Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 1013/16, odmówił Z. R. przyznania prawa pomocy, w sprawie ze skargi na na pismo Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju.
Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że skarga została wniesiona na pismo Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Katowicach, które zostało przesłane skarżącemu w odpowiedzi na wniosek o refundację kosztów leczenia. W następstwie złożonego przez skarżącego wniosku, Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. powinien był wydać decyzję administracyjną, od której przysługiwałoby odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia i dopiero wówczas, po wyczerpaniu dwuinstancyjnego trybu administracyjnego, skarżącemu przysługiwałoby prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W związku z powyższym WSA uznał, że skarga jest oczywiście bezzasadna, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podał w uzasadnieniu, że nie od niego zależało, iż NFZ nie użył terminu "decyzja".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi.
Zastosowanie powołanego wyżej przepisu jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na wydanie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, bądź zachodzą oczywiste przesłanki odrzucenia skargi. Sytuacja taka występuje, jeżeli bez głębszej analizy, niejako "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że skarga podlega odrzuceniu bądź, że nie może zostać uwzględniona (por. J. P. Tarno "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2004 s. 320 - 321, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kraków s. 596). Wszelkie wątpliwości, co do stanu faktycznego, czy też prawnego, wymagające pogłębionych rozważań powodują, że skargi nie można uznać za oczywiście bezzasadną. Podkreślić należy, iż ocena o bezzasadności skargi wyrażona w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy, nie może oznaczać merytorycznego rozpoznania skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05.). Pamiętać również trzeba, że szeroka wykładnia przesłanki oczywistej bezzasadności może doprowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu.
Sąd I instancji stwierdził, że organ powinien w tej sprawie wydać decyzję od której przysługiwałoby odwołanie, a następnie skarga do WSA. Skoro zaś nie wydał decyzji, a jedynie odmówił refundacji kosztów leczenia, czyniąc to w formie pisma, to na takie pismo skarga nie przysługuje. W konsekwencji, uznając skargę za oczywiście bezzasadną odmówił stronie przyznania prawa pomocy powołując się na art. 247 p.p.s.a.
Odnosząc się do tego stanowiska należy przypomnieć, że pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji bywają uznawane w orzecznictwie za decyzje, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt. SA 1163/81 z glosą aprobującą J. Borkowskiego).
Rozważając kwestię oczywistej bezzasadności skargi, Sąd skupił się na formie zaskarżonego aktu, nie biorąc pod uwagę jego treści. Stwierdzić jednak należy, że przeprowadzenie pogłębionej analizy dotyczącej tego, czy wyżej wymienione pismo mogło zostać uznane za rozstrzygnięcie podlegające zaskarżeniu do WSA przekraczałoby ramy wyznaczone treścią art. 247 p.p.s.a., na co wskazują również wyżej przytoczone poglądy. Dlatego też uznać należy, że w okolicznościach tej sprawy orzekanie na podstawie art. 247 p.p.s.a. w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może zostać uznane za zasadne.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.