Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, objętym zażaleniem postanowieniem z 22 lutego 2021 r., sygn. akt III SPP/GL 154/20, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej cyt. jako: p.p.s.a.), po rozpoznaniu sprzeciwu D.M., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 21 stycznia 2021 r. w sprawie ze skargi D.M. (dalej: skarżąca) o sygn. akt III SA/Gl 84/20 na postanowienie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach z [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu.
Doręczając odpis tego orzeczenia, sąd pierwszej instancji pouczył skarżącą, że powyższe postanowienie jest niezaskarżalne.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach w oparciu o przepis art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega odrzuceniu.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny dopuszczalności środka odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy.
Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, przykładowo wymienione w § 2 ww. przepisu, wykonuje referendarz sądowy. Z kolei zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowienia referendarza stronie przysługuje sprzeciw do właściwego sądu administracyjnego. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 i 3 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym, a wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji.
Z art. 194 § p.p.s.a. wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie wymienione w pkt 1-10. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostały ujęte w tym katalogu. Powyższe oznacza, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje żaden środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis szczególny ustawy, nie przewidują możliwości zaskarżenia tego orzeczenia zażaleniem.
Skoro zatem ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy, wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., należało zażalenie to odrzucić jako niedopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Wobec niedopuszczalności zażalenia na rozstrzygnięcie WSA o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy, nie mogły podlegać rozpoznaniu i uwzględnieniu przez NSA podniesione przez skarżącą w tym zażaleniu zarzuty kwestionujące prawidłowość dotychczasowego postępowania w sprawie oraz poglądu, że nie spełnia ona przesłanek do przyznania prawa pomocy.