Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 maja 2019 r. (sygn. akt I SA/Bk 636/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił wniosek J. P. (dalej zwanego "Skarżącym") o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z 27 lutego 2019 r. (sygn. akt I SA/Bk 636/18) oddalającego skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z [...] września 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej.
WSA orzekał w następującym stanie sprawy.
W dniu 16 maja 2019 r. pełnomocnik Skarżącego (ustanowiony w ramach prawa pomocy przyznanego postanowieniem referendarza sądowego z 15 kwietnia 2019 r.) złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku WSA. Pełnomocnik do wniosku o przywrócenie terminu załączył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wspomnianego wyroku. Stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu złożył w terminie określonym w art. 87 § 1 ppsa, skoro zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu odebrał w dniu 10 maja 2019 r. Pełnomocnik przedstawił argumenty mające wskazywać na brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wystąpienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Stwierdził w szczególności, że przed WSA były rozpoznawane trzy sprawy ze skarg Skarżącego (zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Bk 635/18, I SA/Bk 636/18 i I SA/Bk 655/18) i we wszystkich tych sprawach wyznaczono terminy rozpraw na ten sam dzień i godzinę (27 lutego 2019 r., godz. 10), zaś na rozprawie połączono te sprawy do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania.
W dniu 27 lutego 2019 r. zapadły wyroki oddalające skargi w każdej z tych spraw, lecz Skarżący złożył 6 marca 2019 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jedynie w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 655/18, pozostając w przekonaniu, że sprawy zostały połączone do wspólnego orzekania i zapadł jeden wyrok odnośnie wszystkich skarg.
Zdaniem WSA, wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, skoro nie został złożony w określonym w art. 87 § 1 ppsa terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu przez Skarżącego. W ocenie WSA, przyczyna ta ustała 19 marca 2019 r., kiedy to doręczono Skarżącemu odpis wyroku z uzasadnieniem, wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 655/18. WSA przyjął bowiem, że nawet jeśli Skarżący pozostawał do tego dnia w przekonaniu o wydaniu jednego wyroku we wszystkich trzech zainicjowanych przez niego sprawach, to po otrzymaniu wspomnianego uzasadnienia wyroku w sprawie I SA/Bk 655/18 niewątpliwie powziął wiedzę o konieczności złożenia odrębnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie, o ile zamierzał złożyć od niego skargę kasacyjną.
W konsekwencji WSA stwierdził, że termin z art. 87 § 1 ppsa na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upływał 26 marca 2019 r. W trakcie biegu tego terminu Skarżący nie dokonał żadnej czynności procesowej.
WSA stwierdził, że kolejną czynność procesową (wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy) Skarżący podjął dopiero 2 kwietnia 2019 r. Jednak w ocenie WSA ani ta data, ani 10 maja 2019 r. (kiedy to pełnomocnikowi Skarżącego doręczono informację o wyznaczeniu go do prowadzenia niniejszej sprawy), ani też 15 maja 2019 r. (kiedy to pełnomocnik zapoznał się w czytelni WSA z aktami sprawy) nie stanowią daty ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W konsekwencji WSA uznał, że wniosek o przywrócenie terminu - jako spóźniony - podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 ppsa.
Skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu) złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 1 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie został dochowany 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy termin ten rozpoczął swój bieg w dniu 10 maja 2019 r., a zatem wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie.
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego stwierdził w szczególności, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia o uzasadnienie wyroku rozpoczął swój bieg z dniem wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. Skarżący nie miał wcześniej świadomości, że w sprawie zapadły trzy samodzielne wyroki, a o tym fakcie został poinformowany przez pełnomocnika w dniu 15 maja 2019 r. Pełnomocnik zaś w terminie 7 dni od wyznaczenia (10 maja 2019 r.) złożył stosowny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 87 § 1 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z punktu widzenia tego terminu istotne jest zatem ustalenie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, ponieważ od tego momentu rozpoczyna bieg 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Jest to istotne z uwagi na art. 88 ppsa, który stanowi: "Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie".
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że zastosowanie art. 88 ppsa było skutkiem uznania przez WSA, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi był spóźniony. WSA przyjął bowiem, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie ustała 19 marca 2019 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero 16 maja 2019 r.
Skarżący w zażaleniu zakwestionował stanowisko WSA. Stwierdził, że przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero 10 maja 2019 r., a zatem wniosek o przywrócenie terminu został złożony bez naruszenia art. 87 § 1 ppsa.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Skarżącego nie jest trafne.
Z akt sądowych niniejszej sprawy wynika, że w piśmie z 4 lutego 2019 r. (zawiadomienie o rozprawie, doręczone Skarżącemu 7 lutego 2019 r.) pouczono Skarżącego, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku i że zgłoszenie takiego wniosku po upływie wspomnianego terminu jest czynnością bezskuteczną (zob. pkt 3 pouczenia zamieszczonego w piśmie z 4 lutego 2019 r.). Należy zatem przyjąć, że Skarżący wiedział, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez WSA w tej sprawie należało złożyć w terminie siedmiu dni od jego wydania, czyli do 6 marca 2019 r.
Nie jest sporna okoliczność, że Skarżący nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wspomnianego wyroku w wymaganym terminie. W takiej sytuacji przepisy ppsa (art. 86 § 1 i 2) przewidują możliwość przywrócenia terminu - na wniosek strony, w którym wykazany zostanie brak winy w uchybieniu terminu. Warunkiem rozpoznania takiego wniosku przez sąd jest jednak jego złożenie w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa).
Z wyjaśnień zawartych we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że powodem uchybienia terminu było przekonanie Skarżącego, że WSA w dniu 27 lutego 2019 r. wydał jeden wyrok (o sygn. akt I SA/Bk 655/18) dotyczący trzech skarg. W świetle takich wyjaśnień Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że powyższe błędne przekonanie Skarżącego powinno ustać z momentem doręczenia Skarżącemu odpisu wspomnianego wyroku z uzasadnieniem. Z treści tegoż wyroku wynika (co Naczelny Sąd Administracyjny ustalił na podstawie akt sprawy o sygn. I SA/Bk 655/18, przekazanych do NSA wraz ze skargą kasacyjną i prowadzonych pod sygn. II GSK 696/19), że dotyczył on wyłącznie jednej ze skarg Skarżącego - innej niż skarga rozpoznana przez WSA w tej sprawie. Odpis wyroku z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 655/19 został Skarżącemu doręczony 19 marca 2019 r. (zob. k. 45 akt sądowych w sprawie o sygn. I SA/Bk 655/19).
Zatem WSA prawidłowo wskazał, że siedmiodniowy termin z art. 87 § 1 ppsa na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie niniejszej (sygn. akt I SA/Bk 636/18) mijał 26 marca 2019 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędne jest stanowisko przedstawione w zażaleniu, wskazujące że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała w dniu 10 maja 2019 r., kiedy to pełnomocnik Skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy został powiadomiony o wyznaczeniu go do prowadzenia niniejszej sprawy. W świetle obiektywnych kryteriów oceny należy przyjąć, że Skarżący wcześniej (to jest najpóźniej 19 marca 2019 r.) dowiedział się, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 655/18 nie obejmował rozstrzygnięcia wydanego w sprawie niniejszej, a zatem, że sporządzenie uzasadnienia również w tej sprawie wymagało złożenia oddzielnego wniosku.
Natomiast w świetle przepisów ppsa dzień zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu ma znaczenie tylko dla obliczenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, chociaż i w takim przypadku chodzi o sytuację, gdy ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy po wydaniu orzeczenia nastąpiło na wniosek strony, która wcześniej zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (zob. art. 177 § 3 ppsa).
W konsekwencji należy przyjąć, że WSA prawidłowo uznał, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu był spóźniony. Ustalenie to musiało prowadzić do odrzucenia tegoż wniosku, stosownie do jednoznacznej treści art. 88 ppsa.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.
PG