Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 262/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił D.W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożonej przez niego na czynność materialno-techniczną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie skierowania wniosku o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.
Skarżący wskazał, że opóźnienie w zapłacie wpisu było konsekwencją kwarantanny z powodu choroby żony do 24 marca 2021 r., trudnej sytuacji finansowej i brakiem środków na kocie. Wpłata została dokonana bezzwłocznie po wpłynięciu pieniędzy z Urzędu Skarbowego. Gdy żona zachorowała na Covid-19 nie miał możliwości dopełnienia terminu wpłaty, gdyż zajmował się dziećmi w wieku 3 i 9 lat. Sytuacja finansowa strony uległa także drastycznemu pogorszeniu. Do pisma z [...] marca 2021 r. skarżący załączył zaświadczenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu, w którym wskazano, że odbywał kwarantannę od 17 marca 2021 r. do 24 marca 2021 r. w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażeń koronawirusem SARS-CoV-2.
Sąd I instancji stwierdził, że w zaświadczeniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu z 2 kwietnia 2021 r. wskazano, że D.W. odbywał kwarantannę w miejscu zamieszkania w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażeń koronawirusem SARS-CoV-2 od 17 do 24 marca 2021 r. Termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął natomiast 15 marca 2021 r. Zatem okres izolacji strony nie stanowił jakiegokolwiek powodu uzasadniającego przyjęcie, że z tych przyczyn usprawiedliwione jest niewniesienie wpisu sądowego w terminie, albowiem zalecona kwarantanna miała miejsce później, niż data uiszczenia wpisu.
Zdaniem Sądu, twierdzenie strony o braku środków finansowych nie mogło przemawiać za przywróceniem terminu. Ustawodawca przewidział bowiem możliwość ubiegania się przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zatem brak środków finansowych od skargi może stanowić podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych. Z akt sprawy nie wynikało, by skarżący podjął w tym okresie jakiekolwiek działania w celu wykonania wezwania do uiszczenia wpisu, np. poprzez próbę pozyskania środków z zewnątrz.
W konsekwencji, w ocenie WSA, niedochowanie przez stronę terminu w uiszczeniu wpisu sądowego nie było następstwem okoliczności od niej niezależnych, lecz było wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") przez odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pomimo tego że strona nie wykazała, że nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu bez swojej winy oraz spełniła kumulatywnie przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu przez odpowiedni termin.
Zdaniem strony, utrata płynności finansowej jest w niniejszej sprawie okolicznością nagłą, całkowicie niezależną od strony, szczególnie z uwagi na trudną i niepewną sytuację ekonomiczną związaną z epidemią wirusa SARS-CoV-2. Brak środków na koncie miał charakter przejściowy, a strona bezpośrednio po zgromadzeniu odpowiedniej kwoty wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł.
Ponadto, skarżący wskazał, że żaden przepis prawa nie nakazuje stronie zmiany jej przekonań czy też zasad moralnych – brak środków finansowych zdaje się być sytuacją choćby krępującą, w której strona nie ma obowiązku informowania osób postronnych o jej zaistnieniu. Strona bez wątpienia jednak wykonała ciążące na niej zobowiązanie w pierwszej kolejności po otrzymaniu środków na konto bankowe, co nie może zostać poczytane jako niedostateczna dbałość i staranność w prowadzeniu własnych spraw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe.
W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jako przesłankę braku winy strona powołała okoliczność, że nie mogła działać, ponieważ nie posiadała środków na koncie, a także przebywała w kwarantannie.
Wobec tego stwierdzić należy, że kryterium braku winy, które stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8 października 2013 r., II GZ 549/13; 3 października 2013 r., I FZ 410/13; 1 października 2013 r., II OZ 833/13; 25 września 2013 r., I OZ 828/13, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Sąd, oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezależnych od strony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Okoliczność, że skarżący był poddany kwarantannie nie uniemożliwiła mu bowiem terminowego działania. Jak słusznie zauważył WSA, termin do uiszczenia wpisu sądowego upływał 15 marca 2021 r., a skarżący rozpoczął kwarantannę 17 marca 2021 r., a więc już po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Co więcej, w dniu rozpoczęcia kwarantanny skarżący uiścił wpis, co dodatkowo świadczy o tym, że w tym czasie mógł działać. Z tych powodów zasadnie Sąd uznał, że kwarantanna nie mogła zostać uznana za przyczynę przemawiającą za brakiem winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Również brak środków na pokrycie wpisu sądowego nie stanowi wypełnienia przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a. Zgodzić się należy ze skarżącym, że brak pieniędzy może mieć charakter nagły. Okoliczność ta jednak nie mogła być uznana za niezawinione uchybienie terminowi. Strona bowiem przy dołożeniu minimum staranności mogła bowiem złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, co – do momentu rozpoznania wniosku – zawiesiłoby obowiązek uiszczenia wpisu. O możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy skarżący został zresztą pouczony w pouczeniu załączonym do wezwania do uiszczenia wpisu. Bierność strony w tym zakresie doprowadziła zaś do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W sytuacji należało uznać, że skarżący z własnej winy uchybił terminowi, co uniemożliwiło Sądowi I instancji zastosowanie instytucji z art. 86 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym stanowiska Sądu I instancji, ze skarżący powinien był uprawdopodobnić, że starał się uzyskać środki na uiszczenie wpisu z zewnątrz. Faktycznie, skarżący nie był zobligowany ani do starania się o pożyczki ani tym bardziej do wykazywania, że starał się uzyskać środki na pokrycie wpisu sądowego.
Mimo to należało uznać, że strona, przy dołożeniu należytej staranności mogła podjąć czynności, które zapobiegłyby uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Z tego powodu należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.