Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 5 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 3157/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek B. K. o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania.
W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w dniu 3 grudnia 2008 r. B. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2008 r., nr [...].
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie skarżącego na postanowienie WSA wydane w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji i przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
W dniu 30 lipca 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego adwokata G. K. Pełnomocnictwem z dnia 21 sierpnia 2009 r. B. K. upoważnił adwokata G. K. do jego reprezentacji w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 3157/08 oraz V SA/Wa 3158/08.
Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. stawił się skarżący wraz z ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem procesowym.
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r. WSA oddalił skargę B. K. na wydaną w jego sprawie decyzję z dnia [...] października 2008 r., nr [...].
Pismem z dnia 26 lutego 2010 r. B. K. zwrócił się do Sądu I instancji o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż reprezentujący go adwokat wyznaczony z urzędu, nienależycie wywiązywał się z powierzonych mu obowiązków. Wyjaśnił, iż adwokat nie był przygotowany do rozprawy, a następnie nie zgłosił wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia. Wskazał także, iż złożył skargę do Okręgowej Rady Adwokackiej na działanie przyznanego mu pełnomocnika. Do wniosku dołączono skargę skierowaną do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała, iż zmieniony został pełnomocnik procesowy wyznaczony skarżącemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając wniosek skarżącego, uznał, że nie wykazał on braku winy ustanowionego w sprawie pełnomocnika procesowego w uchybieniu terminu do przedmiotowej czynności sądowej. Sąd podkreślił, że niedokonanie czynności przez ustanowionego pełnomocnika strony, należy uznać jako zaniechanie samej strony. W ocenie Sądu I instancji nie istniały żadne obiektywne przeszkody do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku w ustawowym terminie, który upłynął bezskutecznie w dniu 24 grudnia 2009 r., a niepodjęcie czynności w sprawie było następstwem świadomego postępowania profesjonalnego pełnomocnika procesowego, który najwyraźniej uznał, iż brak jest podstaw do zaskarżenia wydanego w sprawie wyroku.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając swój wniosek skarżący podniósł, iż znajduje się w konflikcie z reprezentującym go z urzędu adwokatem G. K., a ich kontakt był ograniczony. Zdaniem skarżącego jego pełnomocnik nie był należycie przygotowany do prowadzenia sprawy, a także zaniedbał złożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia.
Ponadto skarżący wskazał, że niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia nie nastąpiło z jego winy, bowiem w stosownym czasie podjął on działania zmierzające do zmiany pełnomocnika ustanowionego z urzędu, tj. złożył skargę do Okręgowej Rady Adwokackiej na działania ustanowionego pełnomocnika i zażądał jego zmiany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy, bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to warunkiem przywrócenia terminu jest brak winy pełnomocnika.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że nie został uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.
Skarżący w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, adwokata G. K. Powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, tak w ramach prawa pomocy, jak i ustanowionego w sprawie z wyboru, strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Dlatego też zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m. in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post.
NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99).
Oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1041/04, Palestra 2005, nr 9-10, poz. 199). Nie stanowi przesłanki przywrócenia terminu podniesiony w zażaleniu brak możliwości porozumienia się skarżącego z pełnomocnikiem w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał by podejmował taką próbę.
Nadto, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, skarżący podnosił, iż na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. powziął wątpliwości co do rzetelności adwokata G. K., lecz czynności zmierzające do zmiany pełnomocnika podjął dopiero w styczniu 2010 r. (pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] marca 2010 r. – karta akt sądowych k. 135), a więc i ta okoliczność nie mogła uzasadniać przywrócenia uchybionego terminu.
Skoro zatem za zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona, to okoliczności podnoszone przez skarżącego, że ustanowiony pełnomocnik zaniedbał złożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia – nie mogą stanowić o braku jego winy, skoro za działania lub zaniechania pełnomocnika w zakresie czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. Natomiast skarżący nie wykazał, że istniały obiektywne przeszkody do zgłoszenia przez pełnomocnika wniosku o uzasadnienie wyroku w ustawowym terminie.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.