Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt V SAB/Wa 47/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek Stowarzyszenia P. o wyłączenie sędziów WSA: Barbary Mleczko-Jabłońskiej, Doroty Mydłowskiej, Izabelli Janson i Michała Sowińskiego od orzekania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w przedmiocie dotacji.
Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że w piśmie z dnia 16 czerwca 2015 r. skarżące stowarzyszenie złożyło wniosek o wyłączenie sędziów Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.: Barbary Mleczko-Jabłońskiej, Doroty Mydłowskiej, Izabelli Janson oraz Michała Sowińskiego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że sędzia Barbara Mleczko-Jabłońska "orzeczeniem w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1067/15 z dnia 11 maja 2015 r. naruszyła porządek prawny i sprzeniewierzyła się orzeczeniu NSA". Sędzia Dorota Mydłowska i sędzia Izabella Janson podejmowały wiele orzeczeń w sprawie skarżącej.
Z kolei sędzia Michał Sowiński w sprawie V SA/Wa 1314/13 i V SA/Wa 1294/13 wyraził "negatywny stosunek do strony". Jednocześnie skarżąca wniosła o wyłączenie od rozstrzygania jej skarg całego Wydziału V WSA w W. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do sprecyzowania wniosku w terminie 7 dni poprzez wyjaśnienie, czy dotyczy on jedynie sędziów w nim określonych, czy też innych sędziów, a jeżeli tak pełnomocnik został zobowiązany do wskazania ich imion i nazwisk oraz do uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia każdego z sędziów.
Na powyższe wezwanie nie została udzielona odpowiedź, w związku z czym Sąd I instancji uznał, że wniosek o wyłączenie sędziów dotyczy jedynie sędziów, którzy zostali w nim wskazani z imienia i nazwiska.
W oświadczeniach złożonych do akt sprawy sędziowie: Barbara Mleczko- Jabłońska, Dorota Mydłowska, Izabella Janson oraz Michał Sowiński stwierdzili, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie.
Sąd I instancji, uzasadniając oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów podał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, wymieniona w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako p.p.s.a.), która uzasadniałaby wyłączenie wymienionych wyżej sędziów z mocy ustawy.
Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie nie została spełniona przesłanka wyłączenia sędziego określona w art. 19 p.p.s.a., tj. jakakolwiek okoliczność, która wywołuje uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Podniesione przez wnioskodawcę okoliczności świadczą bowiem jedynie o jednoznacznie negatywnej ocenie sposobu prowadzenia postępowania w sprawach przez stronę skarżącą. Argumenty te nie mogą być jednak skuteczną podstawą wyłączenia sędziego, a w sytuacji przekonania strony skarżącej o błędach popełnionych w toku sprawy, może ona podnosić stosowne argumenty w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego nie służy jednakże korygowaniu ewentualnych naruszeń tego rodzaju.
Sąd I instancji zauważył, że złożone przez sędziów: Barbarę Mleczko-Jabłońską, Dorotę Mydłowską, Izabellę Janson oraz Michała Sowińskiego oświadczenia również nie wskazują na istnienie okoliczności natury osobistej pomiędzy sędziami a wnioskodawcą.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów od orzekania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie art. 19 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca podniosła, że w związku z orzekaniem przez sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie, w innych sprawach stowarzyszenia i z zainicjowaniem przez skarżącą postępowań u Rzecznika Dyscyplinarnego i kontrolnych, skarżąca ma jak najbardziej uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie, jak i innych sprawach Stowarzyszenia.
Skarżąca podniosła, że utraciła zaufanie do całego składu osobowego V Wydziału WSA, na skutek dotychczasowych obserwacji. Zarzuciła m.in. orzekanie w dobranych składach osobowych, brak możliwości wypowiedzi podczas rozprawy, rozprawy 30 minutowe w sprawach poważnych oraz wielokrotne obrażanie przepisów prawa oraz wrogie stosowanie przepisów prawa. Skarżąca zauważyła negatywne nastawienie sędziów do stowarzyszenia oraz jego problemów. Odczuwa pokazywanie wyższości przez sędziów nad stroną postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Biorąc pod uwagę, że w zażaleniu skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przez Sąd I instancji art. 19 p.p.s.a., a także że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., należy zauważyć, że zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie do przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Przez okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., rozumieć należy zarówno okoliczności związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak również inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach.
Przez stosunki osobiste rozumieć należy relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej bądź gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą jak wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 353/14). Warunkiem koniecznym do uwzględnienia wniosku strony o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. jest – oparte wyłącznie na zobiektywizowanych przesłankach – uprawdopodobnienie istnienia opisanych okoliczności, które będą budzić wątpliwości odnośnie wydania przez sędziego orzeczenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącego stowarzyszenia dokonaną przez Sąd I instancji. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i doktryny wyłączenie sędziego nie może nastąpić wyłącznie na skutek subiektywnego przeświadczenia strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 86/12, postanowienie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 103/12, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09, Drachal J., Wiktorowska A., Zalasińska K. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 158, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego zostały powołane jedynie zarzuty o takim właśnie charakterze.
Okoliczności powołane we wniosku w żaden sposób nie prowadzą do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie wymienieni we wniosku sędziowie pozbawieni są bezstronności, bowiem nie odnosiły się one w jakimkolwiek zakresie do przesłanek, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Autor wniosku nie podał, jakie konkretnie uwarunkowania zewnętrze lub wewnętrzne dotyczące sędziego mogłyby wpływać na nieobiektywne rozpoznanie i wydanie równie nieobiektywnego orzeczenia w sprawie. Okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie powinny być tego rodzaju, że z uwagi na stosunek łączący sędziego z którąkolwiek ze stron bądź stosunek łączący sędziego ze sprawą, budzą wątpliwości co do jego bezstronności lub będą mieć wpływ na obiektywne orzeczenie w sprawie. Za taką okoliczność nie można uznać faktu brania udziału w wydaniu orzeczeń w innych sprawach Stowarzyszenia, a także złożeniem przez Stowarzyszenie zawiadomień do rzecznika dyscyplinarnego w związku z postepowaniem wymienionych we wniosku sędziów.
Powyższe nie stanowi o bezstronności sędziego i w konsekwencji nie uzasadnia jego wyłączenia. Ponadto jak wynika ze złożonych przez sędziów oświadczeń, nie istnieje jakakolwiek okoliczność, która mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie. Skarżące stowarzyszenie nie wykazało ani we wniosku, ani w zażaleniu okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.
Stanowisko to było podstawą dokonania przez Sąd I instancji oceny wniosku skarżącej, która przeprowadzona została w sposób prawidłowy i doprowadziła do trafnego stwierdzenia, że przedstawione przez skarżące stowarzyszenie we wniosku argumenty i okoliczności, przemawiające za wyłączeniem sędziów, nie pozwalały na jego uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.