Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 791/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmówił C. Ż. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] sierpnia 2014 r., w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.
Przestawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu 16 września 2014 r. C. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w jednym piśmie dwie skargi na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] sierpnia 2014 r.:
- - Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2011,
- - Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.
Na mocy art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Przewodniczący Wydziału I zarządził rozdzielenie skarg.
W dniu 23 października 2014 r. doręczono stronie skarżącej odpisy zarządzeń Przewodniczącego Wydziału I z dnia 21 października 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisów sądowych od skarg w wysokości 200 zł w każdej ze spraw. W dniu 28 października 2014 r. strona uiściła na rachunek bankowy Sądu kwotę 200 zł, wskazując w tytule "OPŁATA WPISU". W związku z powyższym pismem z dnia 5 listopada 2014 r., które zostało doręczone stronie w dniu 6 listopada 2014 r., wezwano stronę do sprecyzowania, w której z ww. spraw został uiszczony wpis sądowy w kwocie 200 zł.
W dniu 6 listopada 2014 r. skarżąca uiściła wpis sądowy w kwocie 200 zł, wskazując w tytule wpłaty "WPIS SYG. AKT I SA/Ol 791/14". Następnie pismem z dnia 19 listopada 2014 r. wyjaśniła, że po otrzymaniu wezwania uiściła wpis sądowy w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 790/14, natomiast termin do uiszczenia opłaty nie został dochowany w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 791/14. Wskazując na swe przeświadczenie, że do dwóch spraw należy uiścić łącznie kwotę 200 zł, wniosła o uwzględnienie wpłaty po terminie.
Wojewódzki Sąd, Administracyjny w O. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie wskazał przede wszystkim, że zawarty w piśmie z dnia 19 listopada 2014 r. wniosek strony skarżącej należało potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
Oceniając warunki formalne wniosku, Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni spełniła przesłankę wynikającą z art. 87 § 4 p.p.s.a., bowiem dokonała wpłaty należnego wpisu sądowego od skargi.
Mimo wątpliwości Sądu co do dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), WSA uznał, jeżeli nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy został zachowany termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., miał obowiązek wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się dalej do kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego WSA nie uznał zasadności argumentów wskazanych przez stronę. Skarżąca wskazała, że uchybienie to nastąpiło ze względu na jej przeświadczenie co do tego, że była ona zobowiązana do uiszczenia w obu sprawach opłat w łącznej kwocie 200 zł. Z akt sprawy Sąd wywiódł jednak, że skarżącą wezwano do uiszczenia wpisów sądowych w sprawach o sygn. akt I SA/Ol 790/14 i I SA/Ol 791/14 odrębnymi do każdej z tych spraw zarządzeniami o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, wskazując w treści zarządzeń numery i przedmioty poszczególnych decyzji, które dodatkowo zaznaczono wytłuszczoną czcionką. Odpisy zarządzeń zostały przy tym nadane w odrębnych przesyłkach pocztowych.
Ponadto doręczonymi wraz z odpisami zarządzeń pismami z dnia 22 października 2014 r. pouczono stronę m.in. o tym, że w dowodzie wpłaty należy powołać sygnaturę akt sprawy, zaś o zachowaniu terminu do uiszczenia opłaty decyduje data jej uiszczenia.
W sytuacji zatem, gdy zawarte w pismach Sądu z dnia 22 października 2014 r. pouczenie o skutkach nieziszczenia wpisu sądowego było wyczerpujące i jasne, zaś treść zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 21 października 2014 r. wyraźnie wskazywała na obowiązek uiszczenia opłaty w kwocie 200 zł w każdej ze spraw odrębnie, nie sposób zdaniem Sądu I instancji uznać za okoliczność, której można przypisać charakter niedającej się przezwyciężyć przeszkody, powołanie się przez stronę na niewłaściwe zrozumienie pisma. Pozostawanie skarżącej w błędzie samo w sobie nie stanowi okoliczności świadczącej o braku winy w uchybieniu terminu, a wręcz wskazuje na brak należytej staranności we właściwym prowadzeniu swych spraw.
Zażalenie na to postanowienie wniosła C. Ż. zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, gdy skarżąca wniosła o przywrócenie terminu spełniając ustawowe przesłanki, w tym brak zawinienia.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżąca w okresie wezwania do uiszczenia spornego wpisu, miała ograniczone możliwości percepcji w związku ze złym stanem zdrowia, przez co była w usprawiedliwionym błędzie co do zachowania terminu do wniesienia wpisu. Do zażalenia skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił uznania zasadności wniosku C. Ż. właśnie ze względu na niewykazanie przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W związku z powyższym należy wskazać, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, Nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu.
Podstawowy problem w sprawie sprowadza się więc do oceny, czy podniesione przez skarżącą okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Jako powód uchybienia terminu do uiszczenia wpisu wskazane zostało niezrozumienie treści wezwania do uiszczenia wpisu. Nadto, w zażaleniu C. Ż. wyjaśniła, że na jej zdolność postrzegania w omawianym okresie miały wpływ przyjmowane leki i stan zdrowia.
Przede wszystkim należy podzielić ocenę Sądu I instancji co do czytelności wezwania do uiszczenia wpisu w sprawie. Jasne brzmienie tego zarządzenia jak i sposób jego doręczenia nie budzą zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, a uzasadnienie stanowiska Sądu I instancji należy w całości podzielić.
Wobec argumentów przywołanych przez skarżącą w zażaleniu, trzeba zauważyć, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08).
Ponadto należy również wskazać, że zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2007 roku II OZ 872/07, postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2002 roku, II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., II CKN 8/98 LEX nr 50679). Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97 (niepubl.) stwierdzono, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem, musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że okoliczności sprawy nie wskazują na wyłączenie możliwości podejmowania przez nią czynności procesowych. Skarżąca w okresie deklarowanego złego stanu zdrowia, tj. od września do listopada sporządziła samodzielnie skargę, upoważniła skutecznie męża do wglądu do akt sprawy, sporządziła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Tym samym stan zdrowia nie mógł zostać uznany za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącej zrozumienie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi.
Podsumowując, w warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.