Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2240/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd I instancji, WSA) odmówił J. R. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2240/21, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celu kolekcjonerskiego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. WSA, po przeprowadzeniu rozprawy, oddalił skargę skarżącego na decyzję Komendanta Głównego Policji. Zawiadomienie o terminie rozprawy zostało skutecznie doręczone skarżącemu (...) (k. 64 akt sądowych). W dniu (...) skarżący wniósł do WSA wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 7 grudnia 2021 r., a wraz z wnioskiem złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie wiedział o terminie wydania wyroku, bowiem (...) jego samopoczucie, jak również jego małżonki nagle się pogorszyło.
Skarżący podniósł, że stan chorobowy i objawy mogły wskazywać na zakażenie Covid-19 i w związku z tym podjął kroki celem zapewnienia bezpieczeństwa własnego i innych, poddając się samoizolacji. Skarżący podniósł, że w konsekwencji wypełnianie obowiązków dnia codziennego nie było możliwe i podkreślił, że występuje w sprawie bez pełnomocnika.
Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż powyższe okoliczności rzeczywiście uniemożliwiły mu realizację uprawnień procesowych, a nadto skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. WSA podkreślił, że skarżący wiedział o terminie rozprawy, która przeprowadzona została przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Mimo tego, skarżący nie stawił się na nią, nie wniósł także o jej odroczenie. Podniesione przez skarżącego okoliczności pogorszenia samopoczucia trwające od (...) do (...) oparte zostało na oświadczeniu złożonym przez skarżącego.
Skarżący wiedząc o terminie rozprawy, nie podjął żadnych czynności w celu uzyskania informacji o jej wyniku od dnia wydania wyroku, tj. od (...) do dnia, który wskazuje jako dzień pogorszenia się jego samopoczucia, tj. (...) Powyższe oznacza, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o uchylenie tego postanowienia i przywrócenie terminu. Skarżący zarzucił, że nie był odpowiednio informowany przez WSA o szczegółach dotyczących jego sprawy, a pouczenie przesłane skarżącemu było dla niego mało czytelne, gdyż dotyczyło przede wszystkim terminu rozprawy. Nie uwzględniono w nim i w żaden inny sposób nie poinformowano skarżącego o terminie wydania wyroku, dlatego nie podejmował on żadnych działań wyjaśniających co do sentencji wyroku. Nadto skarżący stwierdził, że na okoliczność zaistnienia choroby lub jej podejrzenia nie muszą być przedstawiane żadne zaświadczenia lekarskie czy też karta leczenia szpitalnego oraz zarzucił sądowi naruszenie przepisów art. 327 § 2 k.p.c., art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 2 i 45 Konstytucji RP.
Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. W art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których wystąpienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których zaistnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.
W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uwaga 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt I GZ 342/19; to i kolejne cytowane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne także na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 211/14, LEX nr 1461887).
W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA, bowiem słusznie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności, nie uzasadniają braku winy skarżącego, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu podano chorobę skarżącego, a dokładnie nagłe pogorszenie samopoczucia, które trwało od (...) do (...).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ta okoliczność, wskazywana jako przeszkoda w dochowaniu terminu, wystąpiła – według oświadczenia wnioskodawcy – nie od dnia wydania wyroku, tj. od (...), lecz dopiero od dnia (...) Wnioskodawca nie wyjaśnił zaś, dlaczego w tych dniach, kiedy nie istniały jeszcze przeszkody, nie złożył stosowanego wniosku.
Nadto wskazać należy, że wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (zob. postanowienie NSA z 22 października 2014r., sygn. akt I FZ 336/14, LEX nr 1524624). Tego zaś w tej sprawie nie uprawdopodobniono. Z treści zażalenia nie wynika bowiem, by podane przez skarżącego przeszkody całkowicie uniemożliwiły mu wzięcie udziału w rozprawie czy sporządzenie nieskomplikowanego w istocie pisma, tj. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nadanie go przesyłką pocztową lub wyręczenie się w tej mierze inną osobą. Sam fakt występowania schorzeń, nawet ciężkich, u zainteresowanego przywróceniem terminu nie pozwala, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, na stwierdzenie braku winy w uchybieniu terminu (zob. postanowienie NSA z 4 września 2013 r., sygn. akt I OZ 744/13, LEX nr 1423882). Również nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej (postanowienie NSA z 5 września 2013 r., sygn. akt II FZ 746/13, LEX nr 1364189).
Nadto wskazać też należy, że powołując się na nagłe pogorszenie samopoczucia, poza samym oświadczeniem strony, nie uprawdopodobniono tej okoliczności. Na potwierdzenie powyższego nie przedłożono ani zaświadczenia lekarskiego, ani jakiegokolwiek innego dokumentu, z którego by wynikało, iż stan zdrowia skarżącego nie pozwalał na dokonanie uchybionej czynności procesowej. Odnosząc się do argumentu skarżącego, że nie miał obowiązku złożyć zaświadczenia lekarskiego należy wskazać, że w okolicznościach tej sprawy właśnie zaświadczenie lekarskie, które opisywałoby stan zdrowia skarżącego na przykład poprzez wskazanie, że "chory musi leżeć", uprawdopodobniałoby brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 10 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 265/15, opublikowano: ONSAiWSA 2016/2/19).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że skarżący nie był odpowiednio informowany przez WSA o szczegółach dotyczących jego sprawy. Trzeba bowiem zauważyć, że zawiadomienie o terminie wyznaczenia rozprawy w punkcie drugim stanowi wprost, że "Sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu z wyjątkiem strony działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku i której Sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.")".
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zawiadomienie o rozprawie zostało odebrane przez skarżącego na kilka tygodni przed posiedzeniem sądu, a sam zainteresowany miał dostatecznie dużo czasu, aby do niej w odpowiedni sposób się przygotować. Jeśli zatem w opinii skarżącego treść pouczenia była dla niego mało czytelna, to mógł on zwrócić się do sądu z wnioskiem o wyjaśnienie wątpliwości, lub skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 945).
Zważywszy na powyższe stwierdzić trzeba, iż w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. W rozpoznawanym zażaleniu nie zostały przedstawione żadne takie okoliczności, które poddawałyby w wątpliwość prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia sądu odmawiającego przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.