Uzasadnienie
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie (PFRON) wnioskiem z 25 stycznia 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta P. T. przez wskazanie Prezydenta Miasta P.T. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy w przedmiocie wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis ze środków uzyskanych ze zwolnień z podatku od nieruchomości.
Spór ten zaistniał na tle następującego stanu faktycznego:
Postanowieniem z [...] października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T. uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta P. T. z [...] sierpnia 2010 r. o odmowie wydania zaświadczenia dla zakładu pracy chronionej o pomocy de minimis i sprawę przekazało do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, tj. Prezesowi Zarządu PFRON, stosownie do art. 233 § 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 239, a także art. 306k Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że obowiązek wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis spoczywa na podmiocie udzielającym pomocy. Tak więc w jego ocenie w przypadku gdy pomocą de minimis jest kwota wydatku poniesionego z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, na ściśle określony cel, organem udzielającym pomocy jest Prezes Zarządu PFRON. Stanowisko to potwierdza w ocenie organu przepis art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.), w świetle którego do wpłat z tytułu zwolnień m.in. z podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego przekazywanych na konto Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz zakładowego funduszu osób niepełnosprawnych (art. 31 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 1 pkt 1 lit. a), stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu.
A zatem skoro Prezesowi Zarządu Funduszu przysługują uprawnienia organów podatkowych to jest on również uprawniony do wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis. Powyższe stanowisko, zdaniem organu odwoławczego, zgodne jest również z art. 49 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, w myśl którego do egzekucji wpłat, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Prezes Zarządu Funduszu.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego - Prezydent Miasta P. T., działający jako organ podatkowy, który zwalnia podatnika z podatku od nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), nie posiada uprawnień do skontrolowania, czy środki pochodzące ze zwolnienia podatkowego wpłynęły na konto Państwowego Funduszu oraz zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Tym samym nie ma również możliwości ustalenia, czy wydatki określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 ze zm.) są finansowane z zakładowego funduszu rehabilitacji.
Prezes Zarządu PFRON uznał jednak, że nie jest właściwy w sprawie. Podniósł, że wprawdzie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych przyznaje Prezesowi Zarządu PFRON uprawnienia organu podatkowego, ale tylko w zakresie ściśle ustalonym, dotyczącym enumeratywnie wskazanych wpłat na PFRON. W pozostałym zakresie Prezes Zarządu Funduszu nie ma uprawnień organu podatkowego. W związku z powyższym w sprawie dotyczącej wydatkowania środków pochodzących z ustawowego zwolnienia z podatku od nieruchomości, organem właściwym do wydania zaświadczenia jest prezydent miasta jako organ właściwy do orzekania w zakresie tego podatku zgodne z art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Prezydent Miasta P. T. w odpowiedzi na wniosek Prezesa Zarządu PFRON o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, gdyż stroną postępowania powinno być Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które w sprawie wydało ostateczne rozstrzygnięcie, a także z uwagi na fakt, iż Prezes Zarządu PFRON nie wykorzystał przysługującego mu środka zaskarżenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2010 r. Niemniej, merytorycznie podtrzymał stanowisko organu odwoławczego.
Prezes Zarządu PFRON w odpowiedzi na powyższe pismo podtrzymał wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wskazując jednocześnie, iż nie był stroną postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, a zatem nie miał "materialnej legitymacji skargowej" do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego przekazujące mu sprawę do rozpatrzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 166 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Stosownie zaś do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwym do rozpoznania tego rodzaju sporu jest Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpatrywanym stanie sprawy mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym z zakresu administracji publicznej, w którym żaden z organów (Prezydent Miasta P. T. oraz Prezes Zarządu PFRON) nie uznaje się za właściwy do wydania dla zakładu pracy chronionej – "H." Spółka Jawna M. P. i Synowie ZPCHr z/s w P. T., zaświadczenia o pomocy de minimis. Stąd też w pierwszej kolejności należy odwołać się do przepisów regulujących tę materię.
Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi pomoc publiczną, oprócz prawa wspólnotowego, są przepisy prawa krajowego. Stosownie do art. 5 ust. 3 i ust. 3c ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.), podmioty udzielające pomocy wydają z urzędu beneficjentowi pomocy zaświadczenie stwierdzające, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis albo pomocą de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie. Z kolei zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354), stanowiącym uszczegółowienie powyższego przepisu, zaświadczenie o pomocy de minimis i zaświadczenie o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie wydaje się z urzędu w dniu udzielenia pomocy publicznej będącej pomocą de minimis albo pomocą de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, a w przypadku pomocy: 1) udzielanej na podstawie decyzji - wraz z tą decyzją w dniu jej wydania;
2) w formie ulgi podatkowej udzielanej na podstawie aktu normatywnego bez wymogu wydania decyzji - w terminie 2 miesięcy od dnia udzielenia pomocy publicznej (ust. 1). Beneficjent pomocy może wystąpić o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis albo zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (ust. 2).
Jest faktem bezspornym, że "H." Spółka Jawna M. P. i Synowie ZPCHr z/s w P. T. jako zakład pracy chronionej, jest z mocy ustawy zwolniona od płacenia podatku od nieruchomości. Przesądza o tym uregulowanie z art. 31 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.). Wydatki sfinansowane ze środków zgromadzonych na koncie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych – jak w tym wypadku, o ile stanowią przysporzenie korzyści dla pracodawcy i są poniesione między innymi ze środków z tytułu zwolnienia od podatku od nieruchomości, do których pracodawca nabył prawo po 14 maja 2004 r., stanowią pomoc de minimis w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz.
UE L 379 z 28.12.2006) - § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810), obowiązującego od 1 stycznia 2008 r. Warunkiem uznania tych wydatków za pomoc de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy (§ 9 ust. 1 powołanego wcześniej rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r.).
Powyższe wskazuje więc, że w przypadku obowiązku wydania zaświadczenia o pomocy de minimis uzyskanej w formie ulgi podatkowej udzielonej na podstawie aktu normatywnego lub wynikającej z tego aktu, jak to miejsce w rozpoznawanej sprawie (zwolnienie ustawowe z podatku od nieruchomości), organem właściwym do wydania zaświadczenia jest Prezydent Miasta P. T. jako organ właściwy do orzekania w zakresie podatku od nieruchomości, co wyraźnie wynika z art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W myśl bowiem tego przepisu organem podatkowym właściwym w sprawach podatków i opłat unormowanych w niniejszej ustawie jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Stanowisko to znajduje także potwierdzenie w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej odsyłających w tej kwestii do przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Stosownie bowiem do art. 31 ust. 1 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej jest zwolniony z podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego - na zasadach określonych w przepisach odrębnych, co w tym wypadku oznacza przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Nieuprawniony jest tym samym pogląd, iż organem właściwym do wydania zaświadczenia jest Prezes Zarządu PFRON, jak wywodzi Prezydent Miasta P. T. Wprawdzie na mocy art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej Prezesowi Zarządu PFRON zostały przyznane uprawnienia organu podatkowego, ale w ściśle określonym zakresie, o jakim mowa w tym przepisie, a więc do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 i art. 33 ust. 4a, 7 i 7a powołanej ustawy, co oznacza, że w pozostałym zakresie organ ten nie posiada uprawnień organu podatkowego.
Przedstawione powyżej stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FW 13/08, z 24 marca 2010 r. sygn. akt II FW 6/09, z 4 listopada 2010 r. sygn. akt II GW 7/10).
W sprawie brak jest także podstaw, jak to sugeruje Prezydent Miasta P. T., do odrzucenia wniosku na tej podstawie, że w niniejszej sprawie decyzję ostateczną wydało Samorządowe Kolegium w P. T., a więc spór powstał między SKO a Prezesem PFRON, a także z tego powodu, że Prezes Zarządu PFRON nie złożył środka zaskarżenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2010 r. Błędny pogląd Prezydenta Miasta co do właściwości organu, jak też co do możliwości zaskarżenia przez Prezesa Zarządu PFRON ostatecznego postanowienia z [...] października 2010 r. jest bowiem bezprzedmiotowy w sprawie dotyczącej kwestii właściwości organu pierwszej instancji do załatwienia sprawy, o którą wniosła "H." Spółka Jawna.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił wskazać Prezydenta Miasta P. T. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku "H." Spółki Jawnej o wydanie zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis ze środków uzyskanych na podstawie zwolnienia od podatku od nieruchomości.