Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 21 marca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1658/10, w sprawie ze skargi A. M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA w W. z 9 lutego 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2206/09 odrzucającym skargę A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma zatem obowiązek wykazania, że spełnione zostały przesłanki do przyznania jej tego prawa we wnioskowanym zakresie.
Sąd uznał, że skarżąca w świetle przedstawionych przez nią dokumentów nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albowiem jedynym dochodem skarżącej jest emerytura w wysokości 970, 37 złotych brutto, co wystarcza zaledwie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Sąd pierwszej instancji jednocześnie zauważył, że w prawomocnie zakończonej sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2206/09 objętej skargą A. M. o wznowienie postępowania, postanowieniem referendarza sądowego z 24 maja 2010 r. ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, a Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła radcę prawnego K. B. do udzielenia skarżącej pomocy prawnej. W związku z tym wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
T. M. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy w rozpoznawanej sprawie wyjaśniając, że nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Podała, że Sąd Apelacyjny w K. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 5 marca 2008 r., sygn. akt III Aua 907 zmienił wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z 21 lutego 2007 r., sygn. akt XI U 1782/06 i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z [...] sierpnia 2006 r. w ten sposób, że zwolnił T. M. z obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres objęty decyzją. W zażaleniu skarżąca nie przedstawiła żadnych zarzutów dotyczących zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powołanego przepisu wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił sytuację finansową skarżącej, jako uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika bowiem ze złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, a jej jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 970,37 zł brutto miesięcznie. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tej sytuacji dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę, że skarżąca spełniła przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Należy się też zgodzić ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że z uwagi na wcześniejsze ustanowienie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, wniosek T. M. o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji orzekanie o prawie, które skarżąca uprzednio otrzymała było bezprzedmiotowe. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu w sprawie skargi na decyzję ma obowiązek działania także w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10 (treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych umieszczonej na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzając, że w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, iż tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 p.p.s.a., a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, że chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie.
W związku z argumentacją zawartą w zażaleniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca podnosząc zarzuty o charakterze merytorycznym, nie podważała w żaden sposób ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczących wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania ocenie podlegało jedynie zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w zakresie przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do podniesionych w zażaleniu kwestii merytorycznych, nie są one bowiem przedmiotem rozpoznania w postępowaniu incydentalnym, jakim jest postępowanie z zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.