Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 stycznia 2018 r. (sygn. akt V SA/Wa 1941/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) umorzył postępowanie sądowe ze skargi Spółki A (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] września 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych, a także zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącej 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
WSA wskazał, że w terminie 30 dni od otrzymania skargi Minister Finansów decyzją z [...] października 2017 r. wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa) uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] lipca 2017 r. w części dotyczącej naliczenia opłaty za zmianę zezwolenia w kwocie 9338 zł i orzekł o naliczeniu opłaty w wysokości 849 zł. W tej sytuacji WSA uznał, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.
WSA dodał, że uwzględnienie przez organ skargi w trybie autokontroli uzasadnia pozytywne rozpatrzenie sformułowanego m.in. w skardze wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania, stosownie do art. 201 § 1 ppsa. WSA wskazał, że z uwagi na fakt, iż wpis od skargi nie został uiszczony, zwrot kosztów postępowania obejmował jedynie wynagrodzenie radcy prawnego, który sporządził skargę. Sąd stwierdził, że przedmiotem zaskarżenia zgodnie z art. 216 ppsa jest w niniejszej sprawie należność pieniężna w kwocie 8490 zł, stanowiąca różnicę pomiędzy wysokością opłaty ustaloną przez organ (9338 zł) a wskazywaną przez skarżącą (849 zł). WSA stwierdził, że kwota ta mieści się w przedziale określonym w § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), a w takim przypadku stawka minimalna wynosi 1800 zł. Wobec tego WSA taką kwotę zasądził na rzecz skarżącej za zastępstwo prawne udzielone przez radcę prawnego.
Minister Finansów złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w części dotyczącej zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części.
Zaskarżonemu postanowieniu organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 201 § 1, art. 205 § 2, art. 206, art. 209, art. 210, art. 211, art. 219 i art. 220 § 1 ppsa przez błędne zastosowanie lub niezastosowanie, skutkiem czego było zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że nie jest dopuszczalne wydanie przez sąd, na wniosek strony, postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ppsa, w przypadku skorzystania przez organ z uprawnień autokontrolnych, bez uprzedniego uiszczenia przez skarżącego należnego wpisu od skargi. Dopuszczalne jest natomiast wydanie takiego postanowienia na wniosek organu. Skoro skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, to WSA powinien był umorzyć postępowanie na wniosek organu, natomiast wniosek skarżącej należało pozostawić bez rozpoznania.
Zdaniem Ministra Finansów, przedmiotem niniejszej sprawy nie jest należność pieniężna, a zatem stawka minimalna kosztów zastępstwa wynosiłaby co najwyżej 480 zł. Ponadto przez zwrot kosztów postępowania należy rozumieć jedynie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw, co oznacza konieczność miarkowania ich wysokości. W ocenie organu, w tej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 206 ppsa, skoro skarga dotyczyła jedynie części decyzji i została w całości uwzględniona przez organ przed wszczęciem postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie WSA o zwrocie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 209 ppsa, wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Podstawę prawną zaskarżonej części postanowienia WSA stanowił art. 201 § 1 ppsa, zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania było zatem konsekwencją wniosku skarżącej o zasądzenie tych kosztów, a także umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na skorzystanie przez organ z uprawnienia autokontrolnego przewidzianego w art. 54 § 3 ppsa.
Wprawdzie zasadnie twierdzi Minister Finansów, że w świetle art. 220 § 1 ppsa sąd administracyjny nie powinien podejmować żadnych czynności na skutek skargi, od której nie został uiszczony należny wpis, niemniej jednak brak uiszczenia wpisu (jak i brak wezwania skarżącej do wykonania tego obowiązku) nie ma wpływu na zgodność z prawem rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (które, co należy podkreślić, nie obejmowało równowartości takiego wpisu). Obowiązek wydania takiego rozstrzygnięcia spoczywał bowiem na WSA na mocy art. 209 ppsa i - jak wskazano wyżej - postanowienie to było jedynie konsekwencją wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, tj. postanowienia o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, które nie zostało przez strony zakwestionowane.
Nie jest zasadne stanowisko Ministra Finansów, że koszty zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie powinny być zasądzone co najwyżej w wysokości 480 zł, ponieważ przedmiotem sprawy nie jest należność pieniężna. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja dotyczyła zmiany zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych, ale wyłącznie w zakresie opłaty, o której mowa w art. 69 ust. 1a pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.). W takiej sytuacji WSA trafnie przyjął, że wysokość kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie jest zależna od wartości przedmiotu sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo również ustalił wysokość należnych skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 8490 zł, to stosownie do § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego wynosiła 1800 zł i taka też kwota została zasądzona na rzecz skarżącej, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) przywołanego rozporządzenia.
Nie jest zasadne stanowisko Ministra Finansów, że WSA miał obowiązek miarkowania wysokości kosztów postępowania na podstawie art. 206 ppsa. Z przepisu tego wynika, że sąd ma możliwość a nie obowiązek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Nie można zatem skutecznie czynić sądowi zarzutu naruszenia art. 206 ppsa przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy sąd nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie (zob. m.in. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r. o sygn. akt II FZ 8/11; treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Wydając postanowienie o zwrocie kosztów postępowania, WSA nie naruszył też art. 205 § 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W niniejszej sprawie skarżąca nie uiściła kosztów sądowych, nie wnosiła o zwrot wydatków, a sąd nie nakazał jej osobistego stawiennictwa, zatem zwrot kosztów mógł obejmować wyłącznie wynagrodzenie radcy prawnego, który reprezentował skarżącą w postępowaniu przed WSA.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.
PG