Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1464/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. - po rozpoznaniu sprzeciwu Z.W. od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w dniu 11 sierpnia 2008 r. - odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował swojej sytuacji majątkowej. Na żadnym etapie postępowania sądowego, tj. na etapie rozpoznania wniosku przez referendarza sądowego, jak i w złożonym od tegoż postanowienia sprzeciwie, skarżący nie przedstawił dokumentów, które wskazywałyby na jego sytuację majątkową. Sąd podał, że w sprzeciwie skarżący jedynie nadmienił, iż nie opłacił rachunków za energię elektryczną. Nie wykonał również wezwania Sądu do przedłożenia stosownych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, w związku z czym Sąd nie miał możliwości ustalenia czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia przesłanki przewidziane w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Z.W. w piśmie z dnia [...] września 2008 r., które zatytułował, "prośba, skarga, apelacja", stwierdził, iż wnosi "skargę kasacyjną" od postanowienia z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1464/07 domagając się jego cofnięcia, całkowitej zmiany. W piśmie tym skarżący wyrażając swoje niezadowolenie w stosunku do wydanego orzeczenia, powołał szereg przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które w jego przekonaniu miały zastosowanie w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Pismo skarżącego z dnia [...] września 2008 r. należało potraktować w istocie jako zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy w we wnioskowanym zakresie.
Zażalenie to jest niezasadne i podlega oddaleniu.
W art. 245 p.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 p.p.s.a.).
Dopiero wyczerpujące przedstawienie przez stronę zaistnienia przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zaznaczyć wypada, że w myśl art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że Z.W. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na uwagę zasługuje fakt, że skarżący został zasadnie wezwany z mocy art. 255 p.p.s.a., do podania szczegółowych informacji na temat stanu majątkowego oraz przedstawienia stosownych dokumentów, które umożliwiłyby Sądowi dokonanie w niezbędnym zakresie oceny jego sytuacji. Z obowiązku tego skarżący nie wywiązał się. W rezultacie Sąd I instancji rozpatrując wniosek Z.W. nie miał wystarczających informacji na temat jego sytuacji majątkowej: źródła i wysokości dochodów ani wiadomości na temat rzeczywistych kosztów utrzymania.
Sąd I instancji słusznie wskazał, że brak pełnej wiedzy na temat sytuacji skarżącego z powodu nienadesłania niezbędnych wyjaśnień i dokumentów uniemożliwia dokonanie oceny jego możliwości finansowych oraz uwzględnienia tym samym przedmiotowego wniosku.
Rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Fakt, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Sąd I instancji nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Jedynie naruszenie prawa może skutkować uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia Sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.