nadania kolejnego numeru identyfikacyjnego producenta.
W uzasadnieniu kasacji stwierdzono, iż niewątpliwe art. 12 ust. 4 u.s.e.p. obliguje do nadania jednego numeru indentyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego współmałżonków, którzy są współposiadaczami jakichkolwiek gruntów rolnych. Prowadzi to do wniosku, iż posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który jest już wpisany do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Brak jest w systemie prawa krajowego oraz uwzględniając obowiązywanie prawa wspólnotowego przepisu który pozwalałby na odmienne rozstrzygniecie sprawy. Zdaniem kasatora zapewne takie uregulowanie związane jest z konstytucyjną ochroną gospodarstw rodzinnych. Z uwagi na rangę zagadnienia w ocenie skarżącego celowym jest zbadanie konstytucyjności art. 12 ust.4 ustawy z dnia 18 stycznia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U.04.10.76). Na marginesie sprawy autor kasacji zaznaczył, iż dokonanie darowizny udziału w majątku wspólnym na rzecz B.B. jest nieważne w świetle art. 58 k.c.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik B.B., wnosząc o:
- - oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na fakt, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw,
- - zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu poparł stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji
W trakcie rozprawy przed NSA pełnomocnik organu administracji sprostował oczywistą omyłkę zawartą w punkcie pierwszym zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia przepisów prawa procesowego, oświadczając, iż w miejsce słowa "niezastosowanie" winno być słowo "zastosowanie".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ma uzasadnione podstawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów o do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania
W ocenie NSA zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych są niezasadne. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 229 i art. 233 k.p.c. w zw. z art. 106 p.p.s.a poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w ten sposób, iż B.B. przysługiwało prawo nadania kolejnego numeru identyfikacyjnego producenta – po pierwsze został sformułowany w sposób nieprecyzyjny – należy zwrócić uwagę iż art. 106 p.p.s.a składa się z kilku jednostek redakcyjnych – od § 1 do § 5, a zatem nie wiadomo, który z tych paragrafów art. 106 p.p.s.a został, zdaniem kasatora, naruszony.
Po drugie uznanie iż B.B. przysługiwało prawo nadania kolejnego numeru identyfikacyjnego producenta wynika nie z błędnej oceny przez Sąd I instancji zgromadzonego materiału dowodowego, ale z przyjętej przez ten Sąd takiej a nie innej wykładni art. 12 ust. 4 u.s.e.p. Natomiast zarzut naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie nie został w żaden sposób uzasadniony. Z motywów uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika w jaki sposób Sąd I instancji uchybił normie art.. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. Zarzut ten nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw, ponieważ przyjęcie takiej a nie innej wykładni przepisu art. 12 ust. 4 u.s.e.p., odmiennej od wykładni przyjętej przez organ w zaskarżonej decyzji, skutkowało uchyleniem tej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie orzekajacym uznaje natomiast za słuszny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, oparty na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a sformułowany w petitum tej skargi, a mianowicie zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76; dalej jak: u.s.e.p.), co do błędnej wykładni normy prawnej zawartej w tym przepisie, choć nie wszystkie argumenty na uzasadnienie tego zarzutu zasługiwały na uwzględnienie.
Przepis art. 12 ust. 4 u.s.e.p. stanowi, że: "W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę."
Sąd I instancji dokonując wykładni powołanego przepisu wywiódł, że należy go odczytywać w ten sposób, iż w przypadku "małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego" oraz "podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego" nadaje się jeden numer identyfikacyjny. (Cyt z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji): "Celem tej regulacji jest bowiem zapobieżenie sytuacjom, w których w odniesieniu do tego samego gospodarstwa rolnego będącego we współposiadaniu małżonków lub innych podmiotów nadano by numer identyfikacyjny więcej niż jednej osobie." (podkr. NSA). Zdaniem Sądu I instancji: "Cytowany przepis nie może stanowić podstawy do odmowy nadania numeru identyfikacyjnego osobie pozostającej w związku małżeńskim, w sytuacji, gdy jest ona jedynym właścicielem gospodarstwa rolnego, a jej współmałżonek nie jest współposiadaczem tego gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, iż w przepisie tym ustawodawca posługuje się pojęciem "współposiadania", a nie pojęciem "własności" czy "współwłasności" gospodarstwa rolnego. Ponieważ ustawa o systemie ewidencji nie definiuje pojęcia posiadania (współposiadania) pomocniczo należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego."
Tym samym należy uznać, iż Sąd I instancji odmówił zastosowania wykładni językowej zakwestionowanego przepisu. Tymczasem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak to trafnie przyjęły organy w niniejszej sprawie, przepis art. 12 ust. 4 u.s.e.p. obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego współmałżonków. Zatem nawet posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego,
Jak słusznie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1092/08 (LEX nr 552728) odnosząc się do omawianej kwestii, że brak jest przepisu prawa, który w przedstawionej powyżej sytuacji pozwalałby na uwzględnienie wniosku skarżącej. Nie sposób przy tym uznać, aby brak odpowiedniej regulacji prawnej, która uwzględniałaby racje skarżącej, był wynikiem niedopatrzenia ze strony ustawodawcy. Tak nie jest. Zasadą jest bowiem, że wszelkie świadczenia z tytułu uczestnictwa w programach pomocowych w ramach Unii Europejskiej obejmują również współmałżonka rolnika. Jak wskazał NSA w powołanym wyżej wyroku: "Widoczne jest to w szczególności w kwestiach socjalnych. I tak, małżonkowie mogą otrzymać tylko jedną, wspólną rentę strukturalną z tytułu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (por. § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich; Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.).
Co więcej, współmałżonek producenta rolnego, który jest adresatem decyzji w przedmiocie przyznania renty strukturalnej, obowiązany jest przekazać następcy posiadane gospodarstwo rolne (por. § 6 ust..1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia)". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela. Został on także zaprezentowany we wcześniejszych wyrokach NSA, np. w wyroku z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 23/09 (LEX nr 552756).
W rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane to, że mąż B.B. – T.B. w 2006 r. został zarejestrowany w Krajowym Systemie Ewidencji Producentów i został mu nadany numer identyfikacyjny (nr 061052903). Skarżąca na ten wpis wyraziła swoja zgodę na piśmie. Kwestie związane z rodzajem ustroju majątkowego obowiązującego małżonków i ewentualnym posiadaniem oddzielnych gospodarstw rolnych, stanowiących majątek osobisty, dla prawidłowego zastosowania art. 12 ust. 4 u.s.e.p. nie miały zasadniczego znaczenia.
Powyższe dowodzi, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów.
Końcowo odnosząc się do złożonego w skardze wniosku o "zbadanie konstytucyjności art. 12 ust. 4 u.s.e.p." Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie prawne zależy rozstrzygniecie sprawy toczącej się przed tym sądem. Przewidziane w art. 193 Konstytucji RP uprawnienie sądu oznacza obowiązek tylko w tym wypadku, gdy sąd ma wątpliwość, co do konstytucyjności danego przepisu. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie nie powziął wątpliwości co do zgodności art. 12 ust. 4 u.s.e.p. z Konstytucją, stąd uznał za niezasadne kierowanie pytania prawnego do TK.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 188 p.p.s.a., który stanowi, że: "Jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku", uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.