Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Rz 1517/15 odmówił S. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej (12 000 zł) z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji Dyrektora S. S. argumentował, iż jej wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki oraz znaczną szkodę. Wskazał, że uiszczenie kary nałożonej decyzją doprowadzi do istotnego uszczerbku w jego sytuacji majątkowej i w codziennej egzystencji, ponieważ osiągany dochód (1100 zł miesięcznie) pozwala na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych, a zarazem nie pozwala poczynić oszczędności na poczet nałożonych na niego kar we wszystkich postępowaniach, wynoszących łącznie 168 000 zł. Jak podkreślił skarżący, wymieniona kwota przekracza niemal roczny zysk i daje obraz wielkości grożącej mu szkody. Wnioskodawca uznał wstrzymanie wykonania decyzji za niezbędne, z uwagi na konieczność zapewnienia mu egzystencji na minimalnym poziome, w szczególności przy uwzględnieniu faktu, że wykonanie decyzji pochłonie niemal całość osiąganych przez niego i żonę rocznych dochodów (za 2014 r. – 12 936,68 zł).
Ponadto wyjaśnił, że toczy się wobec niego 14 postępowań o nałożenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W uzupełnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jest właścicielem samochodu osobowego (rok prod. 2000), a poza tym nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Skarżący oświadczył również, że jest zadłużony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na kwotę ok. 10 000 zł oraz w banku na kwotę 917,67 zł. Na jedynym rachunku bankowym nie ma żadnych środków, a cała opisana wyżej sytuacja zmusza go do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.
Odmawiając uwzględniania wniosku Sąd uznał, że skarżący przedstawił zarówno niepełne, jak i nieaktualne dane dotyczące swojej sytuacji majątkowej. Sąd nie mógł zatem stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej zaskarżoną decyzją, a co za tym idzie, czy wykonanie decyzji skutkowałoby wyrządzeniem mu znacznej szkody lub prowadziło do trudnych do odwrócenia skutków. WSA podkreślił, że sama wysokość dochodu za 2014 r. nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, natomiast na podstawie złożonych oświadczeń nie sposób ustalić, jakie skarżący posiada aktywa i czy osiągany wcześniej dochód lokował.
Co więcej, informacje z ZUS i banku potwierdzają tylko istnienie długów, zaś wobec braku przedłożenia wyciągu z rachunku bankowego nie można zweryfikować oświadczeń skarżącego, że nie posiada środków na ich zapłatę. WSA wskazał ponadto, że skarżący nie zaprzestał wykonywania działalności, lecz ją zawiesił (wynika to z dostępnych w Internecie danych z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej). W ocenie WSA brak środków na uiszczenie kary pieniężnej nie świadczy o wykazaniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.
W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) S. S. domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 15 grudnia 2015 r. i wstrzymana wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że we wniosku oraz w piśmie uzupełniającym wniosek wystarczająco uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji objętej skargą może wyrządzić mu znaczną szkodę, a także doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący załączył do zażalenia orzeczenia WSA w R., z których wynika, że WSA na podstawie analogicznych oświadczeń i dokumentów, tego samego wnioskodawcy, wstrzymywał wykonanie zaskarżonych decyzji (postanowienia WSA w R. – wydane z wniosków S. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji Dyrektora – o sygn. akt: II SA/Rz 1416/15, II SA/Rz 1519/15, II SA/Rz 1521/15, II SA/Rz 1522/15). Wskazaną sytuację skarżący uznał za sprzeczną z zasadą pewności prawa i zasadą równości wobec prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...).
Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Zdaniem NSA Sąd I instancji nie miał wystarczających podstaw dla odmowy udzielenia wnioskodawcy – S. S. ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W ocenie NSA skarżący już przed Sądem I instancji wystarczająco uprawdopodobnił, że uiszczenie kary pieniężnej wymierzonej zaskarżoną decyzją wyrządzi mu znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki, bowiem łączna suma nałożonych na niego kar (168 000 zł) w konfrontacji z osiąganym rocznym dochodem jego i żony (12 936,68 zł) pozbawi go niezbędnych środków do życia, tym bardziej że skarżący nie ma pracy, fatycznie nie prowadzi działalności gospodarczej (niezależnie od wpisu w rejestrze), nie posiada majątku (poza 15-letnim samochodem osobowym), jest zadłużony i pozostaje na utrzymaniu rodziców, jak również toczy się wobec niego 14 postępowań o nałożenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. NSA uznał, że w tym stanie rzeczy brak było podstaw do zanegowania prawdziwości i rzetelności złożonych przez skarżącego oświadczeń, jak nietrafnie uczynił to Sąd I instancji.
Podkreślenia wymaga, że Sąd nie powinien wymagać od strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji udowodnienia wskazywanych we wniosku okoliczności, tylko ich uprawdopodobnienia. Wnioskodawca nie musiał więc dowodzić swojej sytuacji majątkowej, a jedynie ją uprawdopodobnić, przekonać Wojewódzki Sąd Administracyjny do tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub zagrozić niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. NSA zauważa, że tego rodzaju uprawdopodobnienie w sposób jednoznaczny i niewątpliwy wynika z treści wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora z dnia [...] września 2015 r. oraz pisma uzupełniającego wniosek i pozostałych dokumentów złożonych przez skarżącego do akt sprawy.
Z wymienionych powodów kontrolowane postanowienie Sądu z dnia 15 grudnia 2015 r. podlegało uchyleniu, natomiast z racji dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz kierując się zasadami ekonomii procesowej NSA rozpoznał wniosek S. S. i uznał go za zasadny, wobec czego wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Na koniec NSA wyraża przekonanie, że niewątpliwie kłóci się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości rozbieżne orzekanie przez różne składy orzekające sądu na podstawie jednakowych okoliczności faktycznych, w analogicznym stanie prawnym i wobec tego samego skarżącego. Jednakże każda sprawa ma charakter indywidualny i wymaga zindywidualizowanej oceny, zaś w rozbieżności ocen sądu, wynikających głównie ze specyfiki danej sprawy, nie można upatrywać naruszenia ustanowionego Konstytucją RP porządku prawnego.
Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.