Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1462/15, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że [...] – dalej: skarżący -w skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. W uzasadnieniu wskazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do powstania znacznej szkody majątkowej w związku z utratą płynności finansowej. Nagłe wykonanie kary pieniężnej w wysokości [...] zł wiązać się będzie z ewentualną koniecznością zamknięcia działalności gospodarczej, co wywoła nieodwracalne skutki.
Zdaniem Sądu I instancji, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd I instancji stwierdził, że zaistnienie przesłanek, które uzasadniają udzielenie przez sąd administracyjny tzw. ochrony tymczasowej winno być wykazane przez wnioskodawcę. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków to, bowiem pojęcia nieostre. Konkretyzację zawartej w nich treści powiązać należy z okolicznościami faktycznymi danej sprawy, w rozpatrywanym przypadku z konsekwencjami, jakie dla strony skarżącej wynikają z wykonania ww. decyzji w przedmiocie nałożenia [...] zł kary pieniężnej. Same stwierdzenia skarżącej w tym zakresie nie stanowią wystarczającej podstawy do dokonania przez Sąd ustalenia, iż w tym konkretnym przypadku wykonanie decyzji rzeczywiście może powodować zamknięcie działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, a co za tym idzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki.
W ocenie WSA, skarżący nie przedłożył dokumentów wskazujących na stan finansowy i swoją bieżącą sytuację gospodarczą. Nie wykazał, że grozi mu zamknięcie działalności gospodarczej. Nie powołano wystarczających dowodów, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jest to o tyle istotne, że sąd administracyjny nie ma obowiązku działania w tej kwestii z urzędu.
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu I instancji złożył skarżący. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie przedłożył i nie wskazał stosownych dokumentów wskazujących na stan finansowy i bieżącą sytuację gospodarczą, co istotnie wpłynęło na treść wydanego postanowienia.
W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wykazał, że brak jej wstrzymania przełoży się na ograniczenie zakresu prowadzonej działalności. Zapłata kary finansowej w wysokości [...] zł spowoduje utratę płynności finansowych prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. Do zażalenia załączono kserokopię umów pożyczek gotówkowych oraz umowy o kredyt obrotowy. Ww. zobowiązania zostały zaciągnięte przez skarżącego z powodu złej kondycji finansowej firmy oraz na regulowanie bieżących należności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob.: B. Dauter w pracy zbiorowej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10).
W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (zob. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 15 września 2010 r., II FZ 417/10, z dnia 29 grudnia 2010 r., II FSK 1836/10, z dnia 18 kwietnia 2012 r., II FSK 528/12). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy.
W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd (tak postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09).
Mając na uwadze powyższe rozważania w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął, że skoro skarżący powołuje się na potencjalną szkodę majątkową, to do oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej konieczne jest odniesienie wskazanych przez skarżącego okoliczności co do jego sytuacji finansowej. Sytuacja ta jednak nie tylko nie została wystarczająco udokumentowana, ale nawet nie została opisana we wniosku oraz zażaleniu. Także akta sprawy nie zwierają niezbędnych do rekonstrukcji sytuacji finansowej skarżącego dokumentów źródłowych. Chodzi tu o rachunek zysków i start oraz zeznania podatkowe za 2014 rok. W zażaleniu skarżący wskazał na ciążące na nim zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów oraz pożyczek gotówkowych. Jednakże oprócz umowy pożyczki, umowy kredytu (k. 30 - 51 akt Sądu I instancji) skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę jego sytuacji majątkowej w odniesieniu do ustawowych kryteriów wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, np. odpisu podatkowych zeznań rocznych, rachunków zysków i strat lub wyciągów z rachunków bankowych, informacji o posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym.
Wbrew stanowisku skarżącego, wyrażonym w zażaleniu, w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji znacznej kwoty pieniędzy (w przypadku skarżącego [...] zł). Skoro skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest bowiem odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącego. Jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie nie było to możliwe ze względu na brak stosownych informacji przekazanych przez stronę.
Ponadto, ocena tego, czy na skutek potencjalnych egzekucji (administracyjnej), na co powoływał się skarżący, mogłoby doprowadzić do trudnego do odwrócenia skutku w postaci utraty płynności finansowej jego firmy, także wymagała znajomości przez Sąd I instancji sytuacji majątkowej strony. Tylko bowiem wówczas Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie mógłby zbadać możliwe konsekwencje egzekucji konkretnej kwoty pieniędzy z majątku skarżącego i związane z tym niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji.
Reasumując, należy więc stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie ocena przez Sąd I instancji wystąpienia jednej z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. była niemożliwa ze względu na niewystarczające przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji majątkowej. Tym samym, skarżący nie wykonał ciążącego na nim na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu.
Uwzględniając powyższe i oceniając prawidłowość rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w zakresie wykazania przez skarżącego wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się natomiast do wniosku strony wnoszącej zażalenie w zakresie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw prawnych do wydania orzeczenia w tym zakresie w postanowieniu rozpoznającym zażalenie, skoro nie jest ono jednym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1. Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V., Rozdział 1.), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Zwrot kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego jest możliwy jedynie w jednym z orzeczeń kończących postępowanie w sprawie w danej instancji, o ile pozwoli na to wynik sprawy determinujący rozstrzygnięcie o kosztach procesu (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 743-744 i 786).