Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1131/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił J. H. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od jego skargi na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z [...] września 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
W ocenie Sądu I instancji nie uzasadniają przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi powołane przez J. H. przyczyny uchybienia tego terminu, tj. mylne przekonanie, że termin ten wynosił dwa tygodnie, a nie 7 dni, a także okoliczność, że zakończenie roku w prowadzonym stadzie zwierząt pochłaniało skarżącemu wyjątkowo dużo czasu.
WSA stwierdził, że mylne przekonanie skarżącego o długości terminu na uiszczenie wpisu od skargi nie znajduje usprawiedliwienia w okolicznościach niezależnych od strony, których ona nie mogła usunąć, ponieważ wezwanie do uiszczenia wpisu zawierało prawidłowe pouczenie, w tym także o terminie na dokonanie tej czynności. Wobec tego Sąd uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego. Zdaniem WSA działania podejmowane w ramach prowadzonej działalności rolniczej są planowane i nie mają charakteru zdarzeń, które stanowią przeszkody nie do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W świetle powyższego Sąd uznał, że przyczyną uchybienia terminowi do uiszczenia opłaty sądowej była niedostateczna staranność skarżącego w prowadzeniu własnych spraw, co nie stanowi o braku winy i nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. H., wnosząc o jego uchylenie.
Wskazał, że prowadzi hodowlę osobiście, przy bardzo małej pomocy osób postronnych. Mimo wieku (77 lat) radzi sobie dość dobrze. Jednak zdarzyła mu się przy załadunku zwierząt na samochód kontuzja lewej ręki i klatki piersiowej. Przez kilka tygodni otrzymywał silne środki przeciwbólowe i nie był w stanie wykonywać zadań biurowych. Wniósł o uwzględnienie tych okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe.
W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi. Jako przesłanki braku winy skarżący wskazał mylne przekonanie, że termin ten wynosił dwa tygodnie, a nie 7 dni, a także okoliczność, że zakończenie roku w prowadzonym stadzie zwierząt pochłaniało skarżącemu wyjątkowo dużo czasu. W zażaleniu zaś skarżący stwierdził, że uchybił terminowi, ponieważ doznał kontuzji ręki i klatki piersiowej i przyjmował z tego powodu silne środki przeciwbólowe.
Wobec tego stwierdzić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8.10.2013 r., II GZ 549/13; 3.10.2013 r., I FZ 410/13; 1.10.2013 r., II OZ 833/13; 25.9.2013 r., I OZ 828/13, dostępne na stronie internetowej ww.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezależnych od strony.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że J. H. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Argumenty przedstawione w złożonym na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. świadczą bowiem o tym, że skarżący nie miał wpływu na uchybienie terminu. Słusznie bowiem stwierdził Sąd I instancji, że w sytuacji, gdy skarżący otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu wraz z kompletnym i poprawnym pouczeniem o trybie i terminie jego uiszczenia, to niezastosowanie się do tego pouczenia stanowi o braku wymaganej od strony staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Również duża ilość pracy w gospodarstwie rolnym nie jest okolicznością nadzwyczajną, której wystąpienia nie mógł skarżący przewidzieć. Jak słusznie ocenił Sąd I instancji tal przedstawione okoliczności sprawy nie pozwalają na przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Prawidłowości powyższego postanowienia nie podważają okoliczności poniesione przez skarżącego w zażaleniu, tj. kontuzja i przyjmowanie przez skarżącego silnych środków przeciwbólowych, które uniemożliwiały mu wykonywanie prac biurowych. Należy bowiem stwierdzić, że na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, takich jak zwolnienie lekarskie bądź zaświadczenie o doznanej kontuzji, czy chociażby recepta na przyjmowane leki, która w przypadku silnych leków przeciwbólowych musiała być wydana, jak wynika z doświadczenia życiowego Sądu. Wobec tego NSA nie miał podstaw do uwzględnienia tych gołosłownie przytoczonych okoliczności jako uzasadniających przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W tych okolicznościach sprawy NSA uznał, że postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, a okoliczności przedstawione w zażaleniu nie podważyły tej prawidłowości.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.