Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1609/18 na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie A.B. na postanowienie tego Sądu z dnia 1 sierpnia 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 15 stycznia 2019 r. oddalającego jej skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają skarżącej do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządziła osobiście skarżąca, która ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 czerwca 2018 r. została skreślona z listy radców prawnych, a wniesienie przez nią skargi – zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. – nie wstrzymało wykonania tej decyzji. Pomimo, że skarżąca podpisując się pod zażaleniem i jednocześnie przystawiając pieczątkę radcy prawnego wskazała, iż czyni to jako radca prawny, Sąd stwierdził, że w tym momencie nie posiadała już prawa wykonywania zawodu radcy prawnego. Wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1609/18 oddalona została jej skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] czerwca 2018 r. utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] marca 2018 r. Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Łodzi z [...] grudnia 2017 r. Nr [...], w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy radców prawnych prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Łodzi.
Pomimo prawidłowego pouczenia o warunkach skutecznego zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżąca podpisała zażalenie osobiście. Dlatego jej zażalenie podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że skutecznie złożyła w tej sprawie skargę kasacyjną, zatem do chwili obecnej nie utraciła prawa wykonywania zawodu radcy prawnego, a zatem mogła sporządzić skargę kasacyjną, stosownie do wymogu z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz zażalenie na postanowienie o jej odrzuceniu, zgodnie z treścią art. 194 § 4 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r. dotyczące odrzucenia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 1 sierpnia 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego postanowienia art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Jednocześnie, stosownie do uregulowań zawartych w art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.
Sytuacja opisana w treści art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem jak słusznie wywiódł WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zażalenie skarżącej na postanowienie tego Sądu z dnia 1 sierpnia 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być, zgodnie z wymogiem ustanowionym w art. 194 § 4 p.p.s.a. sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2 art. 175 p.p.s.a. odpowiednio stosowanego do zażalenia na mocy odesłania z art. 194 § 4 zdanie drugie p.p.s.a.).
Z kolei stosownie do treści § 3 art. 175 p.p.s.a. (również odpowiednio stosowanego do zażalenia na mocy odesłania z art. 194 § 4 zdanie drugie p.p.s.a.) skarga kasacyjna (zażalenie na jej odrzucenie) może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami i 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej.
Przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. zawiera więc obowiązek sporządzenia zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, przez adwokata lub radcę prawnego, ewentualnie doradcę podatkowego i rzecznika patentowego oraz zwalnia z tego obowiązku wyłącznie podmioty wymienione w art. 175 § 2 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony we wskazanym przepisie ma – jak trafnie stwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, to jest z pominięciem regulacji określonej w art. 194 § 4 i art. 175 § 2- 3 p.p.s.a.
Należy przy tym podkreślić, że o powyższym wymogu skarżąca została w tej sprawie prawidłowo pouczona przy doręczeniu jej odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej (pkt 5 pouczenia, k. 85 akt sądowych).
Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca legitymowała się uprawnieniami zawodowymi umożliwiającymi samodzielne sporządzenie sformalizowanego środka zaskarżenia, takiego jak skarga kasacyjna lub zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Nie jest bowiem sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych, Rzecznikiem Praw Obywatelskich lub Rzecznikiem Praw Dziecka, czy też doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, co uprawniałoby ją do osobistego podpisania skargi kasacyjnej, czy też zażalenia na jej odrzucenie.
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślił bowiem, że ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 czerwca 2018 r. skarżąca została skreślona z listy radców prawnych, a wniesienie przez nią skargi na tę decyzję – zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a. – nie wstrzymało jej wykonania (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 789/13). Również rozstrzygający tę sprawę organ administracji nie wstrzymał wykonania wydanej w sprawie decyzji ostatecznej. Istota decyzji ostatecznej wyraża się w realiach tej sprawy w tym, że definitywnie pozbawia skarżącą uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego. Decyzja o walorze decyzji ostatecznej, jak wynika z jej istoty, w definitywny (i ostateczny) sposób kształtuje bowiem prawa i obowiązki jej adresata (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 1041/14). Inaczej mówiąc, decyzja ostateczna jest wykonalna, to znaczy podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3621/16).
Wniesienie przez skarżącą skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymało w tej sprawie – stosownie do treści powołanego przez Sąd I instancji art. 61 § 1 p.p.s.a. – wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie ma bowiem charakteru bezwzględnie suspensywnego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stanowi odstępstwo od generalnej zasady jej wykonalności (por. NSA w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 68/08). W procedurze sądowoadministracyjnej sąd rozstrzyga o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek strony skarżącej, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy braku wniosku skarżącej w tym zakresie, Sąd I instancji nie był zatem uprawniony do prowadzenia (z urzędu) postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Niedopełnienie warunku wynikającego z art. 194 § 4 p.p.s.a. jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu. Sporządzenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej osobiście przez stronę skarżącą w tej sprawie stanowiło zatem nieusuwalną wadliwość tego zażalenia. W związku z tym uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem zażalenie skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jako niedopuszczalne, podlegało w zaistniałej sytuacji odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.