Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 27 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SPP/Wa 249/19, działając na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odrzucił sprzeciw B.H.od zarządzenia referendarza sądowego z 29 listopada 2019 r., sygn. akt VI SPP/Wa 249/19 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B.H.(dalej: skarżący) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] marca 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o odmowie udzielenia patentu na wynalazek.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że odpis zarządzenia referendarza sądowego z 29 listopada 2019 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania z powodu niezłożenia go na urzędowym formularzu został doręczony stronie 23 grudnia 2019 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 17). W dniu 16 stycznia 2020 r., za pośrednictwem operatora wyznaczonego, skarżący nadał przesyłkę pocztową zawierającą sprzeciw od tego zarządzenia (koperta k. 19 akt).
W związku z powyższym sąd pierwszej instancji stwierdził, że ustawowy termin siedmiu dni na wniesienie sprzeciwu upłynął 30 grudnia 2019 r., co oznacza, że skarżący wnosząc sprzeciw 16 stycznia 2020 r. uchybił temu terminowi, dlatego sąd odrzucił sprzeciw na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a.
Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący wnosząc o "uchylenie zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o udzielenie prawa pomocy bez rozpoznania". Skarżący wskazał, że drogą mailową poinformował WSA o pobycie na urlopie i o tym, że odpowiedź na pismo (postanowienie sądu) zostanie przesłana po 16 stycznia 2020 r. Nadto podniósł, że nieudzielenie mu prawa pomocy będzie skutkować pozbawieniem go prawa do sądu, gwarantowanego mu w art. 77 pkt 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wydanego przez referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Natomiast przepis art. 259 § 2 p.p.s.a. przewiduje, że sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Zdaniem NSA, argumentacja zawarta w zażaleniu w żaden sposób nie podważa prawidłowości rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu sprzeciwu z powodu uchybienia ustawowego terminu do jego wniesienia.
W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że w dniu 23 grudnia 2019 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k.
17) został doręczony skarżącemu odpis zarządzenia referendarza sądowego z 29 listopada 2019 r. o pozostawieniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z powodu niezłożenia go na urzędowym formularzu. Zarządzenie doręczono wraz z pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia (sprzeciw) oraz o terminie (siedem dni od daty doręczenia zarządzenia) i sposobie jego wniesienia. W pkt 1 pouczenia w ostatnim zdaniu sąd poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 259 § 2 w zw. z art. 167a § 5 p.p.s.a., sprzeciw wniesiony po upływie ustawowego terminu zostanie odrzucony. Ponadto skarżący nie kwestionuje również faktu, że sprzeciw wniósł za pośrednictwem operatora wyznaczonego, nadając przesyłkę pocztą w dniu 16 stycznia 2020 r.
W tych okolicznościach, prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, że termin do wniesienia sprzeciwu rozpoczął bieg 24 grudnia 2019 r. i upłynął 30 grudnia 2019 r., a w konsekwencji zasadnie odrzucił sprzeciw, zgodnie z art. 259 § 2 p.p.s.a., z powodu uchybienia ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Prawidłowości tej oceny nie podważają podniesione w zażaleniu zarzuty.
Należy zauważyć, że sąd badając, czy czynność procesowa została dokonana w terminie ustawowym, nie jest uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 606/13, LEX nr 1344836; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego zawarta w zażaleniu argumentacja dotycząca m.in. okoliczności poinformowania przez skarżącego drogą mailową WSA o tym, że będzie przebywał na urlopie i że udzieli "odpowiedzi na pismo po 16 stycznia 2020 r.", nie mogła wywołać skutku w postaci uznania, że nie doszło do uchybienia terminu.
Za nieuzasadnione należy również uznać zarzuty dotyczące pozbawienia skarżącego prawa do sądu poprzez odmowę przyznania prawa pomocy. Pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z powodu niezłożenia tego wniosku na urzędowym formularzu w wyznaczonym terminie, nie stanowiło "zamknięcia" skarżącemu prawa do sądu i nie pozbawiało skarżącego możliwości ponownego wystąpienia z tym wnioskiem, stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., który przewiduje, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku – na każdym jego etapie (zob. np. postanowienie NSA z 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 594/11, LEX nr 1083831). Podkreślenia wymaga, że skarżący nie dopełnił wymogów formalnych przy składaniu wniosku o prawo pomocy, pomimo otrzymania z sądu formularza wniosku do wypełnienia, poinformowania go o konieczności złożenia wniosku na urzędowym formularzu i skutkach nieprzesłania go w ustawowym terminie.
Następnie skarżący z uchybieniem terminu – pomimo prawidłowego pouczenia – złożył sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W ten sposób skarżący, mimo pouczenia o negatywnych skutkach nieprzestrzegania terminów na dokonywanie czynności procesowych, dwukrotnie wykazał się brakiem dbałości o własne sprawy i lekceważeniem obowiązków wynikających z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To z przyczyn leżących po stronie skarżącego jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać rozpoznany. W tej sytuacji zgodnemu z art. 259 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnięciu sądu o odrzuceniu sprzeciwu nie można zasadnie zarzucić pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw przed sądem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.