Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1101/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zarządził pozostawienie bez rozpoznania wniosku P. Sz. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami.
W uzasadnieniu zarządzenia Sąd I instancji podał, że wnioskiem z dnia [...] września 2011 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten zawierał braki formalne uniemożliwiające nadanie mu dalszego biegu, gdyż nie został podpisany przez wnioskodawcę. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 września 2011 r., doręczonym skarżącemu w dniu 4 października 2011 r., wezwano go do podpisania wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący nie uczynił zadość wezwaniu w zakreślonym terminie, który upłynął bezskutecznie z dniem 11 października 2011 r.
Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzenie powyższe wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 listopada 2011 r.
Do sprzeciwu wniesionego w dniu [...] grudnia 2011 r. pan P. Sz. dołączył złożony na formularzu PPF, podpisany wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek, z uwagi na złożenie po upływie terminu wyznaczonego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z dnia [...] września 2011 r., nie stanowi uzupełnienia umożliwiającego uwzględnienie w ramach postępowania w związku z wniesionym sprzeciwem. Wniosek ten zostanie rozpatrzony odrębnie.
Na marginesie Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. przyznał wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
P. Sz. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości, zarzucając mu niesłuszne pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy i wniósł o uchylenie zarządzenia w całości.
W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że "pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że strona pozbawiona została uprzednio przyznanego jej prawa procesowego na podstawie decyzji przyznającej prawo pomocy", co jego zdaniem jest niedopuszczalne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przepisu tego wynika, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem. Ponowne złożenie wniosku w tej samej sprawie może być spowodowane szczególną zmianą sytuacji majątkowej strony w odniesieniu do sytuacji, na podstawie której został rozpoznany poprzedni wniosek, jak również zmianą etapu postępowania, w szczególności gdy skarżący wnosi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. przyznał skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, do których zalicza się wpis, opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków. Postanowienie w tym zakresie nie zostało zmienione ani uchylone, tymczasem skarżący w dalszej części postępowania sądowoadministracyjnego w kolejnych pismach procesowych wnosi ponownie o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie. Takie postępowanie skarżącego jest niezrozumiałe, gdyż powoduje to niepotrzebne przedłużenie postępowania sądowoadministracyjnego, jednakże w ustawie procesowej brak przepisu, który pozwalałby na odrzucenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazującego na te same okoliczności, które zostały już wcześniej ocenione. Zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy za każdym razem winien być rozpatrywany merytorycznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym zarządzeniem słusznie pozostawił bez rozpoznania kolejny już wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w piśmie z dnia [...] września 2011 r. stanowiącym jednocześnie wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, z uwagi na jego niepodpisanie. Skarżący został wezwany do podpisania tego wniosku, a wezwanie w tym przedmiocie zostało mu prawidłowo doręczone, jednakże w wyznaczonym terminie braku formalnego wniosku nie uzupełnił. Referendarz sądowy wydał więc zarządzenie o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania. Wniesienie przez skarżącego sprzeciwu od powyższego zarządzenia spowodowało, że zarządzenie referendarza straciło moc, a sprawa podlegała już rozpoznaniu przez sad administracyjny. Podkreślić należy, że w sprzeciwie skarżący nie uzasadnił, dlaczego nie uzupełnił braków wniosku z dnia [...] września 2011 r., a jedynie ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie. Wniosek ten, zgodnie z wyrażonym wyżej poglądem, należy rozpatrzeć merytorycznie jako nowy wniosek i nie można go uznać jako uzupełnienie braków wniosku z dnia [...] września 2011 r.
Dodać należy, że nieuzasadniony jest zawarty w zażaleniu pogląd skarżącego, jakoby pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpatrzenia powoduje, że pozbawiony został uprzednio przyznanego mu prawa pomocy, gdyż postanowienie z dnia 2 lutego 2011 r. nie zostało zmienione ani uchylone, więc skarżącemu przysługuje przyznane mu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w takim zakresie, o jaki wnioskował.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.