Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W zaskarżonym postanowieniem z 6 lutego 2015 r. cofnął E S prawo pomocy przyznane w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. WSA w W przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający z dokumentów w postaci postanowienia WSA B z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 585/14 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II OZ 1303/14 na okoliczność sytuacji majątkowej skarżącego. Z ww. orzeczeń wynika, że T M z tytułu zniesienia współwłasności spłacił skarżącemu kwotę 121.000 zł, która została złożona do depozytu sądowego, ponieważ skarżący nie chciał podać numeru konta bankowego. Z kwoty będącej w depozycie sądowym komornik dokonał zajęcia w wysokości 1.421,26 zł. Z powyższych orzeczeń wynika również, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem w sprawie II SAB/Bk 50/13 złożył wniosek o cofnięcie przyznanego E S prawa pomocy. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około 20 ha, składające się z gruntów o dobrej i bardzo dobrej jakości.
Jest właścicielem kompletu maszyn rolniczych do upraw gleby, trzech ciągników, przyczep rolniczych, samochodu ciężarowego oraz trzech kombajnów: zbożowego, ziemniaczanego oraz do zbioru buraków cukrowych. Wartość maszyn jest bardzo znacząca. Oprócz dochodów z obsiewania zbożem posiadanych gruntów ornych, skarżący uzyskuje również dochody z hodowli bydła (kilkanaście sztuk).
Sąd I instancji cofając prawo pomocy wskazał, że skarżący w złożonym wniosku PPF nie podał informacji, że w dniu 9 stycznia 2013 r. została zasądzona na jego rzecz spłata w wysokości 121.779,25 zł. W związku z powyższym wątpliwa jest rzetelność oświadczenia skarżącego, z którego wynika, że ma niskie dochody i wysokie zadłużenie. W ocenie Sądu we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, albowiem zataił informację o uzyskanej spłacie. Nadto z wniosku organu nadzoru budowlanego wynika, że prowadzone przez skarżącego gospodarstwo prosperuje bardzo dobrze. Sąd uznał, że dane przedstawione przez skarżącego są niewiarygodne i nie mogą stanowić podstawy do udzielania prawa pomocy.
W zażaleniu E S domagał się uchylenia powyższego postanowienia, zarzucając:
- 1. dowolną i stronniczą ocenę zebranych w sprawie i dopuszczonych z innych spraw dowodów, a w szczególności uznanie, że wnioskodawca może swobodnie dysponować kwotą wpłaconą do depozytu sądowego, a także dowolną ocenę pisma PINB;
- 2. absolutny brak zrozumienia sytuacji życiowej i materialnej osoby samotnej w wieku 63 lat i poważnie chorej, po zawale serca, oczekującej na operację;
- 3. zupełne pominięcie faktów znanych sądowi z innych orzeczeń sądów administracyjnych – okoliczności, że w celu obrony swoich praw skarżący został zmuszony do wniesienia szeregu skarg, co generuje znaczne koszty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Znajduje ona zastosowanie tylko w przypadkach osób lub jednostek organizacyjnych charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można w szczególności bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tych przepisów wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Sąd I instancji, oceniając sytuację majątkową skarżącego, prawidłowo stwierdził, że jego wniosek PPF budzi wątpliwości, ponieważ nie zawiera wszystkich informacji.
Rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd I instancji nie może podważyć powołany w zażaleniu fakt, że w dniu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było jeszcze prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Zambrowie VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w Wysokiem Mazowieckiem z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I Ns 2/13, z którego wynika, że na rzecz E S zasądzono spłatę w kwocie 121.779,25 zł. Skarżący powinien mieć bowiem na względzie, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wiąże się z określonymi obowiązkami w zakresie wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej, a w niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek został sporządzony w sposób nierzetelny – nie ujawniał wszystkich danych o jego sytuacji materialnej – nie podano informacji o zasądzeniu (nieprawomocnym) na jego rzecz znacznej kwoty. Ponadto w zażaleniu skarżący nawet nie próbował odnieść się do wykazanego przez Sąd zatajenia przez posiadanych środków trwałych, tj. maszyn i pojazdów rolniczych, oraz chowu bydła.
Dla oceny zasadności cofnięcia stronie prawa pomocy nie ma znaczenia powoływanie się na przebyty zawał, ponieważ przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozwalają na uwzględnienie stanu zdrowia, odwołują się jedynie do kryteriów materialnych.
Przedstawione w załączeniu do zażalenia dokumenty świadczą wyłącznie o tym, że skarżący posiada należności pieniężne do zapłaty z różnych tytułów, co przy braku rzetelnego wykazania stanu majątkowego, nie stanowi okoliczności przesądzającej o zaistnieniu podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.