Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 544/09 odmówił F. [...] dopuszczenia w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Gminy Miejskiej K. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie udzielenia zgody na udzielanie pożyczek przez gminę na remonty.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał m. in., że Gmina Miejska K. – Rada Miasta K. wniosła skargę na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], stwierdzającą nieważność uchwały Rady Miasta K. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na udzielanie pożyczek przez Gminę Miejską K. na remonty, w tym remonty elewacji budynków, będących poza zarządem Zarządu Budynków Komunalnych.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego G. S., działający w imieniu F. [...], pismem z dnia [...] marca 2009 r. wniósł o dopuszczenie F. do udziału w postępowaniu w charakterze strony, a gdyby to nie było możliwe, w innym charakterze. W przedmiotowym piśmie podniesiono, że stanowisko Miasta K. stanowi naruszenie przepisów ustawy o samorządzie terytorialnym, nie służy także interesom ekonomicznym Miasta.
W piśmie z dnia [...] maja 2009 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie WSA w K. do wskazania, jakim typem podmiotu jest F., G. S. poinformował Sąd, że F. jest spontanicznie zawiązanym stowarzyszeniem - ruchem, którego celem jest uświadomienie mieszkańcom K., w jak złej sytuacji życiowej, mieszkaniowej znajduje się olbrzymia liczba obywateli K. Na tej podstawie Sąd ustalił, że F. nie posiada statutu, ani nie jest wpisane do KRS-u, a G. S. działa imieniem F., jako jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, zgodnie z oświadczeniem podpisanym przez 32 osoby.
Odmawiając dopuszczenia F. do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uczestnikiem postępowania na mocy art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., może być tylko podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, a który w tym postępowaniu nie brał udziału, gdyż tylko wtedy wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć jego interesu prawnego. Wskazując na orzecznictwo sądowe i piśmiennictwo zauważył, że utrwalony jest pogląd, iż o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., to na podmiocie wnioskującym o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika ciąży obowiązek wykazania, że spełnia on przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., tzn. wynik toczącego się postępowania dotyczy jej interesu prawnego (nie faktycznego). W konsekwencji F. powinno przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego, czego nie uczyniło. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że F. wykazało jedynie, iż wynik przedmiotowego postępowania dotyczy jego interesu faktycznego, jednak nie jest to wystarczające do dopuszczenia F. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.
F. [...] wniosło zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany poprzez dopuszczenie do brania udziału w dalszym postępowaniu oraz zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono "naruszenie prawa procesowego, tj. w szczególności art. 32, art. 33 § 1 i § 2 zgodnie z art. 25 § 4 i art. 9 poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła Sąd do uznania, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego do występowania w sprawie w charakterze uczestnika postępowania".
W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał m. in., że interes prawny F. [...] związany jest z działalnością na rzecz społeczeństwa i mieszkańców K., zatem jako organizacja społeczna, dążąca do wypracowania statutu, jest bezpośrednio zainteresowana w postępowaniu zmierzającym do wyjaśnienia, czy sprawy należące do zakresu działania i stanowiące kompetencję gminy odznaczają się publicznym charakterem o zakresie lokalnym oraz czy chroniony jest taki stan.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed uwagami odnoszącymi się do istoty sporu trzeba zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie działa w warunkach określonych w art. 197 § 2 p.p.s.a., stanowiącym, iż do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się przepisy o skardze kasacyjnej. To odpowiednie stosowanie nie odnosi się do art. 176 p.p.s.a. Wynika to wyraźnie z art. 194 § 3, wskazanej ustawy, który w sposób wyczerpujący określa wymagania formalne zażalenia. W rezultacie nie obowiązuje w postępowaniu zażaleniowym zasada związania granicami środka odwoławczego, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. (patrz: B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Zakamycze, Kraków 2006, s. 470).
Niezależnie zatem od tego, że skarżący nie wskazał precyzyjnie podstawy zażalenia, należało w postępowaniu zażaleniowym zbadać, czy postanowienie w części zaskarżonej, a więc orzeczenie odmawiające dopuszczenia do niniejszego postępowania w charakterze uczestnika postępowania, nie narusza prawa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie zauważył, że F. [...] nie może być uznane za podmiot mieszczący się w kategorii uczestników postępowania w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. z tego powodu, że nie posiada własnego interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na uchwałę nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na udzielanie pożyczek przez gminę na remonty. Pojęcie interesu prawnego na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy bowiem rozpatrywać w oparciu o podobne kryteria jak to ma miejsce w postępowaniu administracyjnym, tzn. normę prawa materialnego, konkretną sytuację prawną zindywidualizowanego podmiotu prawa, a także możliwość oddziaływania stosowania tej normy na sytuację prawną tego podmiotu (por. M. Bogusz, Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997 r., s. 28).
Właśnie związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę interesu prawnego stanowi istotę tego interesu. Norma ta musi być jednak konkretnie określona i wyodrębniona spośród innych norm. Interesu prawnego nie można zatem opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu prawnego, czy instytucji prawnej (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, Orzecznictwo Sądów Polskich 1997, z. 4, poz. 83 A). Przymiot uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. nadaje dopiero norma o charakterze materialnoprawnym. Powoduje to, iż F. [...] nie może wywodzić swojej legitymacji procesowej z przytoczonych we wniosku o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu okoliczności faktycznych, czy też z faktu działania na rzecz społeczeństwa, mieszkańców K. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie do naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a. nie doszło również z tego powodu, że jej przedmiot nie dotyczy zakresu statutowej działalności F. [...].
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał argumentację zawartą w zażaleniu będącym przedmiotem rozpoznania za całkowicie chybioną i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 2