Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 lipca 2021 r. Prezydent Miasta Bytomia wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim, a Burmistrzem Miasta Cieszyna w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo K. Sz. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W motywach wniosku organ wskazał, że w dniu 29 czerwca 2021 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Cieszynie przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bytomiu sprawę K. Sz. powołując się na wynikającą z art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach) właściwość miejscową.
Wnioskodawca wskazał, że z poczynionego w dniu 17 czerwca 2021 r., przez pracowników MOPS w Cieszynie wywiadu środowiskowego wynikało, że K. Sz. jest osobą bezdomną przebywającą w mieście Cieszynie. Jako adres do korespondencji wskazała ul. L. [...] w C.. Wskazał również, że od czerwca 2021 r., dorywczo pracuje w klubie fitness na terenie miasta C..
Prezydent Miasta Bytomia stwierdził również, że K. Sz. objęta była w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2020 r. pomocą tutejszego Ośrodka w formie zasiłku celowego i okresowego. Dotąd nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Bytomiu oraz nie korzystała ze schronienia w noclegowni w Bytomiu. Organ wskazał również, że w systemie PESELER brak jest aktualnych danych adresowych K. Sz..
W takim stanie spraw, w ocenie Prezydenta Miasta Bytomia, gmina Bytom nie jest miejscem zamieszkania K. Sz. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego wobec czego, zgodnie z art. 21 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, właściwym do potwierdzenia prawa K. Sz. do świadczenia opieki zdrowotnej jest Burmistrz Miasta Cieszyna.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Cieszyna wniósł o wskazanie, jako organu właściwego do rozpoznania sprawy Prezydenta Miasta Bytomia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu stwierdzono, że z ustaleń poczynionych w toku postępowania, wynikało, iż K. Sz. jest osobą bezdomną, przebywającą w przestrzeni publicznej miasta Cieszyna. Nie posiada na terenie gminy Cieszyn miejsca zamieszkania. Kilkakrotnie, interwencyjnie, przebywała w schronisku dla osób bezdomnych oraz w noclegowni. Wskazany przez nią adres w Cieszynie miał służyć tylko możliwość odbioru kierowanej do niej korespondencji.
Organ wskazał na ustalenie, że ostatnim stałym adresem zameldowania K. Sz. był B., ul. R. [...]. Wobec tego organ, stosując się do art. 19 k.p.a. przekazał sprawę do załatwienia według kompetencji Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Bytomiu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Pojęcie sporu, którym na gruncie przywołanego przepisu prawa operuje ustawodawca odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość (spór kompetencyjny) najogólniej rzecz ujmując ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też – co trzeba podkreślić – w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OW 180/09).
Ma to tą konsekwencję, że przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 p.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne, a istnienie funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem (konkretnych) sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 p.p.s.a. (por. K. Defecińska - Tomczak, Glosa do postanowienia NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 60/05, OSP 2007, z. 7 - 8, s. 488 i n.).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie zaktualizowały się określone przepisem art. 4 p.p.s.a. przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia, o wydanie którego zabiega wnioskodawca, a o którym mowa w art. 15 § 2 p.p.s.a., albowiem zaistniały w sprawie spór między Prezydentem Miasta Bytomia, a Burmistrzem Miasta Cieszyna ma charakter sporu negatywnego.
Przedmiotem sporu jest ustalenie organu, który władny jest do potwierdzenia prawa K. Sz. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Wobec powyższego przypomnienia wymaga, że stosowanie do art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1285), dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
W przypadku braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy i braku w tej kwestii także innych przepisów szczególnych, ustalanie właściwości miejscowej organu władnego do wydania dokumentu, o którym mowa w powołanym przepisie, następuje z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 21 § 1 k.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GW 59/21).
Wobec powyższego, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, stosownie do art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową organu ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
W przypadku gdy brak jest wiedzy o miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy, właściwość miejscową organu ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy (por. postanowienie NSA z dnia 2 czerwca 20217 r., sygn. akt II GW 12/17).
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że właściwym do rozpoznania sprawy w przedmiocie potwierdzenia prawa K. Sz. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych będzie Prezydent Miasta Bytomia.
Z ustaleń obu organów, przedstawionych w motywach wniosku i wywiedzionej na tenże wniosek odpowiedzi, wynika, że K. Sz. aktualnie nie ma stałego miejsca zamieszkania na terenie gminy Bytom jak i na terenie gminy Cieszyn. Jak sama podała jest osobą bezdomną, kilkukrotnie przebywała w schronisku dla bezdomnych i noclegowi w Cieszynie, dorywczo podejmuje prace na terenie miasta Cieszyna. Z ustaleń poczynionych przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynikało, że ostatnim miejscem zameldowania K. Sz. był adres: ul. R. [...] w B..
Wobec przywołanych ustaleń wskazania wymaga, że w powołanym art. 21 k.p.a., w zakresie ustalenia właściwości miejscowej określono gradację kolejność czynników, jakie należy brać pod rozwagę przy ustalaniu właściwości miejscowej organu. I tak zgodnie z przywołanym już art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. w pierwszej kolejności pod uwagę brane jest miejsce zamieszkania lub pobytu, a w razie braku możliwości ich ustalenia miejsce ostatniego zamieszkania lub pobytu w kraju.
Przedstawiony przez organy stan sprawy czyni zasadnym wskazanie, jako właściwego do wydania decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa K. Sz. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Burmistrza Miasta Bytomia. Brak jest bowiem w sprawie jednoznacznych podstaw do stwierdzenia, iż aktualnym miejscem zamieszkania lub pobytu K. Sz. jest miasto lub gmina Cieszyn zaś jej ostatnim miejscem zamieszkania – zameldowania było miasto Bytom.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.