Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 474/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. pozostawił bez rozpoznania wniosek J. W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 474/11 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 200 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników.
W uzasadnieniu zarządzenia Sąd I instancji podał, że wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011r., sygn. akt I SA/Ke 474/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę A. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się z udziałem żony skarżącego J. W., mającej status uczestnika postępowania.
W piśmie z dnia 1 marca 2012 r. uczestnik postępowania J. W. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W treści wniosku przytoczyła treść zawiadomienia z dnia 21 listopada 2011 r. o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 7 grudnia 2011 r. przesłanego A. W., zawiadomienia z dnia 1 grudnia 2011 r. o terminie rozprawy adresowanej dla niej jako uczestnika postępowania. Wskazała, że jakkolwiek w dniu rozprawy była wraz z mężem w sądzie, w rozprawie uczestniczył wyłącznie mąż. W dalszej treści wniosku odniosła się do rozstrzygnięcia organu oraz przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego. W treści tego pisma nie podała okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a także nie dokonała czynności, dla której o przywrócenie terminu wnioskowała. Przewodniczący zarządzeniem z dnia 7 marca 2012 r. wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni od doręczenia wezwania poprzez: złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r. oraz podania okoliczności wskazujących brak winy w uchybieniu terminu do złożenia tego wniosku wraz podaniem okoliczności, kiedy te okoliczności ustały, pouczając, że nie uzupełnienie braków w zakreślonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
W odpowiedzi na wezwania wnioskodawczyni złożyła w zakreślonym terminie pismo z dnia 2 kwietnia 2012 r. nazwanym odwołanie, w którym nie wskazała okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Przytoczyła jedynie treść odebranego wezwania do uzupełniania braków formalnych wniosku oraz opisała okoliczności związane z odbiorem w miesiącu marcu 2012 r. korespondencji z Sądu dotyczącej składanych w niniejszej sprawie skarg kasacyjnych: od postanowienia z dnia 15 listopada 2011 r. w przedmiocie odrzucenia skargi J. W. oraz od wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r., a także korespondencji dotyczącej prawa pomocy. Opisała okoliczności związane z przebiegiem postępowania przed organem, a także wskazała, że w dniu rozprawy 7 grudnia 2012 r. przebywała w Sądzie, ale w rozprawie uczestniczył tylko jej mąż, ona została na korytarzu. Nie złożyła też wymaganego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r.
W tej sytuacji Sąd I instancji zaskarżonym zarządzeniem pozostawił wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenie uzasadnienia wyroku bez rozpoznania, ponieważ wnioskodawczyni, mimo wezwania, nie uzupełniała braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu, bowiem nie dokonała czynności dla której o przywrócenie terminu wnioskowała jak i nie wskazała okoliczności uprawdopodobniających brak jej winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji podkreślił, że wskazane braki formalne miały charakter istotny dla nadania sprawie biegu i ich nieuzupełnienie uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie przez Sąd wniosku o przywrócenie terminu.
J. W. i A. W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, w którym w sposób ogólny podano przebieg postępowania, z informacją, że skarżący jest osobą schorowaną i jest pod opieką uczestnika postępowania – J. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu tego terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Z podanych powyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu. Takie przywrócenie uchybienia terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności rozpoczyna swój bieg na nowo, a jego przywrócenie należy do kompetencji sądu (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 432).
Jednakże warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są: brak winy w uchybieniu, powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Ponadto, przywrócenie terminu może nastąpić jedynie na wniosek podmiotu, który terminowi uchybił.
Natomiast zgodnie z art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (który to przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi). Natomiast w przypadku nie uzupełnienia lub nie poprawienia pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania.
W rozpoznawanej sprawie uczestniczka postępowania – J. W. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r. bez podania przyczyny oraz wskazania braku winu w uchybieniu terminu do złożenia takiego wniosku, jak również nie dokonała uchybionej czynności, tj. nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Prawidłowo więc Sąd I instancji wezwał uczestniczkę do uzupełnienia braków wniosku z pouczeniem, że ich nieuzupełnienie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Uczestniczka w żaden sposób, zarówno w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, jak i w zażaleniu na zaskarżone zarządzenie, nie usprawiedliwiła przyczyn uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie złożyła też samego wniosku o sporządzenie uzasadnienia, do czego została wezwana w piśmie Sądu z dnia 7 marca 2012 r.
Ponieważ nie było możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, wniosek ten należało pozostawić bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 49 § 2 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i art. 198 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.