Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 562/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniosek J. S. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek.
Sąd wyjaśnił, że zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. W skardze do WSA J. S. zawarł wniosek "o zawieszenie postępowania egzekucyjnego".
Sąd stwierdził również, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Poprzez stosowanie środków określonych w ustawie rozumieć należy m.in. stosowanie środków przewidzianych w art. 123, art. 124, art. 125 oraz art. 126 p.p.s.a., które określają zamknięty katalog przesłanek pozwalających sądowi na zawieszenie postępowania. Na podstawie wskazanych przepisów sąd administracyjny może zawiesić tylko to postępowanie, które sam prowadzi.
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest możliwe z kolei jedynie na podstawie art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), który wskazuje, że organem właściwym do wydania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest organ egzekucyjny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, w związku z pismem z dnia 8 września 2009 r. (postanowienie sądu), wniósł o dopuszczenie opinii biegłych psychiatrów i psychologa, jak również wniósł w związku z powyższym o zastosowanie odpowiedniej obrony przez przydzielonego adwokata do prowadzenia niniejszej sprawy. Stwierdził, że podtrzymuje skargę o umorzenie należności, które jest zasadne z uwagi na jego chorobę psychiczną. Wskazał na uznanie jego niewinności zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu karnego i dopuszczenie do dowodu sprawy I SA/Gd 601/09.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
W niniejszej sprawie J. S. złożył skargę na decyzję ZUS, wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 i art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74). Przedmiotem kontroli sądowej jest zatem skarga, która powinna czynić zadość wymaganiom formalnym dla pism procesowych (art. 46-48 p.p.s.a.) i wymogom określonym w art. 57 p.p.s.a., a zatem zgodnie z art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. określać naruszenie prawa lub interesu prawnego. Nie jest obowiązkiem strony zawarcie w skardze żądań w zakresie formy rozstrzygnięcia przez Sąd. Wręcz przeciwnie, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany m.in. zarzutami i wnioskami ani powołaną podstawą prawną. Nie istnieje więc po stronie skarżącego obowiązek wskazania wniosków, bez powołania których skarga nie mogłaby być przedmiotem rozpoznania przez sąd.
Jeżeli jednak strona formułuje w skardze wnioski i to o charakterze procesowym, to sąd ocenia ich zasadność w ramach rozpoznania skargi. Swą ocenę w tej materii przedstawia w uzasadnieniu orzeczenia, wydanego wskutek rozpoznania skargi. Przemawia za tym treść art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy oraz m.in. zarzutów podniesionych w skardze i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, czyli wyjaśnienie swojego stanowiska.
Skoro zatem skarżący wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zawarł w skardze, to WSA powinien ustosunkować się do niego w ramach "zarzutów i wniosków" skargi, o których stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygniecie w tym przedmiocie odrębnie nie było dopuszczalne. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, sąd administracyjny może zawiesić tylko postępowanie sądowoadministracyjne, co wynika z regulacji zawartej w Rozdziale 9 Działu III ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym zakresie wniosek nie został jednak sformułowany. W rozpatrywanym zażaleniu skarżący stwierdził, że domaga się rozpoznania skargi, nie formułuje więc odrębnego wniosku o zawieszenie postępowania. Wniosek o wstrzymanie egzekucji wiązał się de facto z żądaniem umorzenia zaległości z tytułu składek na rzecz ZUS, a więc zakwestionowaniem prawidłowości skierowanej do skarżącego decyzji organu.
W aktach sprawy brak jest zresztą dokumentów wskazujących na wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Na marginesie można wskazać, że jedyną ingerencją wojewódzkiego sądu administracyjnego w postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną do sądu decyzją jest możliwość wstrzymania wykonania decyzji na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskiem złożonym wraz ze skargą, wymagającym jednak wcześniejszego rozpoznania w tzw. postępowaniu wpadkowym, byłby z kolei wniosek o przyznanie stronie prawa pomocy (art. 243 § 1 p.p.s.a.).
Mając zatem na względzie, że Sąd I instancji orzekł w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie podlegającym rozpatrzeniu w ramach rozpoznania skargi na decyzję organu administracji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.