Uzasadnienie
Wnioskiem z 11 maja 2022 r. Prezydenta Miasta Lublin zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza, jako organu właściwego do przyjęcia i nadania biegu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu, złożonemu przez N. M. spółka z o.o. z siedzibą w L., dotyczącego pojazdu marki M - numer rejestracyjny (...).
Jak wynika z akt sprawy, 30 grudnia 2021 r. N. M. spółka z o.o. w L. złożyła Prezydentowi Miasta Dąbrowa Górnicza zawiadomienie o zbyciu pojazdu, zarejestrowanego w Dąbrowie Górniczej. Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.), przekazał wskazane zawiadomienie Prezydentowi Miasta Lublin podnosząc, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ miejsca siedziby zbywającego.
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Lublin wskazał na przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst. jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 988; dalej: p.r.d.), podnosząc przy tym, że właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza - zgodnie z ostatnim miejscem rejestracji pojazdu, wobec "konieczności zapewnienia ciągłości wpisów w rejestrze pojazdów".
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Lublin, jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, z uwagi na właściwość ustaloną według siedziby zbywającego. Ponadto wniósł o rozważenie zastosowania art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), poprzez skierowanie wniosku o podjęcie uchwały NSA w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w sprawie organu właściwego miejscowo dla przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.
Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma Ministerstwa Infrastruktury z 2 sierpnia 2021 r. na okoliczność stosowania w sprawie wniosku zawiadamiającego o zbyciu pojazdu ogólnych reguł ustalania właściwości miejscowej organu przyjmującego zawiadomienie o zbyciu pojazdu, na podstawie art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. W uzasadnieniu Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej wskazał, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy będzie miała również zmiana w przepisach dotyczących rejestracji pojazdów wchodząca w życie 31 stycznia 2022 r., wprowadzająca do ustawy Prawo o ruchu drogowym możliwość zachowania dotychczasowego numeru rejestracyjnego, w tym tablic rejestracyjnych, zgodnie z art. 73 ust. 1a dodanym przez art. 1 pkt 9 lit. b ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawę - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1517).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 4 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość - pomiędzy Prezydentem Miasta Lublin a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza, w zakresie właściwości organu administracji publicznej do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Ustalony jest już w judykaturze pogląd, że przyjęcie zawiadomienia o zbyciu pojazdu przez starostę (prezydenta) jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jakkolwiek wskazane zawiadomienie nie mieści się w pojęciu sprawy z zakresu administracji publicznej - w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Podkreślić więc należy, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić - w terminie nieprzekraczającym 30 dni - starostę (prezydenta) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Obowiązek ten jest zagrożony administracyjną karą pieniężną (art. 140mb pkt 2 p.r.d.). Skoro więc zaniechanie wykonania wskazanego obowiązku może prowadzić do nałożenia pieniężnej kary administracyjnej, to przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotem sporu nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 k.p.a., lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest niestosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o właściwości miejscowej organu, w tym przepisu art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.
Zagadnienie organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienia NSA: z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20, z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21, z 14 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 31/21; z 27 lipca 2021 r. sygn. akt II GW 44/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt: II GW 50/21 i II GW 51/21; z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 65/21). NSA w składzie rozpoznającym niniejszy wniosek podziela pogląd zaprezentowany w przywołanych wyżej orzeczeniach. Co więcej, opisane w rozpoznawanym wniosku okoliczności sporu są analogiczne do okoliczności sporu zaistniałego pomiędzy tymi samymi organami, będącego przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie rozstrzygniętej postanowieniem NSA z 3 marca 2022 r., sygn. akt II GW 118/21).
Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie stwierdza, aby wystąpiły przesłanki do odstąpienia od poglądów prezentowanych w tych sprawach, uznając, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu.
Jak wiadomo, określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1), czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79), wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie dotyczące tych i innych postępowań rejestrowych, leżą w gestii organu rejestracji, co uznać należy za rozwiązanie odpowiadające potrzebom systemowej spójności w obszarze tego zadania administracji publicznej. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2130), dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów, organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów.
Skoro według powołanego przepisu organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, nie może być wątpliwości, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu, bowiem tylko ten organ dysponuje wspomnianymi dokumentami źródłowymi. Zawiadomienie o zbyciu pojazdu służ realizacji obowiązku aktualizacji danych związanych z pojazdem, w tym dotyczących właściciela pojazdu, co ma sprzyjać pewności obrotu pojazdami oraz umożliwiać identyfikację osoby, na której ciążą obowiązki prawne związane z własnością pojazdu. Ze względu więc na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdów powinno być dokonane organowi, który zarejestrował pojazd.
Z tych względów organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu jest Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej. Zauważyć przy tym należy, że nie ma znaczenia prawnego zmiana dotycząca funkcjonowania systemu informatycznego POJAZD, polegająca na umożliwieniu wprowadzenia zgłoszenia zbycia pojazdu także w urzędzie starosty (prezydenta), który tego pojazdu nie zarejestrował. Jakkolwiek bowiem umożliwia ona zapewnienie ciągłości wpisów dokonywanych w systemie informatycznym - w zakresie właścicieli pojazdów - jednakże nie podważa to argumentów wynikających z wykładni systemowej, które odpowiadają postulatowi spójności przepisów prawa administracyjnego, co w rozpoznawanej sprawie odnosi się np. do zespołu norm dotyczących czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1 p.r.d.), czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79 p.r.d.).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.