Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2023/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił G. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji w przedmiocie cofnięcia licencji pracownika ochrony fizycznej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] lipca 2007 r. cofającą G. J. licencję pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia. G. J. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika.
Po wyznaczeniu rozprawy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym do Sądu tego wpłynęło pismo zawiadamiające o wypowiedzeniu pełnomocnictwa oraz pismo skarżącego o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu.
Na urzędowym formularzu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że miesięczny koszt mieszkania z opłatami to około 1100 zł, a 800 zł przeznacza na bieżące wydatki oraz na pomoc rodzicom, którzy są emerytami. Z nadesłanych dokumentów wynika, że uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2117,31 zł netto miesięcznie, a wykonywanie prac zleconych w okresie do 1 grudnia 2008 r. do 28 lutego 2009 r. wyniosło średnio 1345,67 zł netto.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji stwierdził, że osiągane przez skarżącego dochody miesięczne nie uzasadniają przyznania mu prawa pomocy. Zdaniem Sądu skarżący niezasadnie wskazał, że nikt nie zakłada zaistnienia sytuacji, w której konieczne będzie działanie przez Sądem, bowiem obecnie sprawa znajduje się na etapie postępowania międzyinstancyjnego, wywołanego wniesieniem przez skarżącego skargi kasacyjnej.
Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. G. J. wniósł zażalenie, w którym podniósł, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż po poniesieniu wydatków na utrzymanie siebie i rodziców pozostają mu wolne środki wystarczające na pokrycie kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest uzasadnione.
Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., następuje tylko w określonych przypadkach: w zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym, gdy osoba udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to zatem, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma wyjątkowy charakter i jest stosowana tylko w stosunku do osób charakteryzujących się trudną sytuacją majątkową. Do tej grupy osób można w szczególności zaliczyć osoby bezrobotne, które nie pobierają zasiłku lub które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawienie środków do życia lub środki te są bardzo ograniczone i służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych.
Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek, a zatem to ona powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe.
Ponadto należy wskazać, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 160/08, LEX nr 479093).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, z uwagi na to, że skarga kasacyjna wniesiona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. została przez skarżącego opłacona, a na obecnym etapie postępowania sądowego skarżący nie będzie musiał ponosić innych kosztów postępowania. Ponadto wskazać należy, że strona ma prawo wielokrotnego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tej samej sprawie. Ponowne złożenie wniosku w tej samej sprawie może być spowodowane w szczególności zmianą sytuacji majątkowej strony w odniesieniu do sytuacji, na podstawie której został rozpoznany poprzedni wniosek (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 542/05).
Odnosząc się do kwestii przyznania pełnomocnika NSA stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z załączonych przez skarżącego dokumentów wynika bowiem, że uzyskuje miesięczne dochody z tytułu zatrudnienia w wysokości 2117,31 zł oraz z tytułu umów zlecenia w kwocie 1345,67 zł, a miesięczne wydatki skarżącego wynoszą około 1900 zł. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że miesięczne dochody osiągane przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy.
Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią art. 243 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku środków na poniesienie kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu.
Z wymienionych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. jest prawidłowe i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji