Uzasadnienie
Postanowieniem z 1 czerwca 2021 r., sygn. akt V SPP/Wa 178/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R.D. przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Postanowieniem z 11 września 2020 r. referendarz sądowy odmówił R.D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przesyłkę zwierająca odpis postanowienia uznano za doręczoną z dniem 2 października 2020 r. zgodnie z art. 73 § 4 w zw. z 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Zarządzaniem z 20 października 2020 r. Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 12 maja 2020 r. doręczonego 27 czerwca 2020 r., dotyczącego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 9000 zł – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, bez pouczenia. Odpis ww. zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 5 listopada 2020 r.
W dniu 12 listopada 2020 r. wpłynęło do sprawy V SA/Wa 868/20 (sygnatura sprawy głównej) pismo skarżącego zatytułowane "Pismo w sprawie uiszczenia wpisu". Skarżący wskazał, że wezwanie jest nieporozumieniem, ponieważ nie rozpoznano jego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.
W odpowiedzi na ww. pismo Sąd poinformował skarżącego o stanie sprawy.
W dniu 14 grudnia 2020 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 11 września 2020 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Do wniosku złożył również sprzeciw. Podniósł, że informacja, że nastąpiło "zastępcze" doręczenie przesyłki pozostaje w sprzeczności z rzeczywistością i treścią wystosowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pisma z 12 listopada 2020 r., w którym zgodnie ze stanem faktycznym wykazał, że w żadnym czasie nie byłe poinformowany o sposobie załatwienia jego o wniosku o udzielenie pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, iż niezwłocznie po otrzymaniu pisma z WSA w Warszawie nawiązał kontakt z Urzędem Pocztowym w [...]. Z zapewnień pracownika Urzędu Pocztowego w [...] wynikało, że rzekoma przesyłka o nr [...] w żadnym czasie nie nadeszła do Urzędu Pocztowego w [...].
Skarżący podniósł, że ma wątpliwości, czy w ogóle przedmiotowa przesyłka zawierająca postanowienie referendarza została wysłana na jego prawidłowy adres, gdyż nie miał żadnej w tym zakresie awizacji. Jego zdaniem przesyłka wystosowana przez Sąd zawiera błąd adresowy.
Podkreślił, że skrupulatnie przestrzega odbioru przesyłek w szczególność, że jego skarga jest sprawą o istotnym znaczeniu, dotyczy kary grzywny w wysokości 900.000 zł.
Zarządzeniem z 18 grudnia 2020 r. wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 30 dni odpowiedzi Poczty Polskiej na jego pismo z 14 grudnia 2020 r., bądź też złożonej reklamacji dotyczącej braku awiza pocztowego przedmiotowej przesyłki zawierającej odpis postanowienia referendarza sądowego z 11 września 2020 r. Skarżący nie odpowiedział na ww. wezwanie.
W tym stanie WSA w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu.
Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności nie uprawdopodobniały braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu. Nie przedstawił on żadnych dokumentów potwierdzających, że przesyłka zwierająca postanowienie z 11 września 2020 r. w ogóle nie dotarła do urzędu pocztowego właściwego ze względu na jego miejsce zamieszkania. Również podnoszona kwestia błędnego zaadresowania przedmiotowej przesyłki nie mogła być brana pod uwagę, ponieważ koperta była zaadresowana prawidłowo i zawierała wszystkie adnotacje Poczty konieczne do oceny prawidłowości doręczenia zastępczego. Na kopercie wskazano, iż przesyłkę pozostawiono do obioru w placówce pocztowej w [...] przy ul. [...] (k-25 verte).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Zarzucił postanowieniu bezzasadne uznanie, że przedstawione we wniosku argumenty przemawiające za przywróceniem terminu nie uprawdopodobniały braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Zdaniem skarżącego, jego kontakt z Urzędem Pocztowym w [...], a następnie z Biurem Wsparcia Klientów Poczty Polskiej S.A. w Katowicach stwarzał wystarczające uprawdopodobnienie staranności o interesy. Ponadto wskazał, że każdorazowo z zachowaniem staranności odbierał korespondencję nadsyłaną przede wszystkim z Sądu Administracyjnego. Naiwnością byłoby oczekiwanie, że Urząd Pocztowy czy doręczyciel wykaże, że awizacja była dokonana nieprawidłowo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe.
W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Jako przesłankę braku winy strona powołała okoliczność, że nie otrzymała ani przesyłki zawierającej odpis postanowienia, ani awizo o pozostawieniu tej przesyłki w Urzędzie Pocztowym.
Wobec tego stwierdzić należy, że kryterium braku winy, które stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8 października 2013 r., II GZ 549/13; 3 października 2013 r., I FZ 410/13; 1 października 2013 r., II OZ 833/13; 25 września 2013 r., I OZ 828/13, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Sąd, oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezależnych od strony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Należy stwierdzić, że skarżący – poza własnym oświadczeniem – nie przedstawił żadnych pism uprawdopodobniających tezę, że nie otrzymał awiza o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym z uwagi na to, że niemożliwe było jej doręczenie. Samo zaś oświadczenie skarżącego nie jest wystarczające do uwzględnienie tej argumentacji.
Wbrew temu, czego oczekuje skarżący, podnoszona przez niego okoliczność, że odbierał rzetelnie inną korespondencją i wykonywał wezwania Sądu, nie świadczy o tym, że postąpił tak w tym przypadku. Wcześniejsze działania skarżącego nie mogą bowiem świadczyć o jego zachowaniu w rozpoznawanej sprawie w ramach postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu.
Z tego powodu należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2, orzekł jak w sentencji.