Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 29 maja 2019 r. odrzucił skargę kasacyjną M. W. od wyroku tego Sądu z 16 stycznia 2019 r. w sprawie skargi M. W. i P. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] maja 2018 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
W motywach postanowienia Sąd I instancji podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 stycznia 2019 r. oddalił skargę ze skargi
M. W. i P. P..
P. P. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 16 stycznia 2019 r. i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło 25 marca 2019 r.
Następnie pełnomocnik P. P. i M. W., w dniu [...] kwietnia 2019 r. wniósł skargę kasacyjną.
WSA w Rzeszowie zaskarżonym postanowieniem z 29 maja 2019 r. odrzucił skargę kasacyjną M. W..
W motywach Sąd I instancji wskazując na treść art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że skarżąca M. W. nie złożyła wniosku, o którym mowa w powołanym przepisie wobec czego tej stronie odpis wyroku wraz z uzasadnieniem nie został doręczony. Taki stan sprawy powodował, w ocenie Sądu I instancji, że wniesiona przez M. W. skarga kasacyjna, jako przedwczesna, była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a.
Zażaleniem M. W. zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości wnosząc o jego uchylenie i zobowiązanie WSA w Rzeszowie do nadania skardze kasacyjnej dalszego biegu zgodnie z procedurą.
Strona zarzuciła postanowieniu naruszenie:
- - art. 25 § 3, art. 26 § 1, art. 28 § 1, art. 32 p.p.s.a. poprzez błędne określenie strony w niniejszym postępowaniu;
- - art. 178 w zw. z art. 177 § 1 w zw. z art. 25 § 3, art. 26 § 1, art. 28 § 1 oraz art. 32 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy osoba uprawniona złożyła w imieniu strony wniosek o uzasadnienie wyroku;
- - art. 178 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy nie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi ze względu na jej niedopuszczalność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu.
Najdalej idącym zarzutem w odniesieniu do postanowienia Sądu I instancji i mającym przy tym kardynalne znaczenie dla oceny pozostałych zarzutów zażalenia jest pierwszy z zarzutów sformułowanych petitum zażalenia.
W jego ramach autor zażalenia wskazuje na błędne określenie przez Sąd I instancji strony postępowania – strony skarżącej, co przejawiało się, w jego ocenie, w naruszeniu przepisów art. 25 § 3, art. 26 § 1, art. 28 § 1 i art. 32 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej części zażalenia podniesiono, że skarżący P. P. i M. W. występują w sprawie jako jedna strona, gdyż "(...) sprawa ta wynika z prowadzenia przez skarżących wspólnie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej (...)". Dalej podniesiono, że "Stroną w niniejszej sprawie i podmiotem, który skierował skargę do WSA w Rzeszowie była P. T. s.c. W tej sytuacji skutecznym jest wystąpienie o uzasadnienie wyroku przez jednego ze wspólników".
Przywołanego stanowiska nie można podzielić.
Jak podaje się w literaturze przedmiotu "Spółka cywilna nie posiada odrębnej od wspólników podmiotowości prawnej, czyli nie jest odrębnym od wspólników podmiotem prawa. Spółka cywilna jest jednostką organizacyjną nieposiadającą ani osobowości prawnej, ani zdolności prawnej, gdyż żaden przepis ustawy takich przymiotów jej nie nadaje. Nie może być kwalifikowana ani jako osoba prawna, ani też jako tzw. ułomna osoba prawna (art. 331 k.c.). W związku z tym podmiotami występującymi w obrocie są wspólnicy spółki działający łącznie. Spółka cywilna to zatem zorganizowana zbiorowość wspólników jako odrębnych podmiotów prawa (przedsiębiorców), powiązanych określonym stosunkiem prawnym. Innymi słowy, spółka cywilna jest jednostką organizacyjną nieposiadającą podmiotowości prawnej, którą tworzą wspólnicy prowadzący działalność we własnym imieniu i wspólnie realizujący określony cel gospodarczy, na podstawie umowy o współpracę.
Spółka cywilna nie posiada zdolności sądowej, zatem pozwani mogą zostać jedynie jej wspólnicy. Jak orzekł SN w wyroku z 11.10.2013 r., w obrocie prawnym w procesie, spółkę cywilną można oznaczyć tylko poprzez wskazanie wszystkich wspólników, zważywszy że spółka cywilna jest jednostką organizacyjną, która nie posiada zdolności prawnej, a tym samym w obrocie nie może występować pod innym oznaczeniem, gdyż to, co nazywamy spółką cywilną, nie posiada własnej odrębnej od wspólników osobowości. Jeżeli w procesie dochodzona jest wierzytelność, która wchodzi do majątku wspólnego wspólników, to należy wskazać wszystkich wspólników, bo to oni mają podmiotowość i zdolność sądową. Zgodnie z wyrokiem NSA z 10.10.2008 r., spółka cywilna nie należy do żadnej z grup podmiotów wymienionych w art. 25 p.p.s.a., a spółki cywilne nie mają zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadmnistracyjnym.
Sąd pokreślił przy tym, że w związku z faktem, iż przedsiębiorcami, są wspólnicy spółki cywilnej, to oni jako przedsiębiorcy związani umową spółki cywilnej, mogą występować jako strona postępowania administracyjnego, a następnie jako strona postępowania sądowego". (w: M. Fras, M. Hajdas, Kodeks cywily. Komentarz. Tom V. Zobowiązania. Cześć szczególna. Opublikowano: WKP 2018).
Mając powyższe na uwadze, w sytuacji gdy spółka cywilna nie należy do żadnej z grup podmiotów, o których mowa w art. 25 p.p.s.a., nie posiada osobowości prawnej, jak również zdolności prawnej oraz zdolności sądowej, brak było podstaw do uznania, jak stara się to czynić autor zażalenia, aby stroną sprawy zawisłej przez WSA w Rzeszowie była spółka cywilna, wspólnikami której byli M. W. i P. P.. Stronami przedmiotowej sprawy mogą być i de facto są wymienieni wspólnicy tejże spółki. Zwrócić przy tym należy uwagę, że określenia "strona postępowania" nie należy rozumieć w ten sposób, jak stara się to przeforsować autor zażalenia, że będzie nią jeden podmiot niezależnie od faktycznej ilości skarżących kwestionujących dane rozstrzygnięcie organu administracji. Przepis art. 32 p.p.s.a., określa bowiem, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
W przypadku, jak w niniejszej sprawie, każdemu ze skarżących (wnoszących skargę) przysługiwać będą jednakowe acz odrębne od siebie uprawnienia i obowiązki wynikające z przepisów procedury sądowoadministracyjnej.
W ramach tego zarzutu za również nie przemawiającą za uznaniem obojga skarżący za "jedną stronę", jeden łączny podmiot, jest argumentacja dotycząca wezwania do uiszczenia wpisu od wniesiony w sprawie skarg. Decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 7 maja 2018 r., zaskarżona została dwoma odrębnymi skargami. Wezwanie do uiszczenia wpisu skierowane do obojga skarżących swoje oparcie znajdowało w art. 214 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., który stanowi, że pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. Przedmiotem obu skarg była ta sama decyzja wymierzająca solidarnie karę z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Brak jest wobec tego podstaw aby wywodzić, iż kwestia solidarności w zakresie wpisu sądowego powinna mieć przełożenia na solidarność traktowania obojga skarżących, którym co już zaznaczono przysługują takie same ale odrębne podmiotowo prawa i obowiązki procesowe, do uznania ich za jedną stronę skarżącą rozumianą jako jednolity kolektyw, w który działania jednego podmiotu odzwierciedlają wolę do takiego samego działania pozostałych podmiotów tego kolektywu.
Podsumowując tą część rozważań, nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 25 § 3, art. 26 § 1, art. 28 § 1 i art. 32 p.p.s.a., poprzez nieuznanie M. W. i P. P., jako jednej strony postępowania (strony skarżącej) w rozumieniu procesowym. Takim mianem można tylko i wyłącznie posługiwać się w sposób potoczny w celu określenia podmiotu lub podmiotów występujących łącznie, jako wnoszących skargę na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Nie można natomiast z niego wywodzić jakichkolwiek skutków procesowych, które przysługują każdemu z podmiotów występujących po "stronie skarżącej" indywidualnie.
Powyższe czyni niezasadnymi pozostałe dwa zarzut zażalenia, które w swej istocie zmierzają do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, ległego u podstaw odrzucenia skargi kasacyjnej M. W..
Słusznie bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że wobec niezłożenia przez skarżącą wniosku o sporządzenie uzasadnienia i nie doręczenia jej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, wniesiona przez nią skarga kasacyjna była niedopuszczalna jako przedwczesna.
Przepis art. 177 § 1 p.p.s.a. określa, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
W orzecznictwie, na tle tej regulacji przyjęło się że skarga kasacyjna nie może być skutecznie wniesiona bez uprzedniego wniosku o sporządzenie uzasadnienia (por. postanowienia NSA z: 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II FZ 71/13; 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II FZ 425/12; 21 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 183/12). Przyjęło się również, że strona, która nie wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia, nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej nawet w sytuacji, gdy orzeczenie to zostało uzasadnione na wniosek innej strony i jej skutecznie doręczone (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2011r. sygn. akt II OSK 59/11).
Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że stroną która jako jedyna złożyła wniosek o doręczenie jej odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem był P.P.. Skarżąca M. W. wniosku takiego nie przedłożyła.
W takim stanie sprawy wywiedziona w jej imieniu skarga kasacyjna, jak słusznie stwierdził to Sąd I instancji, była przedwczesna, w konsekwencji jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.