Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 lipca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1199/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. L. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem tego Sądu z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4385/14, oddalającym skargę Z. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, że pismem z dnia 17 czerwca 2019 r. skarżącemu przesłano odpis zarządzenia z 5 czerwca 2019 r., którym wezwano go do uzupełnienia braku fiskalnego skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 225 zł, w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.
Przedmiotowe zarządzenie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 21 czerwca oraz 1 lipca 2019 r., z uwagi na fakt niepodjęcia w terminie zostało w dniu 8 lipca 2019 r. zwrócone przez Urząd Pocztowy do Sądu.
WSA wskazał na treść art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) i stwierdził, że po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, zarządzeniem z dnia 16 lipca 2019 r. uznano, iż doręczenie zarządzenia o wpisie nastąpiło w dniu 5 lipca 2019 r. Tym samym 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 12 lipca 2019 r. Z notatki służbowej z dnia 16 lipca 2019 r. wynikało zaś, że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano do dnia sporządzenia tej notatki wpłaty od niniejszej sprawy.
W świetle przedstawionych okoliczności Sąd I instancji, działając na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 276 p.p.s.a., odrzucił skargę ponieważ pomimo wezwania w wyznaczonym terminie nie został uiszczony wpis.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, podnosząc w jego treści, że jego działalność gospodarcza jest prowadzona poza miejscem zamieszkania, w budynku, do którego doręczyciele pocztowi przynoszą korespondencję bezpośrednio do każdego przedsiębiorcy, bądź umieszczają ją w skrzynkach pocztowych. Wnoszący zażalenie stwierdził, że we wskazanych terminach: 21 czerwca i 1 lipca 2019 r. nie otrzymano jakiejkolwiek korespondencji, w tym zawiadomienia o przesyłce poleconej.
Skarżący wniósł o podjęcie przez Sąd z urzędu czynności zmierzających do ustalenia przyczyn niedoręczenia przesyłki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie, podlega ona odrzuceniu przez sąd, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania podlegała wpisowi, do uiszczenia którego strona została wezwana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie z 5 czerwca 2019 r.
Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 ustawy). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi art. 73 § 4 p.p.s.a.
W okolicznościach sprawy znaczenie ma przede wszystkim to, że po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., przyjmuje się fikcję prawną doręczenia, która polega na tym, iż w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Tak dokonane doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej.
Istotą argumentacji skarżącego jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli przez awizo. Skarżący kwestionuje fakt pozostawienia awiz, podnosząc, że w okresie wskazanym jako terminy awizacji nie otrzymał żadnej korespondencji, w tym zawiadomień o przesyłce poleconej. W związku z tą argumentacją Sąd I instancji podjął kroki celem ustalenia dat awizacji skierowanej do strony przesyłki rejestrowej o numerze [...], zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w rozpoznawanej sprawie. W odpowiedzi na pisma Sądu Naczelnik Urzędu Pocztowego [...] nadesłał informację, iż przedmiotową przesyłkę skierowano do doręczenia w dniu 21 czerwca 2019 r. Po stwierdzeniu nieobecności adresata listonosz zaawizował przesyłkę i przekazał do odbioru do placówki pocztowej, zawiadomienie o nadejściu przesyłki pozostawiając w skrzynce oddawczej adresata.
Zawiadomienie powtórne sporządzono w dniu 1 lipca 2019 r. i doręczono w ten sam sposób. Kolejno w dniu 8 lipca 2019 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Naczelnik Urzędu Pocztowego poinformował również, że proces awizowania przesyłki odnotowywany jest jedynie w wewnętrznym systemie teleinformatycznym Poczty Polskiej S.A. Wraz ze złożonymi wyjaśnieniami Naczelnik nadesłał wydruk z ww. systemu (karty akt sądowych: nr 59-62).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z przedstawionych przez Naczelnika Urzędu Pocztowego wyjaśnień oraz wydruku z systemu, a także ze zwróconej przesyłki nr [...] wynika, że została ona nadana w dniu 17 czerwca 2019 r. Z powodu niedoręczenia przesyłki pierwsze awizowanie nastąpiło w dniu 21 czerwca 2019 r., a przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłka została powtórnie awizowana w dniu 1 lipca 2019 r., a następnie w dniu 8 lipca 2019 r. zwrócono ją do nadawcy z informacją o niepodjęciu w terminie (vide: koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – karta akt sądowych nr 10).
Należy podkreślić, że miejsce, w którym pozostawiono awizo, wynika jednoznacznie z adnotacji dokonanej przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Na dołączonej do niedoręczonej przesyłki zwrotce zaznaczono bowiem, że zawiadomienie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie szeroko prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on zatem z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone.
W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie powołanego wyżej przepisu może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter, Komentarz do art. 73 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, pkt 12, a także postanowienia NSA: z dnia 4 maja 2020 r., sygn. akt I FZ 46/20; z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt I OZ 967/19; z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1312/17; z dnia 8 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1311/17; z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I FZ 25/14; z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2228/13; z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie skarżący takich przekonujących dowodów przeciwnych nie dostarczył, ograniczając się w zasadzie jedynie do twierdzeń o dwukrotnym niedostarczeniu awiza.
Jak już wyżej wspomniano domniemanie prawdziwości danych przedstawionych przez doręczyciela może zostać obalone przez stronę mającą w tym interes. W niniejszej sprawie strona nie obaliła jednak skutecznie tego domniemania. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnych dowodów na okoliczność niedoręczenia mu zawiadomień o przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego wniesionej skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Niewystarczające jest zaś samo twierdzenie skarżącego w tym zakresie. Przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, bowiem w każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Wyprowadzone zaś w zażaleniu argumenty nie mogły zaprzeczyć fikcji doręczenia. Wszystkie czynności podjęte przez doręczyciela przy próbie dostarczenia przesyłki zostały odnotowane na kopercie, a każda adnotacja tam się znajdująca została opatrzona podpisem osoby doręczającej.
Skierowane zaś do Poczty Polskiej wystąpienie z prośbą o wyjaśnienie sprawy awizacji przesyłki nie spotkało się z uznaniem odpowiedzialności operatora za niewłaściwe doręczenie przesyłki lub potwierdzeniem wystąpienia nieprawidłowości w tym zakresie.
Tym samym, wobec braku obalenia domniemania prawidłowości doręczenia przesyłki, nie sposób uznać, że do doręczenia nie doszło. Brak jest zatem podstaw, aby w rozpoznawanej sprawie uznać, że skutek doręczenia w myśl art. 73 § 3 w związku z § 4 p.p.s.a. nie wystąpił w dniu 5 lipca 2019 r., to jest w ostatnim dniu okresu 14 dni, licząc od dnia pierwszego awizo (21 czerwca 2019 r.). Powyższe oznacza, że siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego bezskutecznie upłynął w dniu 12 lipca 2019 r.
W świetle przedstawionych okoliczności przyjąć należy, że Sąd I instancji zasadnie postanowił o odrzuceniu wniesionej skargi, której braków fiskalnych strona nie uzupełniła w terminie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.