Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 6 października 2022 r. Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza działając na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej: "k.p.a."), oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej "p.p.s.a."), wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza a Starostą Nowosolskim odnośnie do zawiadomienia A. sp. z o.o. w W. z dnia 4 listopada 2020 r. o zbyciu pojazdu marki Volkswagen Passat o nr rej. [...], poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, jako organu właściwego do przyjęcia zgłoszenia zbycia opisanego powyżej pojazdu, ewentualnie o wskazanie Starosty Nowosolskiego, jako organu właściwego do przyjęcia zgłoszenia zbycia tego pojazdu.
Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza podniósł w uzasadnieniu wniosku, że w jego ocenie organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawa ze względu na to, że jest to organ właściwy miejscowo dla zawiadamiającego o zbyciu czyli A. sp. z o.o. w W. Ewentualnie jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Starostę Nowosolskiego ze względu na to, że aktualnie jest organ rejestrujący pojazd, a zatem władny do wprowadzenia zmian dotyczących zbycia pojazdu do Centralnej Ewidencji Pojazdów, a tym samym właściwy do przyjęcia zgłoszenia zbycia.
W odpowiedzi na ten wniosek Starosta Nowosolski wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza, jako organ właściwy do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu wymienionego pojazdu. Poniósł, że przekazał zawiadomienie A. Sp. z o.o. do Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej, jako organu właściwego, w związku z tym, że na dzień złożenia zawiadomienia o zbyciu oraz na dzień przejścia części własności przedmiotowego pojazdu, pojazd ten był zarejestrowany w Dąbrowie Górniczej i tam znajdują się akta pojazdu dotyczące okresu zarejestrowania, w którym nastąpiły wyżej opisane okoliczności przejścia własności oraz zgłoszenia zbycia.
Ponadto podniósł, że niewątpliwie, gdyby Prezydent Miasta Warszawy uznając się za niewłaściwego miejscowo do przyjęcia zgłoszenia zbycia przedmiotowego pojazdu, przesłał je w terminie wcześniejszym, zawiadomienie trafiłoby do Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej, zaś opóźnienie w przekazaniu zawiadomienia o zbyciu pojazdu, miało niewątpliwie wpływ na niewłaściwe przesłanie go do Starostwa Powiatowego w Nowej Soli.
W związku z powyższym, Starosta Nowosolski uznał, że uwzględniany powinien być w tym zakresie stan istniejący na dzień złożenia zawiadomienia, a wtedy pojazd był zarejestrowany w Dąbrowie Górniczej. Tam bowiem znajdują się akta pojazdu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Pojęcie sporu, którym na gruncie przywołanego przepisu prawa operuje ustawodawca odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość (spór kompetencyjny) najogólniej rzecz ujmując ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też – co trzeba podkreślić – w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. I OW 180/09).
Ma to tę konsekwencję, że przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 p.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne, zaś istotą rozstrzygnięcia tego sporu – co ma zasadnicze znaczenie – jest zapobieżenie sytuacji, w której w tożsamej sprawie toczyłyby się równolegle dwa postępowania, w których zostałyby wydane dwa rozstrzygnięcia (spór pozytywny) albo zapewnienie ochrony prawnej podmiotowi, który domaga się działania organów administracji (spór negatywny).
Podkreślając w rekapitulacji przedstawionych uwag wprowadzających, że wymienione spory Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga (na wniosek) przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy, w świetle tychże uwag oraz formułowanych na ich podstawie wniosków trzeba stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie zaktualizowały się określone przepisem art. 4 p.p.s.a. przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia, o wydanie którego zabiega wnioskodawca, a o którym mowa w art. 15 § 2 p.p.s.a., albowiem zaistniały w sprawie spór między Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza, a Starostą Nowosolskim ma charakter sporu negatywnego, o którym mowa była powyżej, a przyjęcie zawiadomienia o zbyciu pojazdu, o którym stanowi z kolei art. 78 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zasadność tego ostatniego wniosku potwierdza przede wszystkim ten argument, że adresowany do właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia o jego zbyciu jest skorelowany z pozostającym z nim w funkcjonalnym związku obowiązkiem o uprzednim w relacji do niego charakterze, a mianowicie z obowiązkiem rejestracji nabytego pojazdu. Przy tym nie ma żadnego istotnego znaczenia to, że skorelowana z zawiadomieniem o zbyciu pojazdu oraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu aktywność organu administracji stanowiąca jego reakcję na złożenie przez właściciela pojazdu wymienionego zawiadomienia, czy też wniosku, realizuje w różnych formach działania. Istotne znaczenia w tej mierze ma to, że organ jest zobowiązany podjąć działania nakazane mu przez ustawodawcę, albowiem złożenie wymienionego zawiadomienia (czy też wniosku) aktualizuje obowiązek podjęcia tychże działań.
To zaś oznacza, że konsekwencją zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest dokonanie przez organ określonej czynności konwencjonalnej, która niesie ze sobą również określone prawem skutki, a czynność ta wyraża się działaniu polegającym na przyjęciu wymienionego zawiadomienia, które jest składane w wykonaniu obowiązku jego złożenia, którego źródłem jest z kolei – jak wynika to z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym – legitymowanie się tytułem własności do (już) zarejestrowanego pojazdu.
Zasadność wniosku, że przyjęcie zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest czynnością, o której mowa w art. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. potwierdza – w korespondencji do dotychczas przedstawionych – również ten argument, że obowiązek złożenia wymienionego zawiadomienia (podobnie, jak i obowiązek rejestracji pojazdu) jest obowiązkiem sankcjonowanym, co wynika z art. 140 mb ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Konsekwencją przyjęcia, że przedmiot sporu o właściwość dotyczy czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., jest to, że w rozpatrywanej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające właściwość miejscową organu (art. 20).
Tym bardziej, że zagadnienie odnoszące się do zasad ustalania organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, aż nadto jasno i wyraźnie uregulowane zostało w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym, co znajduje również swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np., jako jedne z wielu, postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20 oraz postanowienie NSA z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21).
Podzielając prezentowane na gruncie orzecznictwa NSA stanowisko, trzeba stwierdzić, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu.
Skoro bowiem – o czym mowa była powyżej – adresowany do właściciela pojazdu (art. 78 ust. 2 ustawy Prawo – ruchu drogowym) obowiązek zawiadomienia o jego zbyciu jest skorelowany z pozostającym z nim w funkcjonalnym związku obowiązkiem o uprzednim w relacji do niego charakterze, a mianowicie z obowiązkiem rejestracji nabytego pojazdu, to nie bez powodu na gruncie przywołanego przepisu prawa jest mowa o właścicielu pojazdu zarejestrowanego, a więc pojazdu, który został już zarejestrowany przez organ administracji, którego właściwość ustalona została zgodnie z zasadą określoną w art. 73 ust. 1 przywołanej ustawy, to jest według miejsca zamieszkania (siedziby) właściciela pojazdu.
Tym samym, pierwotnie właściwy do zarejestrowania pojazdu organ administracji zachowuje swoją właściwość do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu już zarejestrowanego pojazdu. Znajduje to swoje posiłkowe potwierdzenie i w tym argumencie, że przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1), czy wyrejestrowania pojazdu (art.
- 79) wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu.
Logika oraz przejrzystość przyjętych w analizowanym zakresie rozwiązań prawnych wydaje się być oczywista. Nie powinna budzić też żadnych wątpliwości ich funkcjonalność, która determinowana jest określonymi celami. Mianowicie, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu, oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane dalej "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów (z ust. 2 oraz ust. 3 i 4 § 12 tego rozporządzenia wynika natomiast odpowiednio, że organ rejestrujący może prowadzić archiwizację elektroniczną dokumentów, o których mowa w ust. 1, a ponadto, że archiwizację elektroniczną organ ten prowadzi dla dokumentów dołączonych do wniosków składanych drogą elektroniczną oraz dla dokumentów dołączonych do wniosku o rejestrację pojazdu złożonego na formularzu, o którym mowa w art. 73c ust. 3 ustawy).
Skoro według powołanego przepisu prawa organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, to logiczne jest, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu. Czynność ta, gdy chodzi o jej funkcje, ma charakter aktualizacyjny, albowiem zapewnienia aktualności danych związanych m.in. z właścicielem pojazdu, wpływając na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której z tytułu własności pojazdu ciążą obowiązki wynikające z przepisów prawa. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdu zarejestrowanego jest więc składane organowi, który był właściwy w sprawie rejestracji tego pojazdu.
W świetle przedstawionych argumentów za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu, jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza.
Pojazd, którego dotyczy zawiadomienie o zbyciu, a mianowicie samochód osobowy marki VW Passat Variant nr VIN [...], stanowił współwłasność A. A. zamieszkałego w Dąbrowie Górniczej oraz A. sp. z o.o. i został – co nie jest kwestionowane – zarejestrowany w dniu 8 kwietnia 2019 r. w Urzędzie Miejskim w Dąbrowie Górniczej pod nr rej. [...]. Stąd też – jak należałoby przyjąć w świetle wszystkich przedstawionych argumentów – zasadności wniosku, że Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza jest organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu zawiadomieniu z dnia 11 grudnia 2020 r. o zbyciu wymienionego pojazdu, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie podważa ta okoliczność, że – przed przyjęciem zawiadomienia o zbyciu przez właściwy organ rejestracji (a jeszcze ściślej rzecz ujmując, przed złożeniem tego zawiadomienia organowi właściwemu, albowiem pierwotnie, zawiadomienie o zbyciu wymienionego pojazdu zostało skierowane do Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, który na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał je Staroście Nowosolskiemu, a ten, w tym samym trybie, wymienione zawiadomienie przekazał Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza) – wymieniony pojazd został w dniu 24 marca 2021 r. zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w Nowej Soli (a to w związku ze zmianą jego właściciela) i otrzymał wyróżnik tablicy rejestracyjnej [...].
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.